(ជ១) មេរៀនទី៨៖ (មេរៀនសង្ខេប) សង្គ្រាមលោកលើកទី១ (១៩១៤-១៩១៨) និងការបង្កើតអង្គការសង្គមប្រជាជាតិ

ជំពូកទី១ ប្រវត្តិសាស្រ្តពិភពលោក

មេរៀនទី៨ សង្គ្រាមលោកលើកទី១(១៩១៤-១៩១៨)និងការ

បង្កើតអង្គការសង្គមប្រជាជាតិ

ខ្លឹមសារទី១៖ បុព្វហេតុនៃសង្គ្រាម

១. បដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្មបាននាំមកដល់.......................................។ ទីផ្សារនិងប្រភពវត្ថុធាតុដើមជា..............................................................................។

ចំ. បដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្មបាននាំមកដល់ បណ្តាប្រទេសឧស្សាហកម្មនូវបច្ចេកវិទ្យាថ្មីដែលរឹតតែបង្កើនល្បឿនផលិតកម្មកាន់តែជឿនលឿនថែមទៀត។ ទីផ្សារនិងប្រភពវត្ថុធាតុដើមជា សេចក្តីត្រូវការចាំបាច់សម្រាប់ឧស្សាហកម្មនៃបណ្តាប្រទេសមូលធន។

២. តើបុព្វហេតុអ្វីខ្លះដែលនាំឱ្យផ្ទុះសង្គ្រាមលោកលើក ទី១?

ចំ. បុព្វហេតុដែលនាំឱ្យផ្ទុះសង្គ្រាមលោកលើកទី១ មាន៖

• នយោបាយអនុត្តរភាពនៃបណ្តាប្រទេសមហាអំណាច

• វិបត្តិ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩១៤

• ការបង្កើតបក្សសម្ព័ន្ធយោធា(ប្លុក)។

៣. ដូចម្តេចដែលហៅថានយោបាយអនុត្តរភាព?

ចំ. ដែលហៅថានយោបាយអនុត្តរភាពគឺភាពនៃបុគ្គលដែលគ្មានអ្នកណាអាចប្រៀបធៀបបាន។

៤. តើនយោបាយអនុត្តរភាពនៃបណ្តាប្រទេសមហាអំណាចបណ្តាលឱ្យមានសង្គ្រាមអ្វីខ្លះ? 

ចំ. នយោបាយអនុត្តរភាពនៃបណ្តាប្រទេសមហាអំណាចបណ្តាលឱ្យមានសង្គ្រាមដូចជា៖

• សង្គ្រាមរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអេស្ប៉ាញដើម្បីគ្រប់គ្រងកោះគុយបា(១៨៩៥-១៨៩៨)

• សង្គ្រាមចក្រភពអង់គ្លេសជាមួយនឹងសាធារណរដ្ឋប៊ួរ(១៨៩៩-១៩០២)ដើម្បីគ្រប់គ្រងតំបន់ភាគខាងត្បូងនៃ 
  ទ្វីបអាហ្វ្រិក។

• សង្គ្រាមរុស្ស៊ី-ជប៉ុន(១៩០៤-១៩០៥) ដើម្បីគ្រប់គ្រងតំបន់អាណានិគមចុងបូព៌ា។

៥. តើសភាពការណ៍ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៅស-វទី១៩ដើមស-វទី២០មានសភាពដូចម្តេច?

ចំ. សភាពការណ៍ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៅស-វទី១៩ដើមស-វទី២០មានសភាពកាន់តែស្មុគស្មាញឡើងៗ។

៦. ហេតុអ្វីបានជាទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៅស.វទី១៩-ដើមស.វទី២០ មានសភាពកាន់តែស្មុគស្មាញ?

ចំ. បានជាទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៅស.វទី១៩-ស.វទី២០មានសភាពកាន់តែស្មុគស្មាញ បណ្តាប្រទេស

មហាអំណាចមិនគោរពច្បាប់ និងរាល់កិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិដោយមហិច្ឆតា របស់ខ្លួន។

៧. នៅពេលអាល្លឺម៉ង់ក្លាយជាមហាអំណាច តើមានអ្វីព្រួយបារម្ភជាងគេ?

ចំ. នៅពេលអាល្លឺម៉ង់ក្លាយជាមហាអំណាច ព្រួយបារម្ភជាងគេជាមួយសន្ទុះរីកចម្រើនដ៏ខ្លាំងរបស់បារាំង

ក្នុងឆ្នាំ ១៨៧០-១៨៧១។

៨.តើព្រះចៅអធិរាជចក្រភពអាល្លឺម៉ង់បានបង្ហាញពីអ្វី?ដើម្បីអ្វី?

