(ជ១)មេរៀនទី២៖ (មេរៀនសង្ខេប)សកម្មភាពមនុស្សនិងកសិកម្ម

ជំពូកទី ១ ៖ មនុស្សរៀបចំដែនដី

មេរៀនទី ២ ៖ សកម្មភាពមនុស្ស និងកសិកម្ម

មេរៀនសង្ខេប

១. ភូមិសាស្ត្រនៃដីដាំដុះ 

កត្តាធម្មជាតិដែលទ្រទ្រង់កសិកម្មមានដូចជា៖ 

• សណ្ឋានដី : ជ្រលងភ្នំ ជ្រលងទន្លេ ទំនាបទ្វីប ទំនាបឆ្នេរទាបៗ....

• ដី : ដីល្បាប់ ដីខ្មៅ ដីក្រហម ដីឡឹស...

• អាកាសធាតុ : អេក្វាទ័រ ត្រូពិចមូសុង ត្រជាក់បង្គួរ...

• ផ្លូវទឹក : ស្ទឹង ទន្លេ បឹងបួ...។ 

២. តម្រូវការពង្រីកផ្ទៃដីដាំដុះ

ការពង្រីកផ្ទៃដីដាំដុះ ដោយសារប្រជាជនពិភពលោកកើនឡើងឥតឈប់ឈរ ។​ ដូចនេះផ្ទៃដីដាំដុះបានដែលមានត្រឹមតែ១១% នៃផ្ទៃដីទ្វីប ពិតជាមិនគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការផលិតស្បៀងអាហារចិញ្ចឹមមនុស្សដ៏ច្រើនទាំងនោះបានឡើយ ។ មធ្យោបាយពង្រីកផ្ទៃដីមាន ស្រែថ្នាក់ ការរបញ្ចូលទឹក និងការគាស់រានព្រៃថ្មី ។ ស្រែថ្នាក់ គឺជាការកាប់ជំរាលភ្នំជាថ្នាក់ៗដូចកាំជណ្ដើរខណ្ឌដោយជញ្ជាំងទប់ដី។ ភាគច្រើនមាននៅតាមតំបន់ភ្នំដែលមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនខ្ពស់ៗ (ចិន
ឥណ្ឌូណេស៊ី ហ្វីលីពីន...)។ ការបញ្ចូលទឹក គឺជាបច្ចេកទេសកសិកម្មដ៏ចំណាស់មួយដែលអាចពង្រីកផ្ទៃដីដាំដុះបាននៅលើតំបន់ស្ងួតហែង​ ឬស្ទើរស្ងួតហែង។ ការគាស់រានព្រៃថ្មី ជាមធ្យោបាយពង្រីកផ្ទៃដីដាំដុះមួយទៀត ដែលគេសង្កេតឃើញមានជាទូទៅ នៅបណ្ដាប្រទេសលោកខាងត្បូងមួយចំនួនធំ ក្នុងបំណងអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ក៏ដូចជាលើកស្ទួយកម្រិតជីវភាពប្រជាជនដែរ។

៣. តម្រូវការបង្កើនទិន្នផល 

គេអាចបង្កើនទិន្នផលកសិកម្មបាន ដោយអនុវត្តប្រពលវប្បកម្មតាមមធ្យោបាយផ្សេងៗមានដូចជា៖ 

• យន្តកម្មកសិកម្ម ​៖ ការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនភ្ជួរ រាស់ ស្ទូង...  

• គីមីកម្មកសិកម្ម ៖ ការប្រើប្រាស់ជី និងថ្នាំការពារដំណាំ 

• ការអនុវត្តនយោបាយទឹក ៖ ស្ថាបនាអាងទឹក ទំនប់ប្រឡាយ ពិសេសទំនប់វារីអគ្គិសនីដែលផ្ដល់ទឹក និង ភ្លើង សម្រាប់ដំណើរការ​​​នៃការងារកសិកម្ម...

• ជម្រើសពូជ ៖ ការជ្រើសពូជក្នុងស្រុក ពូជនាំចូល និងការបង្កាត់ពូជ...

