អ្នកប្រាជ្ញអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ក្រម ង៉ុយ ដែលខ្មែរគ្រប់រូបទទួលស្គាល់ថាជាអ្នកបង្កើតច្បាប់ប្រៀនប្រដៅ ដាស់តឿន ដល់កូនខ្មែរ និងបង្កើតវោហារស័ព្ទខ្មែរ។ លោកកើតនៅឆ្នាំ ១៨៦៥ ឃុំកំពូល ស្រុកភ្នំពេញ ដោយសព្វថ្ងៃហៅថាស្រុកអង្គស្នួល ក្នុងខេត្តកណ្តាល។ មាននាមដើម “អ៊ុក អ៊ូ” ប៉ុន្តែមាតាបិតាលោកហៅក្រៅថាង៉ុយៗ ជាប់នាមនេះរហូតមក ហើយបានទទួលអនិច្ចកម្មទៅវិញក្នុងឆ្នាំ១៩៣៩ ជន្មាយុ៧១ឆ្នាំ។ បិតាលោកនាម អ៊ុក ធ្វើមេឃុំ នៅឃុំកំបូល មានគោរម្យងារថា “ចៅពញាធម្មធារា” ។ ហើយឯមាតាលោកជាកូនរបស់ “ចៅពញាម៉ុក” មេឃុំស្ពានថ្ម ស្រុក ខេត្តជាមួយគ្នា ដែលមាតាបិតាត្រូវបងប្អូនជីទួតជាមួយនឹងគ្នា។
កាលពីកុមារ អ្នកប្រាជ្ញអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ក្រម ង៉ុយ បានទៅសំណាក់រៀននឹងជាមួយចៅអធិការវត្តអង្គបឹងចក ដែលស្រុកកំណើតរបស់លោក។ កុមារ ង៉ុយ ជាក្មេងឧស្សាហ៍រៀនសូត្រ បានបួសជាសាមណេរ ចេះធម៌អាថ៌ជ្រៅជ្រះ ហើយកាលពេញវ័យ២១ឆ្នាំសាមណេរ ក៏បំពេញឧបសម្បទាជាភិក្ខុ ដែលបានសិក្សាធម៌អាថ៌ ស្វះស្វែង រៀនប្រែព្រះត្រ័យបិដកដំបូងក្នុងសំណាក់លោកគ្រូអាចារ្យទិត្យគង់វត្តបឹងចក ភូមិបែកស្គរ ឃុំបែកចាន ស្រុកភ្នំពេញ (អង្គស្នួល) ខេត្តកណ្តាល។ បន្ទាប់ពីប្រែព្រះត្រ័យបិដក ភិក្ខុ ង៉ុយ សិក្សាស្វែងរៀនឧបស្សនាកម្មដ្ឋាន ក្នុងសំណាក់ព្រះអាចារ្យជាច្រើនកន្លែងទៀត។ ក្រោយពីបានចាកសិក្ខាបទមកជាគ្រហស្ថ លោកបានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ នៅឃុំបែកចាន ស្រុកភ្នំពេញ(អង្គស្នួល) ហើយប្រកបរបធ្វើស្រែជាធម្មតាក្នុងស្រុកនោះ។ លោកមានកូន ៦នាក់ ឈ្មោះអាចារ្យ ចុង ដែលជាកវីមានឈ្មោះល្បី ខាងសំនួនវោហារ បានទទួលអនិកម្មក្នុងគុកនយោបាយនៅឆ្នាំ១៩៥៥ ពេញបោះឆ្នោតគណបក្សប្រជាធិតេយ្យប្រកួតប្រជែង និងបក្សសង្គមរាស្ត្រនិយម។ ក្នុងការរស់នៅជាកសិករ តាង៉ុយ មានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំងខាងវោហារ និងល្បិចលើកកំណាព្យភ្លាមៗ ច្រៀង ឡើង និងសំនៀងសាដៀវយ៉ាងពីរោះ ព្រមទាំងចំណេះខាងធម៌អាថ៌យ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់ ដែលធ្វើឱ្យកសិករឯទៀតរាប់អាន ស្រឡាញ់ទុកលោកជាអ្នកប្រាជ្ញក្នុងភូមិស្រុក ហើយអ្នកស្រុកហៅលោកថា ភិរម្យ ង៉ុយ។ បន្ទាប់មករដ្ឋអំណាច បានតាំងលោកជា “ក្រម” (ក្រមង៉ុយ) គឺជាភារជន ដែលធ្វើទំនាក់ទំនងទាក់ទងរវាងរដ្ឋបាល និងប្រជាជនក្នុងឃុំ។
