(ជ២) មេរៀនទី៤៖ (សង្ខេបមេរៀន) សុភមង្គលគ្រួសារ

១. និយមន័យគ្រួសារ

​       គ្រួសារ គឺជាក្រុមមនុស្សដែលកើតចេញពីចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ ហើយបន្តជាពូជពង្សខ្សែស្រឡាយ រួមទាំងសាច់ញាតិ រស់នៅជាមួយគ្នា្កនៅក្នុងដំបូលផ្ទះតែមួយ ។ គ្រួសារ​ជាកត្តាមួយ នៃប្រភពសុភមង្គលរបស់មនុស្សគ្រប់រូប និង​អាចបន្តពូជវង្សត្រកូលទៅអ្នកជំនាន់ក្រោយរបស់ខ្លួនឱ្យគង់វង្ស ។
       +   សុភមង្គលគ្រួសារ មានន័យថា សមាជិកគ្រួសារមានសេចក្ដីសុខសេចក្ដីចម្រើនទាំងផ្លូវកាយ និងផ្លូវចិត្ត ។

២. អាពាហ៍ពិពាហ៍

       អាពាហ៍ពិពាហ៍ គឺជាការផ្សំផ្គុំយ៉ាងឧឡារិក រវាងបុរសម្នាក់ និងនារីម្នាក់ដែលខ្លួនសន្យាថាខ្លួននឹងរួមសមគ្គសង្វាសតាមបញ្ញត្តិច្បាប់ ហើយមិនអាចរំលាយបានតាមទំនើងចិត្តរបស់ខ្លួន។

ក. លក្ខខណ្ឌសម្ភារៈ

    +   ត្រូវមានសុខភាពល្អ មាំមួន គ្មានជំងឺ​ប្រចាំកាយព្រមទាំងមុខរបរច្បាស់លាស់ ដែលអាចចិញ្ចឹមគ្រួសារដោយខ្លួនឯងបានដោយមិនពឹងពាក់ឪពុកម្ដាយ បងប្អូននោះទេ ។
    +   មុនពេលរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ត្រូវទៅធ្វើតេស្ត ឈាម រកមេរោគអេដស៍​ រោគថ្លើម និងជំងឺផ្សេងៗហើយធ្វើការព្យាបាលឱ្យបានមុនពេល។
    +   មានសមត្ថភាពអាចចិញ្ចឹមគ្រួសារដោយខ្លួនឯង មិនពឹងពាក់ឪពុកម្ដាយ បងប្អូននោះទេ បើមានជំងឺរ៉ាំរ៉ែត្រូវព្យាបាលបានជាសះស្បើយមុនរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍។

ខ. លក្ខខណ្ឌវេទនា

    +   មុនសម្រេចចិត្តរៀបការកូនប្រុសស្រី ឪពុកម្ដាយទាំងសងខាង ត្រូវសាកល្បងសួរចិត្តថ្លើមកូនទាំងពីរ បើគេទាំងពីរនាក់មានចិត្តប្រតិព័ទ្ធរវាងគ្នានិងគ្នាទើបឪពុកម្ដាយទាំងសងខាងសម្រេចចិត្តផ្សំផ្គុំអ្នកទាំងពីរជាប្ដីប្រពន្ធតាមច្បាប់និង ស្របតាមប្រពៃណីខ្មែរយើង ។
    +   កូនប្រុសស្រីត្រូវមានការស្រឡាញ់គ្នាពីចិត្តនិងចិត្ត​ គ្មានការបង្ខិតបង្ខំ​និងគំរាមកំហែងនោះពីគូរភាគីណាម្ខាងឬអាណាព្យាបាលនោះទេ។
    +   ត្រូវសាកល្បងមើលចិត្តគ្នាសិនមុនរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ មិនបំបែកពង្រាត់កូន។
    +   ប្រសិនបើកូនប្រុសស្រី ពុំស្រឡាញ់គ្នាទេ កុំបង្ខិតបង្ខំពួកគេ ព្រោះបណ្ដាលឱ្យមានទំនាស់ ខ្វែងគំនិតគ្នា ឬអាចលះលែងគ្នាទៅថ្ងៃក្រោយ។ ជាពិសេសឪពុកម្ដាយ ពុំត្រូវសម្រេចចិត្តជំនួសកូនស្រី ឬកូនប្រុសឡើយ។

