(ជ៤)មេរៀនទី១៖ (មេរៀនសង្ខេប) ការស្វែងយល់ពីបរិស្ថាន

       ភពផែនដី មានជីវិតរស់នៅតាំងពីស័កប៉ាលេអូសូអ៊ិចរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។ ភាវៈមានជីវិតទាំងនោះបានផ្លាស់ប្តូរ និងវិវត្តទៅតាមស័កធរណីកាល។ ពេលយើងនិយាយពីបរិស្ថាន គឺសំដៅលើពិភពមានជីវិតដែលនៅជុំវិញខ្លួនយើងដូចជាដើមឈើ ខ្យល់ ដី រុក្ខជាតិ សត្វ ទន្លេ សមុទ្រ សត្វល្អិត។

១. បរិស្ថានជាអ្វី?

រូបភាពទី1៖ បរិស្ថានធម្មជាតិ

       បរិស្ថាន ជាអ្វីៗដែលមាននៅលើផែនដីរួមមាន មនុស្ស សត្វ ធម្មជាតិ ដែលនៅជុំវិញខ្លួនយើងរួមទាំងការសិក្សាពីឥទ្ធិពលនៃសកម្មភាពមនុស្សនៅក្នុងការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។ គេចែកបរិស្ថានជាពីរផ្នែកគឺ៖
   - បរិស្ថានធម្មជាតិ រួមមានបរិស្ថានរូប (កត្តាទឹក ដី និងកត្តាអាកាសធាតុ) 
   - និងបរិស្ថានជីវៈ (មនុស្ស ពពួក សត្វ និង រុក្ខជាតិ) ។ បរិស្ថានវប្បធម៌-សង្គម ដូចជា អាគារ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ទីក្រុង ប្រព័ន្ធស្រោចស្រព រោងចក្រ ចម្ការ ដំណាំ សង្គមមនុស្ស សកម្មភាពសង្គម។ល។

២. មនុស្ស និងបរិស្ថាន

រូបភាពទី2៖ មនុស្សកែប្រែបរិស្ថានធម្មជាតិ

       មនុស្សជាផ្នែកមួយនៃបរិស្ថាន ដូច្នេះសកម្មភាពរបស់យើងអាចមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការកែប្រែធម្មជាតិ។ យើងទាញយកធនធានពីបរិស្ថានដូចជាទឹកស្អាត ត្រី ព្រៃឈើ រ៉ែ ត្បូង។ យើងបញ្ចេញចោលរបស់ខ្លះទៅក្នុងបរិស្ថានវិញដូចជា ផ្សែង ដប និងថង់ប្លាស្ទិច កំប៉ុងអាលុយមីញ៉ូម។ យើងជំនួសបរិស្ថានធម្មជាតិដោយអ្វីមួយផ្សេងទៀតដូចជា ការកាប់ឆ្ការព្រៃឈើ ហើយជំនួសមកវិញដោយផ្លូវថ្នល់ លំនៅដ្ឋាន ឬរោងចក្រជាដើម។

៣. ការយល់ដឹងពីបរិស្ថាន

រូបភាពទី3៖ ការចូលរួមថែរក្សាបរិស្ថាន

       ការរីកចម្រើននិងការប្រែប្រួលបានផ្តល់ផលប្រយោជន៍យ៉ាងច្រើនក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមកិច្ចទូទាំងពិភពលោក។ ទទ្ទឹមនោះដែរ ការប្រែប្រួលក៏បានបង្កឱ្យមានបញ្ហាបរិស្ថាននៅក្នុងពិភពលោក។ បរិស្ថានចែកចេញជាបរិស្ថានធម្មជាតិ បរិស្ថានមនុស្ស បរិស្ថានសង្គម-វប្បធម៌ផ្នែកទាំងបីនេះមានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងជិតស្និតហើយជិះឥទ្ធិពលទៅវិញទៅមក។ ការយល់ដឹងពីបរិស្ថាន និងបញ្ហាបរិស្ថានធ្វើឱ្យយើងធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅរកនិរន្តរភាពបរិស្ថាន។ អនាគតនឹងក្លាយជាកន្លែងមួយដែលយើងអាចរស់នៅចុះសម្រុងជាមួយធម្មជាតិ និងសង្គម-វប្បធម៌។