ជំពូកទី៣ ៖ សកម្មភាពសមុទ្រ
មេរៀនទី២ ៖ សមុទ្រជាធនធានធម្មជាតិមួយ
មេរៀនសង្ខេប
១. ការនេសាទ
ការនេសាទនៅលើពិភពលោក អាចប្រព្រឹត្តទៅយ៉ាងសកម្មដោយមានកត្តាជម្រុញពីរគឺ៖
កត្តាធម្មជាតិ៖ ការនេសាទប្រព្រឹត្តបានយ៉ាងគាប់ប្រសើរ លុះត្រាតែដែនទឹកណាមួយនោះសម្បូរត្រី ។
កត្តាសេដ្ឋកិច្ច៖ កំណើនមនុស្ស នាំឱ្យមានកំណើនតម្រូវការត្រីជាអាហារ ។
មជ្ឈមណ្ឌលនេសាទធំៗនៅលើពិភពលោកមាន៖
មជ្ឈមណ្ឌលនេសាទអឺរ៉ុបខាងលិច ពីប្រទេសន័រវេសរហូតដល់ប្រទេសអេស្ប៉ាញ ។
មជ្ឈមណ្ឌលនេសាទអាស៊ីខាងកើត ពីកាំឆាត់ការហូតដល់កម្រងកោះប៉ាស៊ីហ្វិកខាងលិច ។
សមុទ្រកម្ពុជាយើងសម្បូរត្រី៖
សមុទ្រកម្ពុជាយើងជាប្រភេទសមុទ្រស្ងប់ (ស្ងប់នៅរដូវប្រាំង រញ្ជួយបន្តិចបន្តួចនៅរដូវវស្សា)
ជម្រៅទឹករាក់ (ជាមធ្យម ៥០m) ពន្លឺព្រះអាទិត្យចាំងដល់បាតដីនាំឱ្យរុក្ខជាតិបាតសមុទ្រដុះលូតលាស់ល្អ ដែលជាចំណីត្រី
សម្បូរចំណីអាហារ (ចរន្តទឹកបានហូរនាំសារាយ និងប្លង់តុងពីឯនាយសមុទ្រមកចាក់បង្គរនៅឆ្នេរយើង) និងសម្បូរជម្រក (កោះទាំងឡាយ ព្រៃកោងកាង និងជួរផ្កាថ្ម) ។
ម្យ៉ាងទៀតការនេសាទសមុទ្ររបស់យើងនៅមានលក្ខណៈតូចតាចនៅឡើយ ប្រព្រឹត្តទៅដោយប្រជានេសាទយើងដោយទូកម៉ាស៊ីនតូចៗ និងប្រដាប់ដោយឧបករណ៍សាមញ្ញ ។
ភាពសម្បូរត្រីនេះហើយ ដែលនាំឱ្យនាវានេសាទរបស់ប្រទេសជិតខាងចូលមកលួចចាប់ត្រីក្នុងដែនសមុទ្រយើងជាញឹកញយ ។
បច្ចេកទេសនេសាទមាន៖
នេសាទប្រពៃណី៖ ការចាប់ត្រីតាមបែបបុរាណដោយប្រើឧបករណ៍សាមញ្ញដូចជា លប ទ្រូ សន្ទូច...។
នេសាទឧស្សាហកម្ម៖ ការចាប់ត្រីក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំដោយប្រើនាវានេសាទធំៗដែលផលិតផលសម្រាប់បម្រើឱ្យផ្នែកឧស្សាហកម្ម។ សកម្មភាពនេសាទត្រីរបស់ «នាវា-រោងចក្រ» មួយមាន៖
អាចផ្ទុកកម្មករ ឧបករណ៍នេសាទ និងនេសាទក្នុងដែនសមុទ្រអន្តរជាតិអាចរក្សាត្រីក្នុងបន្ទប់ត្រជាក់ និងនៅក្នុងលំហសមុទ្របានច្រើនសប្ដាហ៍ ។
បំពាក់ដោយប្រដាប់រ៉ាដា ប្រដាប់ស្ទង់សំឡេងអ៊ុលត្រា និងអាចប្រាប់ជម្រកហ្វូងត្រី ។ ថ្មីៗនេះមានឧបករណ៍ប្រើរលកសំឡេងអ៊ឺតហៅត្រីងាយស្រួលក្នុងការចាប់ត្រីកែច្នៃផលិតផលត្រីជាអាហារកំប៉ុង និងម្សៅត្រី ។
របៀបនេសាទមាន២ ប្រភេទ នេសាទធុនតូច និងធុនធំ៖
នេសាទធុនតូច ជានេសាទប្រពៃណីប្រព្រឹត្តទៅតាមមាត់ឆ្នេរប្រើមនុស្សច្រើន ទូកតូចៗ ឧបករណ៍សាមញ្ញមានសន្ទូច មង អួនឡាក់តូចៗ...។