ចំ. ព្រះចៅអធិរាជចក្រភពអាល្លឺម៉ង់បានបង្ហាញនូវនយោបាយអនុត្តរភាពរបស់ខ្លួនដោយចំហរដើម្បី

ឧត្តមភាពអាល្លឺម៉ង់។

៩.តើចក្រភពអាល្លឺម៉ង់បានចងសម្ព័ន្ធភាពនយោបាយជាមួយប្រទេសណា?

ចំ. ចក្រភពអាល្លឺម៉ង់បានចងសម្ព័ន្ធភាពនយោបាយជាមួយប្រទេសអូទ្រីសហុងគ្រីនិងអ៊ីតាលី។

១០.តើមហាអំណាច អង់គ្លេស បារាំង និងរុស្ស៊ីបានបង្កើតអ្វី?

ចំ. មហាអំណាច អង់គ្លេស បារាំង និងរុស្ស៊ីបានបង្កើតប្លុកយោធារបស់ខ្លួនដែរ។

១១.តើប្រទេសតូចៗនៅតំបន់បាល់កង់បានបង្កើតអ្វី?ប្លុកនោះឈ្មោះអ្វី?

ចំ. ប្រទេសតូចៗនៅតំបន់បាល់កង់បង្កើតប្លុកយោធារបស់ខ្លួនដែរ។ ប្លុកនោះឈ្មោះថា 

ប្លុកប៊ុលការី ស៊ែប៊ី-ក្រិក។

១២. តើសភាពការណ៍ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៅស-វទី១៩ដើមស-វទី២០មានលក្ខណៈដូចម្តេច ?

ចំ. សភាពការណ៍ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៅស-វទី១៩ ដើមស-វទី២០ មានលក្ខណៈដូចជា៖

• ស្មុគស្មាញឡើងៗបណ្តាប្រទេសមហាអំណាច មិនគោរពច្បាប់ និងរាល់កិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិដោយមហិច្ឆតារបស់ខ្លួន ។

• អាល្លឺម៉ង់ជាមហាអំណាចមួយព្រួយបារម្ភជាងគេបានបង្ហាញនយោបាយអនុត្តរភាពរបស់ខ្លួនដោយ ចងសម្ព័ន្ធភាពយោធាជាមួយអូទ្រីស-ហុងគ្រី អ៊ីតាលី ។

• មហាអំណាចអង់គ្លេស-បារាំង និងរុស្ស៊ី បានបង្កើតប្លុកយោធារបស់ខ្លួនដែរ ។

• ប្រទេសតូចៗក្នុងតំបន់បាល់កង់ក៏បានបង្កើតប្លុកយោធារបស់ខ្លួនដែរគឺប្លុកប៊ុលការី ស៊ែប៊ី ក្រិច ។

១៣.​ តើសង្រ្គាមលោកលើកទី១ ផ្ទុះឡើងនៅថ្ងៃ ខែ ឆ្នាំណា? ដោយសារព្រឹត្តិការណ៍អ្វី?

ចំ. សង្រ្គាមលោកលើកទី១ផ្ទុះឡើងនៅថ្ងៃទី ២៨ ខែ កក្កដា  ឆ្នាំ១៩១៤ ដោយសារព្រឹត្តិការណ៍គឺ៖

• នៅថ្ងៃ២៨ កក្កដា ១៩១៤ ដោយសារព្រឹត្តិការណ៍ ថ្ងៃទី២៨ មិថុនា ១៩១៤ យុវជនជាតិនិយមស៊ែប៊ីពីររូប គឺ    

ព្រីនស៊ីប និង ហ្គោប្រ៊ីលឡូវិច ដែលមកពីអង្គការពាក់កណ្តាលយោធា “ដៃខ្មៅ” បានលួចបាញ់ព្រះអង្គម្ចាស់ប្រង់ស្វាផែឌីណង់ នៅទីក្រុងសេរ៉ាសឺវ៉ូ។

• ពួកយោធានិយមអូទ្រីស-ហុងគ្រី បានលេសដើម្បីកម្ទេច ស៊ែប៊ី ប៉ុន្តែត្រូវបានរារាំងដោយស្តេចរុស្ស៊ី ។

១៤. តើអាល្លឺម៉ង់ចាប់ផ្តើមបង្កសង្គ្រាមជាមួយប្រទេសណាខ្លះ?

