(ជ៧) មេរៀនទី២៖ (មេរៀនសង្ខេប) ការអភិវឌ្ឍមួយមិនសូវខុសគ្នាខ្លាំង

ជំពូកទី៧ ៖ ពិភពលោកមួយអភិវឌ្ឍមួយមិនស្មើគ្នា

មេរៀនទី២ ៖ ការអភិវឌ្ឍមួយមិនសូវខុសគ្នាខ្លាំង 

មេរៀនសង្ខេប

១. លោកខាងជើងគ្របសង្កត់គេឯង លោកខាងត្បូងត្រូវគេគ្របសង្កត់

ជាទូទៅប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ ដូចជាត្រូវបានគ្របសង្កត់ដោយប្រទេសអភិវឌ្ឍ ។ ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍតែងលក់ផលិតផលដើមទៅឱ្យប្រទេសអភិវឌ្ឍដោយតម្លៃថោក និងទិញមកវិញនូវផលិតផល ឧស្សាហកម្មតម្លៃខ្ពស់ ។ បណ្ដូររវាងដៃគូមានលក្ខណៈមិនស្មើភាពពីរយ៉ាងគឺតម្លៃ និងទម្ងន់ ។ ប៉ុន្តែប្រទេសលោកខាងត្បូងជានិច្ចកាលត្រូវគ្របសង្កត់ផ្នែកពាណិជ្ជកម្មពីសំណាក់ប្រទេសលោកខាងជើង តាំងពីយូរមកហើយ ។ រីឯលោកខាងជើងក៏ត្រូវរងនូវការប្រកួតប្រជែងពីសំណាក់ប្រទេសខ្លះនៃលោកខាងត្បូងលើមុខទំនិញវាយនភណ្ឌ ដែកថែប រថយន្ត និងអាវុធផងដែរ ។

លោកខាងជើង គ្របសង្កត់គេឯងដោយ ដាក់នឹមអាណានិគមទៅលើប្រទេសទន់ខ្សោយ ដែលត្រូវលក់ផលិតផលដើមដោយតម្លៃថោក និងទិញផលិតផលឧស្សាហកម្មពីប្រទេសមហាអំណាចអាណានិគមមកវិញដោយតម្លៃខ្ពស់ ។​ កម្លាំងខ្លាំងក្លាលើទម្ងន់សេដ្ឋកិច្ច បច្ចេកវិទ្យា ហិរញ្ញវត្ថុ វប្បធម៌ អាចម្ចាស់ការលើមធ្យបាយដឹកជញ្ជូន និងទីផ្សារ ។ ពហុជាតិ
ជានិមិត្តរូបនៃការគ្របសង្កត់នេះ ។

លោកខាងត្បូង ត្រូវគេគ្របសង្កត់ដោយសារប្រទេសមហាអំណាចបានដោយការដាក់នឹមអាណានិគម និងប្រែក្លាយប្រទេសទន់ខ្សោយឱ្យទៅជាទីផ្សារផ្ដល់រូបធាតុដើម និងជាទីផ្សារទទួលផលិតផលសម្រេច ដែលបង្កើតបានជា
វិសមភាពនៃបណ្ដូរ ។ បន្តអនុវត្តការបែងចែកការងារជាអន្តរជាតិ នាំឱ្យប៉ះពាល់ផលប្រយោជន៍ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ ។ សហគ្រាសពហុជាតិ មានឥទ្ធិពលទាំងនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមកិច្ចលើប្រទេសដែលសហគ្រាសនេះទៅបោះ
ទីតាំង ។ លោកខាងត្បូងជានិច្ចកាលត្រូវគ្របសង្កត់ផ្នែកពាណិជ្ជកម្មពីសំណាក់លោកខាងជើង តាំងពីយូរយារមកហើយ(ការបែងចែកការងារសម័យអាណានិគម)។ មកទល់បច្ចុប្បន្ន ទោះបីមានទស្សនៈថ្មីនៃពាណិជ្ជកម្មក៏វិសមភាពនៃបណ្ដូរនៅតែមានបន្ត ទោះបីលោកខាងជើងត្រូវរងនូវការប្រកួតប្រជែងយ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់ប្រទេសឧស្សាហកម្មថ្មី លើមុខទំនិញវាយនភណ្ឌ ដែកថែប រថយន្ត ម៉ាញ៉េតូស្កូប និងអាវុធក៏ដោយ ។