នេសាទធុនធំ ជានេសាទឧស្សាហកម្មដែលប្រព្រឹត្តទៅនៅលំហកណ្ដាលសមុទ្រនៃមហាសមុទ្រ ។ ក្នុងការធ្វើនេសាទគេប្រើនាវាធំៗដែលអាចចេញទៅនេសាទឆ្ងាយៗបាន ហើយដែលប្រដាប់មធ្យោបាយទំនើបៗ ។
គេពោលថាមហាសមុទ្រមាន «ជំងឺនេសាទហួសហេតុ»៖
ការនេសាទមានលក្ខណៈឧស្សាហកម្ម និងពាណិជ្ជកម្ម
«នាវា-រោងចក្រ» ប្រកបដោយឧស្សាហកម្មនេសាទទំនើបៗ
បច្ចុប្បន្ននេះនេសាទធុនធំប្រមូលផ្ដុំនាវានេសាទរហូតដល់ទៅ3,5លានគ្រឿងដែលកំពុងរាតត្បាតពាសពេញផ្ទៃមហាសមុទ្រ ហើយដែលពីមុនមិនដែលមានសោះ ។
២. អាជីវកម្មធនធានរ៉ែក្នុងសមុទ្រ
គេអាចសន្និដ្ឋានបានថា នៅក្រោមដីបាតសមុទ្រមានកំណប់រ៉ែដូចនៅលើទ្វីបដែរ ព្រោះថាទាំងសណ្ឋានដីទ្វីបទាំងសណ្ឋានដីបាតសមុទ្រ សុទ្ធតែជាលទ្ធផលដែលកើតឡើងដោយសារចលនាតិចតូនិច ឆ្លងកាត់ការវិវត្តនៃប្រវត្តិធរណីកាលជាមួយគ្នា។ ចលនាតិចតូនិចទាំងនោះហើយដែលបង្កើតឱ្យមានជាពិសេសកំណប់រ៉ែនានានៅក្នុងជម្រៅដី តែរ៉ែខ្លះជារ៉ែ
សរីរាង្គ (ធ្យូងថ្ម ប្រេងកាត ឧស្ម័នធម្មជាតិ) រ៉ែខ្លះជារ៉ែខនិជ (លោហៈ និងអលោហៈ) ។
នៅក្នុងទឹកសមុទ្រ និងក្រោមដីបាតសមុទ្រ សម្បូររ៉ែដូចនៅលើទ្វីបដូចជា៖
រ៉ែក្នុងទឹក
មានអង្គធាតុទោលប្រមាណ៥០ក្នុងចំណោមអង្គធាតុដែលគេស្គាល់ទាំងអស់អំបិលខនិជ៥មុខមានភាគលើសគេគឺសូដ្យូមក្លរួ ម៉ាញ៉េស្យូមស៊ុលផាត កាល់ស្យូមស៊ុលផាត និងប៉ូតាស្យូមស៊ុលផាត ។ ក្រៅពីនេះមានអំបិលផ្សេងៗទៀតជាច្រើនមុខ តែក្នុងសមាមាត្រតិចតួច និងរ៉ែមាសរលាយក្នុងទឹកផងដែរ (១០ពាន់លានតោន) ។ សព្វថ្ងៃគេបានធ្វើអាជីវកម្មរ៉ែអំបិលសម្រាប់ជាអាហារ ។ ក្រៅពីប្រើប្រាស់ក្នុងអាហារ អំបិលកំពុងក្លាយជារូបធាតុដើមសម្រាប់ឧស្សាហកម្មគីមីដែលកំពុងលូតលាស់ ។ រោងចក្រគីមីខ្លះបានចម្រាញ់យក ផូស្វាតពីទឹកសមុទ្រដើម្បីធ្វើជាជីសម្រាប់កសិកម្មទៀតផង ។
រ៉ែក្នុងដី
សំខាន់ជាងគេគឺរ៉ែប្រេងកាត និងឧស្ម័នធម្មជាតិ ក្រៅពីនេះមានរ៉ែសំណប៉ាហាំង នីកែល កូបាល់ និងស្ពាន់
ជាដើម ។ តំបន់ជាយទ្វីបដែលធំទូលាយជាងគេគឺជាយទ្វីបបារាំង និងអង់គ្លេសដែលមានទំហំស្មើនឹងសមុទ្រម៉ង់
និងឧត្ដរ ។ ជាយទ្វីបដ៏ធំមួយទៀតគឺជាយទ្វីបនៃស៊ីបេរី ។ បច្ចុប្បន្ននេះ ការរុករក និងអាជីវកម្មប្រេងកាតនៅតាមសមុទ្រឧត្ដរបានទទួលផលល្អប្រសើរមិនចាញ់កំណប់រ៉ែនៅលើទ្វីបឡើយ ។