កំណាព្យបទបន្ទោលកាក ជាប្រភេទកំណាព្យមួយបែបទៀតដែរ ក្នុងចំណោមបទកំណាព្យនានាដែលដូនតាយើងបានបង្កើត និងតាក់តែងឡើងដោយមានក្បួនខ្នាត កាព្យសាស្រ្តត្រឹមត្រូវច្បាស់លាស់ ទាំងរង្វាស់កាព្យ ចំណាប់ចុងចួន ផ្ទួន រណ្តំ ចង្វាក់ និងបរិយាកាសប្រើប្រាស់។
ថ្លែងដោយទំនង ដំណើរត្រីផងយាត្រា
ពើបនឹងជុចណា ត្រីស្រែកថាវើយចៀសចេញ។
ជុចថាអះអើ បុណ្យអ្នកឯងតើម្តេចមិញ
ក៏មកប្រើអញ ចៀសចេញអ្នកមកជាល្បែង។
ត្រីថាបើច្នោះ អញនឹងទម្លុះចៅឯង
ឱ្យយល់ជាក់ស្តែង ត្បិតឯងមករាំងផ្លូវ។
ជុចថាអើហោង បើខឹងចង់ល្បងឥឡូវ
នេះហើយសមត្រូវ នឹងម្ជូរប្រហើរសាអាំង។
ត្រីថាអះអើ ប៉ើងរ៉ើងទេតើម្តេចខ្លាំង
អួតមានកម្លាំង គិតស្មានថាអញខ្លាចហោង។
ជុចថាបើច្នោះ អញ្ជើញមកចុះចង់លេង
ឱ្យដឹងនេះម្តង ឫទ្ធីតេជះតេជដៃ។
ត្រីស្ទុះភ្លាមចូល ក្នុងជុចរមូលហើយនៃ
ជំពាក់ក្រក្រី ថយក្រោយពុំរួចឡើយណា ។
ក. រង្វាស់កាព្យ
រង្វាស់កាព្យ គឺជាការរាប់ចំនួនព្យាង្គនៅក្នុងឃ្លា និងការរាប់ចំនួនឃ្លានៅក្នុងវគ្គ។
* បទបន្ទោលកាកមានរង្វាស់កាព្យ៖
- ក្នុង ១វគ្គ មាន៤ ឃ្លា
- ឃ្លាទី១ មាន ៤ ព្យាង្គ
- ឃ្លាទី២ មាន ៦ ព្យាង្គ
- ឃ្លាទី៣ មាន ៤ ព្យាង្គ
- ឃ្លាទី៤ មាន ៦ ព្យាង្គ ។
* បទបន្ទោលកាកមានចំណាប់ចួន៖
- ព្យាង្គទី៤ នៃឃ្លាទី១ ចួននឹងព្យាង្គទី៤ នៃឃ្លាទី២ គ្រប់ៗវគ្គ
- ព្យាង្គទី៦ នៃឃ្លាទី២ ចួននឹងព្យាង្គទី៤ នៃឃ្លាទី៣ ហើយចួននឹងព្យាង្គទី២ ឬព្យាង្គទី៤ នៃឃ្លាទី៤
- ព្យាង្គទី៦ នៃឃ្លាទី៤ នៃវគ្គទី១ ចួននឹងព្យាង្គទី៦ នៃឃ្លាទី២ ហើយចួននឹងព្យាង្គទី៤ នៃឃ្លាទី៣
ចួននឹងព្យាង្គទី២ ឬទី៤ នៃឃ្លាទី៤ នៃវគ្គទី២ ។
ខ. គំនូសតាង
គ. ចង្វាក់(ឬការទម្លាក់សំឡេង)
បទបន្ទោលកាក ត្រូវសូត្រ និងមានការសង្កត់សំឡេងត្រង់៖
- ឃ្លាទី១ និងឃ្លាទី៣៖ ត្រូវសង្កត់សំឡេងលើព្យាង្គទី២
- ឃ្លាទី២ និងឃ្លាទី៤៖ ត្រូវសង្កត់សំឡេងលើព្យាង្គទី២ និងទី៤
ឃ. បរិយាកាស
បទបន្ទោលកាក ជាទូទៅច្រើនសូត្រ ឬប្រើនៅពេលមានការសន្ទនា ឬផ្តោះផ្តងគ្នាពីរនាក់។