២. ជំនួយដល់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ

ជំនួយសាធារណៈសម្រាប់អភិវឌ្ឍ មានគោលដៅរបស់ជំនួយគឺផ្ដល់មធ្យោបាយ ពិសេសហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់អភិវឌ្ឍ មានន័យថាសម្រាប់ឱ្យប្រទេសនីមួយៗ យកទៅធ្វើឱ្យមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងលើកកម្ពស់ជីវភាពប្រជាជន ។ តែជំនួយនេះត្រូវបានមជ្ឈដ្ឋានខ្លះរិះគន់ ព្រោះតែមានផលវិជ្ជមាន និងអវិជ្ជមាន ។ ប្រទេសមួយចំនួនយកទៅប្រើប្រាស់ចំទិសដៅ ហើយសម្រេចគោលបំណងរបស់គម្រោងបាន ទោះតិច ឬច្រើនក្ដី ។  ប្រទេសមួយចំនួនទៀតមិនចេះប្រើប្រាស់ ឬគ្មានសមត្ថភាពប្រើប្រាស់ ឬក៏អ្នកដឹកនាំខ្វះសុច្ឆន្ទៈ ឬមន្ត្រីអនុវត្តគម្រោងខ្វះអភិបាលកិច្ចល្អ ។ល។ លទ្ធផលទទួលបានមានតិចតួចជួនកាលមានតែនៅលើក្រដាស ។ ឧទាហរណ៍ ប្រទេសតំបន់សាហែល...។ ហេតុនេះហើយបានជាប្រទេសអ្នកមានខ្លះគេប្រើ NGO របស់គេចុះទៅជួយផ្ទាល់ដល់មូលដ្ឋានជាក់ស្ដែង ដើម្បីឆ្លើយតបពិតប្រាកដទៅនឹងតម្រូវការរបស់ប្រជាជន ។

ជំនួយពហុភាគី ធ្វើតាមរយៈអង្គការអន្តរជាតិផ្សេងៗ (OMS FAO IMF…) ដែលបានពីវិភាគទានស្ម័គ្រចិត្តរបស់ប្រទេសអ្នកមានមួយចំនួន ។ ជំនួយនេះពុំមែនជាឧបករណ៍យុទ្ធសាស្ត្រទេ ។ តែផ្ទុយទៅវិញជំនួយទ្វេភាគីច្រើនបង្កប់នូវផលប្រយោជន៍របស់ប្រទេសម្ចាស់ជំនួយ (នយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច សង្គម វប្បធម៌) ដែលអាចចាត់ទុកថាជាយុទ្ធសាស្ត្ររបស់មហាអំណាច ។ 

ឧទាហរណ៍ : 

+ សហរដ្ឋអាមេរិកជួយអ៊ីស្រាអែល ព្រោះបញ្ហាយុទ្ធសាស្ត្រការពារផ្លូវប្រេងកាតនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ។ 

+ ជប៉ុនសម្លឹងឃើញអាស៊ីជាទីផ្សារទំនិញ និងទីផ្សារពលកម្មតម្លៃថោក ។ 

+ បារាំងរាជាណាចក្ររួម សម្លឹងឃើញអតីតប្រទេសអាណានិគមរបស់ខ្លួន ព្រោះជាទីផ្សារពលកម្មតម្លៃថោក និងផលប្រយោជន៍វប្បធម៌រៀងៗខ្លួន ។

ជំនួយចំណីអាហារ ប្រាកដជាមានសារៈសំខាន់ ពិសេសក្នុងពេលមានគ្រោះទុរ្ភិក្ស គ្រោះធម្មជាតិ ការរត់ចេញពីការវាយប្រយុទ្ធគ្នា...នៅក្នុងប្រទេស ឬតំបន់ណាមួយនោះ ។ ហើយវាក៏ជាតម្រូវការចាំបាច់ផងដែរសម្រាប់សម្រន់សេចក្ដីស្រេកឃ្លានរបស់ប្រជាជនក្នុងប្រទេសមួយចំនួនដែលផលិតស្បៀងអាហារមិនបានគ្រប់គ្រាន់ដូចជាប្រទេសតំបន់សាហែលជាដើម ។  ជំនួយចំណីអាហារអាចឱ្យប្រទេសម្ចាស់អំណោយ មាន
សហរដ្ឋអាមេរិក សហភាពអឺរ៉ុប...បញ្ចេញផលិតផលដែលសល់លក់មិនដាច់ពីស្តុក ឬសន្និធិរបស់ខ្លួន ។ តែវាក៏នាំតម្លៃលើទីផ្សារក្នុងស្រុកស្រុតចុះ និងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់អ្នកវិនិយោគ និងកសិករបាក់ទឹកចិត្ត ។

