ជំពូកទី២ វប្បធម៌សន្តិភាព
មេរៀនទី៦ ភាពជាបព្វជិតក្នុងសាសនាគ្រិស្ត
សាសនាគ្រិស្ត ជាសាសនាមួយដ៏ធំក្នុងចំណោម សាសនាធំក្នុងពិភពលោកដែលមានដើមកំណើតដំបូងនៅប្រទេសអីស្រាអែល ។ សាសនានេះ ជាសាសនាឯកទេវនិមយម បង្កើតឡើង និងឃោសនាផ្សព្វផ្សាយដោយជនជាតិជ្វីហ្វម្នាក់ ឈ្មោះយេស៊ូគ្រិស្ត ។ យេស៊ូគ្រិស្ត កើតនៅថ្ងៃទី ២៥ ធ្នូ ព.ស. ៥៤៣ សោយទិវង្គតនៅជន្មាយុ ៣៣ឆ្នាំ ដោយពួកអ្នកកាន់អំណាចមិនសប្បាយចិត្តក្នុងវិធីផ្សព្វផ្សាយសាសនារបស់យេស៊ូគ្រិស្ត ។
១. អត្ថិភាពសាសនាគ្រិស្តក្នុងសង្គមខ្មែរ
តាមប្រវត្តិសាស្រ្តនៅប្រទេសកម្ពុជាប្រជាជនខ្មែរយើង ភាគច្រើនគោរពព្រះពុទ្ធសាសនា និងព្រហ្មញ្ញសាសនា ដែលមានប្រជាជនខ្លះទៀត បានគោរពដែលមានជំនឿ លើឥស្លាមសាសនា គ្រិស្តសាសនា និងសាសនាផ្សេងៗទៀត ។ សាសនាគ្រិស្តមាននិកាយធំ ៣ គឺ និកាយរ៉ូមាំងកាតូលិក និកាយប្រូតេស្តង់ និកាយអ័រតូដុក និងនិកាយតូចៗ ផ្សេងជាច្រើនទៀត ។
និកាយរ៉ូមាំងកាតូលិក បាននាំចូលមកប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងអំឡុងសតវត្សទី ១៦ នៃគ្រិស្តសករាជ តាមរយៈបេសកកម្មកាតូលិក ព័រទុយហ្គាល់ និងអេស្ប៉ាញ ។
និកាយប្រូតេស្តង់ជានិកាយមួយ នៃសាសនាគ្រិស្ត ដែលបានបែកចេញពីនិកាយកាតូលិក ។ ពីឆ្នាំ ១៩៧៥ ដល់ឆ្នាំ ១៩៧៩ សេរីភាពនៃការគោរព ប្រតិបត្តិជំនឿសាសនាទាំងអស់ ត្រូវបានលុបបំបាត់ចោលទាំងស្រុង ហើយព្រះវិហារគម្ពីរក្បួនខ្នាតត្រូវកម្ទេចចោលដែរ ។
គ្រិស្តបរិស័ទក៏ដូចជាសាសនាអ្នកដទៃទៀតត្រូវបាន បង្ខំឱ្យធ្វើការជាទម្ងន់និងត្រូវសម្លាប់ចោល ហើយមួយចំនួនទៀត បានរត់ភៀសខ្លួនទៅប្រទេសជិតខាង ។
២. ការបួសនិងអត្ថន័យ
ការបួសនិងអត្ថន័យនៃការបួសនៅក្នុងសាសនាគ្រិស្ត៖
ការបួស ដើម្បីបួសជាបូជាចារ្យ នៅក្នុងនិកាយរូមាំងកាតូលិក បេក្ខៈសមណៈត្រូវមានអាយុយ៉ាងតិចពី ២៥ឆ្នាំឡើងទៅ ហើយត្រូវទៅសិក្សាមុខវិជ្ជាទេវវិទ្យានៅមហាវិទ្យាល័យដែលមានរយៈពេល៤ឆ្នាំ ។
អត្ថន័យ៖ ក្រោយពីបញ្ចប់ការសិក្សា បេក្ខៈសមណៈត្រូវចូលបម្រើក្នុងវិហារក្នុងនាមជាអ្នកស្ម័គ្រចិត្តដើម្បីប្រែក្លាយខ្លួនទៅជាអ្នកដាក់ជំនឿ និងទំនាក់ទំនងជាមួយព្រះជាម្ចាស់ ដោយបួងសួងនិងធ្វើសមាធិ។
២.១. និកាយរ៉ូមាំងកាតូលិក
គ្រិស្តសាសនិកគោរព និងប្រតិបត្តិតាមគម្ពីប៊ីបដែលបានប្រមូលផ្តុំសកម្មភាពរបស់ព្រះយេស៊ូ ក្នុងកំណើតជាមនុស្ស ដើម្បីជួយសង្គ្រោះដឹកនាំ មនុស្សឆ្ពោះទៅរកព្រះបិតា ដែលជាអ្នកបង្កើតលោក ស្រឡាញ់ និងថែរក្សាមនុស្សលោក។
បព្វជិត នៅក្នុងសាសនាគ្រិស្ដមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការដឹកនាំផ្សព្វផ្សាយដល់គ្រិស្តបរិស័ទ ឱ្យប្រតិបត្តិតាមឱវាទរបស់ព្រះ ។
សម្ដេច ប៉ាប មានតួនាទីគ្រប់គ្រងដឹកនាំ និងបង្រួបបង្រួម
គ្រិស្តបរិស័ទកាតូលិកគ្រប់ប្រទេសទាំងអស់ឱ្យមានឯកភាពគ្នាជាធ្លុងមួយក្នុងការប្រតិបត្តិជំនឿ ។