គ.​ លក្ខខណ្ឌសង្គម
    +   ការស្រឡាញ់គ្នាហើយគ្រាន់តែរៀបការមិនមែនគ្រប់គ្រាន់នោះទេ ។ អ្វីដែលសំខាន់មួយទៀតនោះគឺការចុះសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍ នៅឯសាលាឃុំដែលបានរស់នៅសព្វថ្ងៃ​ ដើម្បីឱ្យគេដឹងថាអ្នកក្លាយជាប្ដីប្រពន្ធដឹងឮនៅក្នុងសង្គម ។
    +   មិនតែប៉ុណ្ណោះពិធីខាងសាសនាវិញក៏ល្អប្រសើរដែរ ព្រោះបង្ហាញឃើញអំពីការគោរពពាក្យសច្ចាសន្យាថាស្មោះរវាងគ្នានិងគ្នាថែមទាំងមើលថែគ្នាអស់មួយជីវិត ។
    +   ការចុះកិច្ចសន្យាលើសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍ ដើម្បីបញ្ជាក់ជាផ្លូវការនៅមុខអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន(សាលាឃុំ)ជាគូស្វាមីភរិយាទទួលស្គាល់ខាងផ្លូវច្បាប់ ។
    +   ក្រៅពីទទួលខាងផ្លូវច្បាប់ គេមានពិធីដ៏ឧឡារិកផ្នែកប្រពៃណី ដើម្បីឱ្យអ្នកស្រុកអ្នកភូមិទទួលស្គាល់និងបង្ហាញពីការប្រតិបត្តិតាមគន្លងប្រពៃណីដ៏ល្អផូរផង់ដែរ ។