៣. ការពឹងពាក់គ្នាទៅវិញទៅមក និងសាមគ្គីភាព

អង្គការសហប្រជាជាតិបានខិតខំបង្កើត «ទស្សនៈសេដ្ឋកិច្ចថ្មី» មួយជាអន្តរជាតិសំដៅ​បង្កើនតម្លៃលក់រូបធាតុដើមរបស់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ ជួយដល់ឧស្សាហូបនីយកម្ម និងកំណែទម្រង់រូបិយវត្ថុមួយដែលផ្ដល់ភាពអានុគ្រោះជាង ។ មែនហើយលទ្ធផលទទួលបានមានកម្រិត ហើយប្រព័ន្ធអនុគ្រោះទូទៅដែលតាមរយៈនេះ ប្រទេសអភិវឌ្ឍអនុញ្ញាតឱ្យប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍនាំចូលមកនូវមុខទំនិញរបស់ខ្លួនដោយរួចពន្ធ ឬជាប់ពន្ធតិចតួច ។

ដើម្បីសម្រេចបាននូវការអភិវឌ្ឍមួយមិនសូវខុសគ្នាខ្លាំង នោះប្រទេសទាំងអស់ក្នុងពិភពលោកជាវិញ្ញាសាមួយដ៏តឹងតែងបំផុត ព្រោះថាប្រទេសអ្នកមាន និងក្រីក្រមានគម្លាតយ៉ាងឆ្ងាយពីគ្នាតាំងពីជាងពីរសតវត្សមកហើយ តាមរយៈ
«ការបែងចែកការងារអន្តរជាតិ» នាសម័យអាណានិគម ។ តែតាំងពីក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី2 មក ពិសេសក្រោមគំនិតផ្ដួចផ្ដើមរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ទើបគេយកចិត្តទុកដាក់គិតគូរលើបញ្ហាកាត់បន្ថយវិសមភាពនេះ ។
មធ្យោបាយទាំងនេះមាន៖
+ ជំនួយដល់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ ទ្វេភាគីក្ដី ​ពហុភាគីក្ដី សាធារណៈក្ដី ឯកជនក្ដី សុទ្ធតែជាតម្រូវការចាំបាច់សម្រាប់ធានាដល់ការរស់រានមានជីវិតរបស់ប្រជាជនមួយចំនួន និងបង្កើតបានជាគ្រឹះនៃអភិវឌ្ឍន៍។ ជំនួសឱ្យអំណោយយកល្អគឺជួយប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍឱ្យមានលទ្ធភាពទិញដូរពីប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍផ្សេងទៀតដែលសម្រេចបានឧស្សាហូបនីយកម្មហើយ 

+ «ទស្សនៈសេដ្ឋកិច្ចថ្មី» ក្ដី ដោយប្រទេសទាំងអស់មានប្រព័ន្ធអនុគ្រោះ (GSP) ក្ដី ប្រជាជាតិដែលត្រូវទទួលភាអនុគ្រោះជាងគេ (MFN) ក្ដី កិច្ចព្រមព្រៀងឡូមេក្ដី សុទ្ធតែជាមធ្យោបាយសំដៅកាត់បន្ថយវិសមភាពនៃអភិវឌ្ឍន៍យ៉ាងសំខាន់ ។ 

+ លុបបំបាត់ព្រំដែនសេដ្ឋកិច្ច ដោយប្រទេសទាំងអស់ដាក់នូវអ្វីៗដែលជាប្រៀបខ្លាំងរបស់ខ្លួន ចូលរួមប្រកួតប្រជែងក្នុងចរន្តពិភវូបនីយកម្មសេដ្ឋកិច្ចក្នុងភាពជាដៃគូស្មើភាព និងក្នុងស្មារតីសហប្រតិបត្តិការល្អ ។ 

សន្និដ្ឋាន : ទាំងប្រទេសមាន ប្រទេសក្ររួមសហការគ្នាកសាងពិភពលោកមួយប្រកបដោយសន្តិភាព និងចីរភាព ។