ការបំពុលគឺជាការបន្ថែមនូវសារធាតុទាំងឡាយណាដែលធ្វើឱ្យមានផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដល់ទឹក ឬសារពាង្គកាយដែលរស់នៅពឹងផ្អែកទៅលើ និងក្នុងទឹក។ បច្ចុប្បន្ន ធនធានទឹកនៅលើពិភពលោកកំពុងតែទទួលរងការបំពុលដោយសំណល់ឧស្សាហកម្ម ទឹកលូសំអុយ សំណល់គីមី ល្បាប់ម៉ដ្ឋ ការកំពប់ប្រេង និងសារធាតុចិញ្ចឹមឥតឈប់ឈរ។
រូបភាពទី1៖ ប្រភពបំពុលចំណុច
រូបភាពទី2៖ ប្រភពបំពុលរាយប៉ាយ
ទឹកសាបដែលស្ថិតនៅផ្ទៃលើផែនដី និងទឹកក្នុងដីត្រូវបានគេសិក្សា និងគ្រប់គ្រងជាធនធានថាមពលដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។ ទឹកនៅលើផ្ទៃដីមានដូចជាទន្លេ ស្ទឹង បឹង និងទឹកក្នុងដីជាញឹកញាប់ត្រូវបានរងការបំពុលដោយកាកសំណល់ពីទីក្រុង រោងចក្រ និងកសិដ្ឋាន។ ប្រភពបំពុលចំណុច ជាប្រភពដែលការបំពុលចេញមកពីចំណុចពិសេសឬទីតាំងច្បាស់លាស់ដូចជាបំពង់បង្ហូរទឹកសំអុយ ឬការបង្ហូរទឹកសំអុយចេញពីរោងចក្រ។ ប្រភពបំពុលរាយប៉ាយ ជាប្រភពដែលបង្កឱ្យមានការបំពុលដោយសារធាតុបំពុលពីដីដែលហូរធ្លាក់ចូលទៅក្នុងទឹកពីផ្ទៃដីនៃតំបន់ដ៏ធំមួយ។
សារធាតុបំពុលដែលនាំឱ្យមានការបំពុលទឹករួមមានបណ្តុំនៃសារធាតុគីមី ពួកប៉ាតូសែនកត្តាដែលធ្វើឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរលក្ខណៈរូប ដូចជាការធ្វើឱ្យសីតុណ្ហភាពទឹកកើនឡើង ការផ្លាស់ប្តូរពណ៌របស់ទឹក។ សារធាតុដែលធ្វើឱ្យអុកស៊ីសែនក្នុងទឹកថយចុះ អាចជារូបធាតុធម្មជាតិដូចជា រុក្ខជាតិ និងសារធាតុគីមីដែលបង្កើតដោយមនុស្ស។ ប៉ាតូសែន (ពពួកសារពាង្គកាយបង្កមេរោគ) អាចបង្កើតជំងឺដែលឆ្លងតាមទឹកឆ្លងទៅដល់មនុស្ស និងសត្វដែលជាធ្មួល។
ជាញឹកញាប់ ទឹកភ្លៀង ទឹកលូសំអុយ និងទឹកផឹកលាយជាមួយគ្នា ហើយបង្កបញ្ហាដល់សុខភាពសាធារណៈដូចជាមានជំងឺរាករូស និងអាសន្នរោគ។ ការប្រើប្រាស់ជីកសិកម្មនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍបង្កឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់បរិស្ថានរួមទាំងការបំពុលទឹក និងគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាពមនុស្ស សត្វ និងការធ្លាក់ចុះនូវទិន្នផលដំណាំថែមទៀតផង។ ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតចង្រៃគេបានប្រើប្រាស់យ៉ាងច្រើនក្នុងវិស័យកសិកម្ម ជាពិសេសប្រពលវប្បកម្មដំណាំស្រូវ។ ឥទ្ធិពលអាក្រក់ទៅលើបរិស្ថានបណ្តាលមកពីការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតចង្រៃមិនបានត្រឹមត្រូវ។ កម្ទេចកំណនៅក្នុងទន្លេ មានឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ទៅលើបរិស្ថានជីវសាស្រ្តនៃសារពាង្គកាយដែលរស់នៅក្នុងទឹក ជាពិសេសត្រី។
រូបភាពទី3៖ សំណល់ផ្លាស្ទិចក្នុងសមុទ្រ
ប្រភពនៃការបំពុលសមុទ្រភាគច្រើនគឺចេញមកពីប្រភពបំពុលរាយប៉ាយ ដូចជាលំហូនៃសំណល់កសិកម្ម កម្ទេចកំណដែលបក់ចូលក្នុងមហាសមុទ្រដោយខ្យល់។ មានការបំពុលខ្លះជាលទ្ធផលនៃបាតុភូតធម្មជាតិ ដូចជាភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងបានធ្វើឱ្យទឹកសាបហូរចូលចុះតាមច្រាំងទន្លេ ហើយហូរចូលក្នុងមហាសមុទ្រ។ ការបំពុលដោយសកម្មភាពមនុស្សដូចជា ការបំពុលដោយនាវា សំណល់ប្លាស្ទិច សារធាតុពុល និងការកើនឡើងនៃសារធាតុចិញ្ចឹម។
មនុស្សជាតិគ្រប់រូបត្រូវតែសហការគ្នាដើម្បីគ្រប់គ្រង និងការពារមហាសមុទ្រ។ ក្នុងឆ្នាំ 1989 ប្រទេសចំនួន 64 បានអនុម័តការហាមឃាត់ ការចាក់ចោលសារធាតុបារត សមាសភាពកាបូន ប្លាស្ទិច ប្រេង និងកាកសំណល់វិទ្យុសកម្មកម្រិតខ្ពស់។ បច្ចុប្បន្នប្រជាជាតិមួយអាចត្រួតពិនិត្យមហាសមុទ្របានចម្ងាយ 22km ចេញពីឆ្នេរ ហើយក៏អាចត្រួតពិនិត្យធនធានក្នុងទឹក ឬនៅលើទ្រនទ្វីបនៅចន្លោះចម្ងាយ 370km ពីច្រាំង។
