សុភាសិត ជាពាក្យបានមកពីបាលី“សុ” ប្រែថាល្អផ្សំនឹង “ភាសិត” ប្រែថាសម្តី ឬពាក្យ ។ មានន័យថាពាក្យថាដែលពោលពីរោះដែលនិយាយត្រូវ។ សុភាសិត គឺជាប្រភេទអត្ថបទខ្លីតែច្រើនមានន័យពីរ គឺ ន័យត្រង់ និងបង្កប់(មានតែមួយឃ្លា ពីរឃ្លា) ច្រើនជាពាក្យចួនដែលមានខ្លឹមសារទូន្មានប្រៀនប្រដៅ ដើម្បីឱ្យមហាជនទូទៅស្រួលស្តាប់ និងងាយស្រួលចងចាំ។ សុភាសិត គឺជាពាក្យពីរោះ ពាក្យត្រូវ ឬឱវាទត្រឹមត្រូវដែលមានប្រយោជន៍គួររៀន គួរស្តាប់និងយកទៅអនុវត្តតាមកាលៈទេសៈ។ ជួនកាលខ្មែរយើងសម្គាល់ដោយពាក្យ “ភាសិត ឬស្លោក”។ បុព្វបុរសខ្មែរយើងបានប្រើវិធីបង្កើតសុភាសិត និងការបកស្រាយតាមវិធីពីរយ៉ាងគឺ៖
១. តាមន័យចំ ឬអត្ថានុរូប (ជាន័យបង្ហាញដោយចំត្រង់ៗ
មិនបញ្ឆិតបញ្ឆៀង ឬជាន័យដែលមិនឃ្លាតពីន័យដើម។)
ច្រើនមកពីតិច ដោយចម្រើនកិច្ច ខាងការសន្សំ
ដូចប្រឡាយតូច ក្លាយជាស្ទឹងធំ ហូរច្រាសច្រោះចំ
យូររឹតធំសាយ
។
- ធ្វើស្រែនឹងទឹក ធ្វើសឹកនឹងបាយ ។
- ចេះមកពីរៀន មានមកពីរក ។
- ចំណីច្រើនមុខ ច្រើនពិសា កូនច្រើនបា ច្រើនល្អ។
២. តាមន័យធៀប ឬអត្ថបដិរូប
ជាន័យដែលគេត្រូវនិយាយបកស្រាយ
ដោយមិនចំ គឺនិយាយបែបបញ្ឆិតបញ្ឆៀងពីន័យដើម ឬន័យត្រង់។
ឧទាហរណ៍៖ “ងើយស្កក ឱនដាក់គ្រាប់”
*ន័យចំ៖ សុភាសិតនេះសំដៅទៅលើស្រូវនៅពេលទុំ។
កួរស្រូវណាដែលមានដើម និងផ្លែឈរត្រង់ទៅលើគឺគ្មានគ្រាប់ គ្មានសាច់ គេហៅថា“ស្កក” ហើយគ្មានប្រយោជន៍ថែមទៀតផង។
ចំណែកឯកួរស្រូវឱន ចុះក្រោមមានទម្ងន់គឺមានសាច់ មានគ្រាប់អង្ករពេញផ្លែ
គឺជាស្រូវដែលល្អ ដែលមានប្រយោជន៍ដល់អ្នកដាំ។
*ន័យធៀប៖ សុភាសិតនេះសំដៅលើការប្រដូចទៅនឹងមនុស្ស។
មនុស្ស“ងើយស្កក” ប្រើសម្រាប់សម្គាល់មនុស្សដែលមានឫកពាក្រអើតក្រទម ច្រឡឺសបឺស
មិនចេះគួរសម មិនចេះគោរពឱនលំទោនចាស់ទុំ ពោលគឺគ្មានសីលធម៌ មានឫកឆ្មើងឆ្មៃ...។ “ឱនដាក់គ្រាប់”
ប្រើសម្រាប់មនុស្សមានសុជីវធម៌មានកិរិយាមារយាទល្អ សុភារាបសា ទន់ភ្លន់ ថ្លៃថ្នូរ
ប្រកបដោយគុណតម្លៃ មានគេស្រឡាញ់រាប់អាន និងជាមនុស្សមានប្រយោជន៍ចំពោះសង្គមថែមទៀតផង។