ឃ. លក្ខខណ្ឌខាងផ្លូវសីលវិជា្ជ

     +   ស្មោះត្រង់ មិនកុហកបោកប្រាស់ ឬក្បត់ចិត្តគ្នាចេះអត់ឱនអធ្យាស្រ័យនឹងគ្នាមិនប្រព្រឹត្តអំពើ  ហិង្សាក្នុងគ្រួសារ។
     +   ជួយគ្នាទៅវិញទៅមក ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហា ចំពោះមុខ និងកិច្ចការផ្សេងៗ តាមដែលអាចធ្វើបាន ។
     +   នៅក្នុងលក្ខខណ្ឌខាងផ្លូវសីលវិជ្ជា បង្ហាញថា ផ្លូវសីលធម៌ ជាគុណធម៌ ចរិយាធម៌ ដែលជាកត្តាទ្រទ្រង់ការរស់នៅ និងសណ្ដាប់ធ្នាប់របស់គ្រួសារ ។
     +   មានភាពតស៊ូ អត់ធ្មត់ រែកពន់រាល់គ្រប់ឧបសគ្គជាមួយគ្នា គោរពសិទ្ធិនិងផ្តល់តម្លៃគ្នា…។
     +   ដូចនេះជាចាំបាច់ប្ដីប្រពន្ធត្រូវមានភាពស្មោះត្រង់រវាងគ្នានឹងគ្នា និងចេះជួយរំលែកកិច្ចការគ្នាក្នុងគ្រួសារ រែកពន់ទាំងអស់គ្នានូវភ័ព្វសំណាងល្អ ឬអាក្រក់ និងខិតខំកសាងជីវភាព ដើម្បីទ្រទ្រង់ជីវិតគ្រួសារ។
     +   សុភមង្គលមិនមែនបានមកដោយងាយៗនោះទេ គឺត្រូវមានការតស៊ូជំនះរាល់ឧបសគ្គនិងមានគុណធម៌គ្រប់យ៉ាង ទើបអាចរកសុភមង្គលឃើញ ។
     +   បោះបង់ភាពអាត្មានិយម
     +   មិនទុកចិត្តគ្នា ការប្រចណ្ឌ
     +   កង្វះការយល់ពីគ្នាទៅវិញទៅមក
     +   សាសនារំលឹកពីការអប់រំចិត្តគំនិតអ្នកទាំងពីរឱ្យប្រកាន់ពាក្យសច្ចៈ គោរពពាក្យសន្យារបស់ខ្លួន ហើយឱ្យប្រព្រឹត្តតែអំពើល្អ ជាប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួននៃអ្នកទាំងពីរផង សង្គមគ្រួសារនិងសង្គមជាតិផង ។
     +   ផ្នែកផ្លូវច្បាប់ ប្រពៃណី និងសាសនា ជាវិធីដ៏ល្អសម្រាប់ដាស់តឿន ផ្នត់គំនិតខ្ពស់ផ្នែកផ្លូវចិត្តនិងសីលធម៌ ។
     +   មាត្រា ១៤ តាមច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍និងគ្រួសារ បានចែងថា « អាពាហ៍ពិពាហ៍នឹងចាត់ទុកត្រឹមត្រូវតាមលក្ខណៈច្បាប់បាន លុះត្រាតែបុរសនិងនារីដែលស្ម័គ្រចិត្តយកគ្នាជាប្ដីប្រពន្ធ ចុះកិច្ចសន្យាអាពាហ៍ពិពាហ៍ ហើយត្រូវចុះហត្ថលេខាដោយមន្ត្រីអត្រានុកូលដ្ឋានប្ដីប្រពន្ធ និងសាក្សីគ្រប់អាយុការពីរនាក់ »។
     +   មាត្រា ៩ បានចែងថា « អាពាហ៍ពិពាហ៍រលាយដោយមូលហេតុប្ដីស្លាប់» មោឃភាពនៃ  អាពាហ៍ពិពាហ៍ ឬលះលែងគ្នា នារីអាចរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ថ្មីមួយទៀតបាន ។ ប៉ុន្តែស្ថិតនៅវិធវភាព(ភាពមេម៉ាយ) ចំនួន ៣០០ ថ្ងៃ គិតពីថ្ងៃដែលប្ដីស្លាប់ ឬពីថ្ងៃប្រកាស សាលក្រមស្ថាពរ នៃការលែងលះ ។ ក្នុងករណីដែលតុលាការបានចេញដីកាសម្រេចឱ្យប្ដីនៅបែកគ្នា នោះសាលក្រមនៃការលែងលះ ត្រូវគិតវិធវភាពតាំងពីថ្ងៃចេញដីកានេះ។

៣. កូននិងគ្រួសារ

     +   គ្រួសារដែលគ្មានកូន ជាគ្រួសារដែលពុំបានបំពេញករណីយកិច្ចរបស់ខ្លួន ចំពោះមនុស្សជាតិផងសង្គមផង ព្រោះមនុស្សជាតិត្រូវការបន្តវង្សត្រកូល ពូជពង្សរបស់ខ្លួន ។
     +   បើគ្រួសារទាំងអស់ឈប់ឱ្យមានកូន នោះសង្គមមនុស្សធ្វើដំណើរឈានទៅរកភាពវិនាសសាបសូន្យរបស់ខ្លួន ។
     +   កូនគឺជាចំណងដៃដ៏ធំបំផុតសម្រាប់គ្រួសារ ។
     +   ការមានកូនប្រៀបបានជាពលរដ្ឋល្អ ដែលបាន បំពេញកាតព្វកិច្ចជូនសង្គមជាតិ ។
     +   ការមានកូន គឺជាការបន្តពូជពង្សវង្សត្រកូលរបស់ខ្លួន ។
     +   ឪពុកម្តាយត្រូវចិញ្ជឹមបីបាច់រក្សាឱ្យបានល្អ ។
     +   ឪពុកម្តាយផ្ដល់ការអប់រំ​​ និងបញ្ជូនកូនទៅសិក្សារៀនសូត្រ ។
     +   ឪពុកម្តាយមើលថែទាំកូនពេលឈឺស្កាត់ឪពុកម្តាយ ផ្ដល់នូវសិទ្ធិសេរីភាពផ្សេងៗ រៀបចំកូនឱ្យមានគូរស្រករ និងចែកទ្រព្យសម្បត្តិខ្លះដល់កូនទៅតាមលទ្ធភាព ។ ពេលដែលយើងមានកូន ធ្វើឱ្យចំណងមេត្រីភាព រវាងប្ដីនិងប្រពន្ធកាន់តែខ្លាំងជាងមុន ហើយការទទួលខុសត្រូវចំពោះគ្រួសារកាន់តែខ្ពស់ ចិត្តគំនិតប្រែប្រួលខុសពីធម្មតា ចាប់ផ្ដើមមានក្ដីស្រឡាញ់របស់ឪពុកម្ដាយចំពោះកូន ។
     +   អ្នកទាំងពីរមានភារកិច្ចថ្មីមួយទៀតគឺចិញ្ចឹម ថែទាំបំប៉នអាហារដល់បុត្រខ្លួននិងបញ្ជូនកូនទៅមន្ទីរពេទ្យពេលកូនមានជំងឺតម្កាត់ ។
     +   ក្ដីស្រឡាញ់របស់ម្ដាយឪពុកចំពោះកូន ជាវិភាគទានមួយ រឹតចំណងគ្រួសារឱ្យចេះយោគយល់អធ្យាស្រ័យគ្នាកាន់តែខ្លាំងឡើង។
ដូចនេះកូនជា ចំណងប្រសើរបំផុតចំពោះប្ដីប្រពន្ធ។