ពេលរដូវរំហើយ ក្រោយពីកិច្ចការច្រូតកាត់អ្នកប្រាជ្ញអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ក្រមង៉ុយ តែងតែទេសនាប្រៀនប្រដៅច្រៀងកំណាព្យបន្ទដោយសំនៀងសាដៀវដ៏ក្រលួចពីភូមិមួយទៅភូមិមួយ ដោយយំស្រណោះអាណិតខ្មែរគ្នាឯងពីភាពខ្សត់ខ្សោយក្រីក្រ ល្ងង់ខ្លៅ ឈ្លោះគ្នាឯងបែកបាក់សាមគ្គី។ល។ ផ្ទុយនឹងទម្ងន់ពន្ឋដារនៃរដ្ឋអំណាចបារាំង ភាពរហ័សរហួនឆ្លាតការកេងបន្លំជនបរទេសមាន ចិន យួន ជា ដើម។ សំនួនល្បីល្បាញពីកវីសិល្បករនេះលេចឮដល់ទីក្រុងហើយសម្តេចចក្រីបានហៅឱ្យទៅច្រៀងថ្វាយ ស្តេច ស៊ីសុវត្តិ ពេញព្រះទ័យបានឱ្យរង្វាន់ជាប្រាក់កាស និងគោរម្យ៍ងារថា“ព្រះភិរម្យភាសាអ៊ូ”។
សំនួនល្បីល្បាញតាង៉ុយនេះដឹងដល់ លោក សឺដេស សមាជិកសាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេសនាំទៅជួបអ្នកស្រី ស៊ុសានកាពេលេស នាយកវិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ បានបោះពុម្ពកំណាព្យ តាង៉ុយ ជាកូនសៀវភៅបួន។ អ្នកស្រី ស៊ុសានកាពេលេស បានឱ្យកម្រៃជាប្រាក់១ រៀលជំនាន់នោះ។ ប្រាក់១ រៀលតិចមែនពិត តែអំណោយនេះសឹងតែទុក ជាកិច្ចប្រវត្តិសាស្ត្រ បង្ហាញឱ្យឃើញថាបារាំងទាំងអស់ មិនមែនសុទ្ធតែអ្នកអាណានិគមមកជិះជាន់ខ្មែរ គឺមានអ្នកប្រាជ្ញខ្លះៗស្រឡាញ់រាប់អានវប្បធម៌ខ្មែរចង់រក្សាទុកជា ស្នាដៃមនុស្សធម៌។ នៅពេលអ្នកប្រាជ្ញអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ក្រម ង៉ុយ ទទួលអនិច្ចកម្មទៅ គាត់បានបន្សល់ស្នាដៃចុងក្រោយជាបណ្តាំ ក្រម ង៉ុយ បង្ហាញពីភាពល្ងង់ខ្លៅ និងការខ្ជិល ច្រអូស នៃជនជាតិយើងនៅមុខភាពរហ័សរហួនឆ្លាតកេងប្រវញ្ច នៃជនបរទេសមានចិនយួនជាដើម។
២. ស្នាដៃរបស់អ្នកព្រះភិរម្យភាសាអ៊ូ១. ច្បាប់ល្បើកថ្មី “បទកាកគតិ”(ឆ្នាំ១៩២២)
២. ច្បាប់កេរកាលថ្មី “បទព្រហ្មគិត”(ឆ្នាំ១៩២២)
៣. សេចក្តីដាស់តឿន “បទពាក្យ៧”(ឆ្នាំ១៩៣១)
៤. ច្បាប់ប្រដៅទូន្មានជនប្រុសស្រី “បទពាក្យ៧”(មិនដឹងកាល)
៥. បណ្តាំក្រមង៉ុយ “បទព្រហ្មគិត”(គ្មានកាលបរិច្ឆេត)
ឯកសារពីមុនៗ មួយចំនួនទៀតដែលបានចាត់ទុកថាជាស្នាដៃរបស់អ្នកភិរម្យភាសាអ៊ូ ដែរគឺចម្រៀងអំពី៖
១. ការប្រែប្រួលនៃស្រុកទេស
២. កតញ្ញូកតវេទី
៣. ត្រៃលក្ខណ៍...។