ក្នុងជីវិតព្រះសហគមន៍កាតូលិកបូជាចារ្យគ្រប់ថ្នាក់ មានមុខងារចូលរួមចំណែកក្នុងការអប់រំសិល្បៈក៏ដូចជាចូលរួម ជួយសង្គ្រោះ ជនក្រីក្រ ជនអនាថាតាមមធ្យោបាយផ្សេងៗ ។
២.២. និកាយប្រូតេស្តង់
លទ្ធិប្រូតេស្តង់ មានន័យថា លទ្ធិកែទម្រង់ ។ និកាយ ប្រូតេស្តង់ជានិកាយមួយ នៃសាសនាគ្រិស្តដែលបែកចេញពីនិកាយរ៉ូមាំងកាតូលិក ក្នុងកំឡុងពុទ្ធសករាជ ២០៦០ គ្រិស្តសករាជ១៥១៧ ដោយសារបព្វជិតជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ម្នាក់ឈ្មោះ លូ ថេ ជាអាចារ្យសកលវិទ្យាល័យវត្តមួយនៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ។
មូលហេតុដែលនាំឱ្យមាននិកាយប្រូតេស្តង់នេះកើតឡើង មកពីទោសនៃការប្រព្រឹត្តខុសប្រាសចាកពីព្រះគម្ពីរប៊ីបនៃគណៈសង្ឃជាអលជ្ជី មានសម្ដេច ព្រះសង្ឃនៅក្រុងរ៉ូមជាដើម។
គ្រូគង្វាលមានភារកិច្ចអធិដ្ឋាន រៀបចំបង្រៀនចាត់ចែង សកម្មភាពក្រុមជំនុំ បំផុសចលនាជួយឧបត្ថម្ភជនរងគ្រោះស្វែងរកជំនួយរៀបចំផែនការបង្កើតការហ្វឹកហ្វឺន។
ការអប់រំរបស់សាសនាគ្រិស្តមានមូលដ្ឋានលើគម្ពីរប៊ីប និងមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃសេចក្តីស្រឡាញ់ ៖
ត្រូវស្រឡាញ់ព្រះជាម្ចាស់ទុកជាព្រះរបស់ខ្លួនឱ្យអស់ពីចិត្ត ។
ត្រូវស្រលាញ់មនុស្សទូទៅដូចស្រលាញ់ខ្លួនឯងពោលគឺត្រូវចេះអត់អោន យោគយល់អធ្យាស្រ័យចំពោះមនុស្សផងគ្នា ត្រូវមានចិត្តសុភាពរាបសារ សប្បុរស ស្មោះត្រង់។
៣. ជីវភាពអ្នកបួសក្នុងសាសនាគ្រិស្ត
នៅក្នុងជំនឿ និងជីវភាព អ្នកបួសក្នុងសាសនាគ្រិស្ត គ្រិស្តបរិស័ទ ត្រូវប្រកាន់ខ្ជាប់ក្រិតវិន័យ១០ ប្រការហើយអនុវត្តតាមក្នុងជំនឿដែលជឿលើព្រះដ៏ពិតនោះ ។
ក្រិតវិន័យទាំង១០ នោះមាន៖
ត្រូវគោរពបូជាព្រះម្ចាស់សួគ៌
មិនត្រូវឆ្លាក់រូបសម្រាប់ក្រាបសំពះស្បថស្បែរ
ត្រូវនឹកចាំពីថ្ងៃឈប់សម្រាក
ត្រូវគោរពប្រតិបត្តិឪពុកម្ដាយ
មិនត្រូវសម្លាប់មនុស្សឱ្យសោះ
មិនត្រូវផិតគ្នា
មិនត្រូវលួចយកទ្រព្យអ្នកដទៃ
មិនត្រូវធ្វើជាទីបន្ទាល់ក្លែងឱ្យសោះ
មិនត្រូវលោភលន់
មិនត្រូវចេញព្រះនាមព្រះជាអសារឥតការឡើយ ។
បូជាចារ្យនៅក្នុងនិកាយកាតូលិក ជាអ្នកទទួលខុសត្រូវ អប់រំជំនឿ ផ្ដល់ដំបូន្មាន ដឹកនាំបួងសួង បន់ស្រនសូត្រធម៌ ទទួលបច្ច័យសង្គ្រោះនិងដាក់ទានដល់ជនក្រីក្រ អនាថា ។ល។ គ្រូគង្វាលនិកាយប្រូតេស្តង់ទទួលបន្ទុកផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពពីព្រះវិហារ ឬក្រុមជំនុំទៅតាមទំហំនៃការងារដែលខ្លួនត្រូវបំពេញ ហើយគ្រូគង្វាលមានសម្ព័ន្ធមេត្រីភាពជាមួយស្ត្រីភេទបាន ។ ជីវភាពអ្នកបួសនិងគ្រិស្តបរិស័ទក្នុងសាសនាគ្រិស្តប្រកាន់និងធ្វើចិត្តឱ្យរួចពីបាប គឺត្រូវបង្កើតចិត្តដែលបង្កើតផលផ្លែនៃព្រះរួមមានការស្រឡាញ់ ការចេះ
អត់ធ្មត់ មានចិត្តសុភាពរាបសារ ស្មោះត្រង់ និងស្លូតបូត ។