៤. មុខងារផ្លូវសង្គមនិងសីលវិជ្ជានៃគ្រួសារ

     +   ផ្លូវសង្គម​​ ៖
          -   ជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃសកម្មភាពផលិតធនធានមនុស្ស
          -   ជាអ្នកបន្តវេនខា​ង​​ សាសនា នយោបាយ​ និងជាអ្នកប្រតិបត្តិផ្ទាល់។
          -   ជាអ្នកទទួលខុសត្រូវ អប់រំបណ្ដុះបណ្ដាលមនុស្សថ្មី រហូតដល់មនុស្សថ្មីនេះមានអាយុពេញវ័យ ។

     +   សីលវិជ្ជា​​​
          -   ប្រកាន់ភ្ជាប់នូវគុណធម៌
          -   បណ្ដុះនូវក្ដីស្រឡាញ់
          -   ភាពទទួលខុសត្រូវ
          -   ធ្វើឱ្យគ្រួសារមានភាពជឿនលឿននិងអភិវឌ្ឍន៍
          -   បណ្តុះនូវស្មារតីដល់ជំនាន់ក្រោយឱ្យដឹងពីការបំពេញតួនាទីនិងភារកិច្ច។

៥. សន្និដ្ឋាន

       មនុស្សរស់នៅជាសង្គម ដោយមនុស្សចាប់ផ្ដើមកសាងគ្រួសារពីប្ដីប្រពន្ធរួចមានកូនបង្កើតបានជាគ្រួសារធំមួយ។ ក្រោយពេលកសាងសង្គមគ្រួសារ គូស្វាមីភរិយាមាន ៖
       -   គំនិតឈ្លាសវៃ
       -   ការយល់ដឹងខ្ពស់
       -   ពួកគេនឹងរកឃើញប្រភពសុភមង្គល ។
       -   គ្រួសារមានសុភមង្គល គឺត្រូវរស់នៅដោយផ្អែកលើស្មារតីចេះអធ្យាស្រ័យ ឯកភាពគ្នា ស្រុះស្រួលគ្នា យល់ស្របគ្នា ដោយមានហេតុផលច្បាស់លាស់។
       -   លក្ខណៈសំខាន់នៃសុភមង្គលគ្រួសារ គឺការស្គាល់កាតព្វកិច្ចរៀងៗខ្លួន។
       -   សេចក្ដីសុខសាន្ដអាចកើតមានឡើងក្នុងរង្វង់គ្រួសារណា ទាល់តែគ្រួសារនោះគ្មានជម្លោះរវាង សមាជិកក្នុងគ្រួសារ ពោលគឺការចេះអត់ឱនអធ្យាស្រ័យនេះហើយ។