• ការបង្កើនរដូវដាំដុះ ៖ ការដំាដំណាំបានចំនួនបី ទៅបួនដងក្នុងមួយឆ្នាំៗ ។ 

៤. បដិវត្តិន៍បៃតង

បដិវត្តន៍បៃតង គឺជាបំលែងលក្ខខណ្ឌផលិតកម្មកសិកម្ម ក្នុងន័យធ្វើអតិផលកម្មដែលកើតមានឡើងនៅប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍនៅបណ្ដាឆ្នាំ១៩៦០ និង ១៩៧០។ បដិវត្តន៍បៃតងមានឥទ្ធិពលដូចជា៖

• ឥទ្ធិពលវិជ្ជមាន

• អាចបំពេញតម្រូវការស្រូវនៅលើពិភពលោក

• អាចបដិសេធគំនិតទុដ្ឋិនិយមដែលថា « ទុរ្ភិក្សជាបញ្ហាដែលមិនអាចបញ្ចៀសបាន » ។

• ឥទ្ធិពលអវិជ្ជមាន

• បង្កើនវិសមភាពរវាងកសិករមាន និងកសិករក្រីក្រ ដែលនាំឆ្ពោះទៅរកបាតុភូត «ចំណោលស្រុកស្រែ»
  មកកាន់ទីក្រុង

• បង្កើនផលប៉ះពាល់ដល់តុល្យភាពចំណាយ ដើម្បីរក្សាគុណភាពដីកសិករត្រូវប្រើជីទាំងក្នុងស្រុក និងក្រៅស្រុក

• យន្តូបនីយកម្មការងារកសិកម្មបានកាត់បន្ថយចំនួនកសិករ

• បម្រើបម្រាស់ជីគីមី និងថ្នាំការពារដំណាំបានបំពុលដី ទឹកលើដី និងទឹកក្រោមដី 

• ការបញ្ចូលទឹកជាប្រចាំ ធ្វើឱ្យជាតិអំបិលហើបមកផ្នែកលើនៃដីនាំឱ្យខូចគុណភាពដី ។

បដិវត្តន៍បៃតងពេលអនាគត ផ្អែកលើជំនួយឧបត្ថម្ភពី រដ្ឋាភិបាល អង្គការអន្តរជាតិនានា និងស្រាវជ្រាវអនាគតវិទ្យាសាស្ត្រកសិកម្មកាន់តែមានភាពប្រសើរឡើង ។ 

• រដ្ឋាភិបាលផ្ដល់

• ការឧបត្ថម្ភខាងនយោបាយទឹកជាប្រយោជន៍ដល់កសិករក្រីក្រ

• ឥណទានជនបទដោយយកការប្រាក់ទាបបំផុតពីកសិករក្រីក្រ

• សេវាព័ត៌មាន និងទីផ្សារលក់កសិផល

• អង្គការអន្តរជាតិនានា គួរលើកកម្ពស់សហប្រតិបត្តិការរវាងអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ ដើម្បីផ្ដោះប្ដូរបទពិសោធន៍
  និងរបកគំហើញរបស់ពួកគេ ។

៥. ផលិតផលមិនគ្រប់គ្រាន់

តាមទ្រឹស្ដី ពិភពលោកអាចផលិតស្បៀងអាហារគ្រប់គ្រាន់ល្មមក្នុងការចិញ្ចឹមប្រជាជននាពេលបច្ចុប្បន្ន (330kg សម្រាប់មនុស្សម្នាក់ គឺជិតមួយKg ក្នុងមួយថ្ងៃ) ។ ប៉ុន្តែគេសង្កេតឃើញថា នៅលើពិភពលោកសព្វថ្ងៃមានប្រទេសមួយចំនួនកំពុងត្រូវញាំញីដោយគ្រោះទុរ្ភិក្សដូចជា ប្រទេសស៊ូដង់ សូម៉ាលីជាដើម ។ 

នៅកម្ពុជាយើង បញ្ហាអត់ឃ្លាននៅចោទឡើងចំពោះប្រជាជនយើងមួយចំនួននៅឡើយព្រោះ៖

• បដិវត្តន៍បៃតង មិនទាន់បានអនុវត្តឱ្យបានខ្លាំងក្លានៅឡើយ ទោះបីជាមានការយកចិត្តទុកដាក់ពីរាជរដ្ឋាភិបាលក្នុងការបង្កើនផលិតកម្មកសិកម្មក៏ដោយ (ក្រសួងកសិកម្មបានធ្វើជម្រើសពូជរុក្ខជាតិនិងសត្វ ការបង្កាត់ពូជ ពិសេស ពូជស្រូវ ពោត...) កម្រិតយល់ដឹងរបស់ប្រជាជនលើវិស័យកសិកម្មនៅមានកម្រិត ។
  កសិករយើងនៅធ្វើស្រែប្រវាស់មេឃនៅឡើយ ៖ ឆ្នាំណាមានភ្លៀងធ្លាក់ល្អគ្រប់គ្រាន់ ឆ្នាំនោះស្រូវផលច្រើនឆ្នាំណាមានភ្លៀងធ្លាក់តិច រអាក់រអួល ផលស្រូវក៏ថយចុះតាមនោះដែរ ។