អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តបានសិក្សាថា ផែនដីបានកើតឡើងកាលពីប្រហែល 4600 លានឆ្នាំមុន។ សីតុណ្ហភាពកាលពីដំបូងរបស់ផែនដីបានធ្វើឱ្យដែករលាយ។ កម្លាំងទំនាញបានទាញដែកដែលរលាយឱ្យធ្លាក់ទៅផ្នែកខាងក្នុងបង្អស់នៃស្រទាប់ផែនដី ហើយរូបធាតុដែលស្រាលជាងគេត្រូវបានអណ្ដែតមកកាន់ស្រទាប់ខាងក្រៅបង្កើតបានជា សំបកផែនដី ម៉ង់តូផែនដី ស្នូលផែនដី។
បរិយាកាសផែនដីដំបូងមាន អេល្យូម និង អ៊ីដ្រូសែន។ បន្ទុះភ្នំភ្លើងបានបញ្ចេញឧស្ម័នដូចជា ចំហាយទឹក កាបូនិច អាម៉ូញាក់ និងមេតាន។ ឧស្ម័នទាំងនេះ មានប្រតិកម្មជាមួយពន្លឺព្រះអាទិត្យនាំឱ្យមាន អាសូត អ៊ីដ្រូសែន និងអុកស៊ីសែនកើតឡើង។ ពពួកបុរេរុក្ខជាតិបៃតងធ្វើរស្មីសំយោគនាំឱ្យអុកស៊ីសែនកើនឡើង។ អុកស៊ីសែនខ្លះបង្កើតបានជាស្រទាប់អូសូន (O3) តាំងពីពេលនោះមក។
នៅពេលផែនដីចុះត្រជាក់ល្មមធ្វើឱ្យទឹកក៏ចាប់កើតឡើង។ ចំហាយទឹកចាប់កើតជាពពក បន្ទាប់មកក្លាយជាកំណកអាកាស ហើយធ្លាក់មកលើផែនដីជាទម្រង់ទឹកភ្លៀង និងបង្កើតបានជា មហាសមុទ្រ។
លោក អារីស្តូតបានលើកអំណះអំណាងអំពីរាងស្វ៊ែររបស់ផែនដីដោយផ្អែកលើការសង្កេតដោយភ្នែកទទេ។ គាត់បានកត់សម្គាល់ថា ស្រមោលរាងកោងនៅក្នុងព្រះចន្ទនៅពេលចន្ទគ្រាសជាស្រមោលរបស់ផែនដី និងការសង្កេតតារាដែលលេចចេញពីក្រោមជើងមេឃភាគខាងត្បូង។
ភពផែនដីមានរាងសំប៉ែតត្រង់ប៉ូល និងប៉ោងត្រង់អេក្វាទ័រព្រោះកម្លាំងទំនាញបានបំបែក និងធ្វើឱ្យសិលាខូចទ្រង់ទ្រាយ ហើយទាញរូបធាតុទាំងនោះទៅកាន់ផ្ចិតដែលជាចំណុចទាញខ្លាំង ហើយដោយសារតែមានចលនារង្វិលខ្ញាល់របស់ផែនដីទើបធ្វើឱ្យមានបាតុភូតនេះកើតឡើង។
លោក អឺរ៉ាតូស្តែន ជាគណិតវិទូ និងជាតារាវិទូជនជាតិក្រិចបានគណនាឃើញទំហំផែនដីតាមរយៈការវាស់ស្រមោលរបស់វត្ថុនៅលើផែនដី។