ចំ. អាល្លឺម៉ង់ចាប់ផ្តើមបង្កសង្គ្រាមជាមួយប្រទេសដូចជា៖

• ២៨ កក្កដា ១៩១៤ ជាមួយ ស៊ែប៊ី រុស្ស៊ី

• ថ្ងៃទី១និង៣ខែសីហា១៩១៤ជាមួយបារាំង

• ៤ ខែសីហា ១៩១៤ អង់គ្លេសប្រកាសសង្គ្រាមជាមួយអាល្លឺម៉ង់

• បានអូសទាញប្រទេសចំនួន ៣៨ចូលរួមក្នុងសង្គ្រាមនេះ ក្លាយជាសង្គ្រាមពិភពលោក។

ខ្លឹមសារទី២៖ ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗនៃសង្គ្រាម

១. ចូរនិយាយពីទិសដៅនៃការធ្វើសង្រ្គាមរបស់ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។

ចំ. អាល្លឺម៉ង់មានទិសដៅបញ្ចប់ការគ្រប់គ្រងរបស់អង់គ្លេសលើផ្ទៃសមុទ្រ និងធ្វើឱ្យអង់គ្លេសចុះខ្សោយលើទីផ្សារអន្តរជាតិ។

២. ចូរនិយាយពីទិសដៅនៃការធ្វើសង្រ្គាមរបស់ប្រទេសអូទ្រីស-ហុងគ្រី។

ចំ. រដ្ឋាភិបាលអូទ្រីស-ហុងគ្រីមានទិសដៅឈ្លានពានស៊ែប៊ីបង្កើនឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួននៅតំបន់ឧបទ្វីបបាល់កង់ដោយផ្តាច់ចេញពីស្តេចរុស្ស៊ី។

៣. ចូរនិយាយពីទិសដៅនៃការធ្វើសង្រ្គាមរបស់ប្រទេសតួគី។

 ចំ. ប្រទេសតួគីចូលរួមក្នុងសង្គ្រាមដើម្បីឈ្លានពានតំបន់ភ្នំកូកាសនៃស្តេចរុស្ស៊ី និងបង្កើតការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួនលើតំបន់បាល់កង់។

៤. ចូរនិយាយពីទិសដៅនៃការធ្វើសង្រ្គាមរបស់ប្រទេសអង់គ្លេស។

ចំ. អង់គ្លេសមានទិសដៅចង់ថែរក្សាប្រទេសអាណានិគមរបស់ខ្លួន និងអំណាចគ្រប់គ្រងលើផ្ទៃសមុទ្រកាត់ផ្តាច់ពីតួគីជាតំបន់សំបូរប្រេងកាត និងមួយផ្នែកនៃឧបទ្វីបអារ៉ាប់ ។

៥. ចូរនិយាយពីទិសដៅនៃការធ្វើសង្រ្គាមរបស់ប្រទេសបារាំង។

ចំ. បារាំងមានទិសដៅចង់បានតំបន់អាសាស-ឡូរ៉ែនដែលប្រទេសព្រុសបានយកទៅ ។

៦. ចូរនិយាយពីទិសដៅនៃការធ្វើសង្រ្គាមរបស់ប្រទេស រុស្ស៊ី។

ចំ. រុស្ស៊ី មានទិសដៅចង់ថែរក្សាឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួននៅឧបទ្វីបបាល់កង់ គ្រប់គ្រងតំបន់ហ្កាលីស៊ីតំបន់ណរម៉ាន់ខាងក្រោម គ្រប់គ្រងច្រកចេញពីសមុទ្រខ្មៅបូស្វ័រ និងដាដាណែល ។

៧. តើជប៉ុនប្រកាសសង្គ្រាមនឹងអាល្លឺម៉ង់ថ្ងៃខែឆ្នាំណា?ដើម្បីអ្វី?

ចំ. ជប៉ុនប្រកាសសង្គ្រាមនឹងអាល្លឺម៉ង់ថ្ងៃទី២៣ ខែ សីហា ឆ្នាំ ១៩១៤ ដើម្បីឈ្លានពានតំបន់ទឹកដីរបស់អាល្លឺម៉ង់ដែលជាប់កិច្ចព្រមព្រៀងជួលពីចិន និងតំបន់កោះក្នុងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក។

៨.​ តើនៅក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ គេបានបង្កើតបក្សសម័្ពន្ធយោធាប៉ុន្មានប្លុក?ឈ្មោះអ្វីខ្លះ?

ចំ. នៅក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១គេបានបង្កើតបក្សសម័្ពន្ធយោធាបីប្លុកគឺ៖ 

• ប្លុកទី១ ឈ្មោះថាសម្ព័ន្ធត្រីភាគីមានអាល្លឺម៉ង់ -អ៊ីតាលី -អូទ្រីស-ហុងគ្រី។

• ប្លុកទី២ ឈ្មោះថាអនុសញ្ញាត្រីភាគីមានបារាំង-រុស្ស៊ី-អង់គ្លេស(១៩០៧)

• ប្លុកទី៣ ឈ្មោះប្លុកការពារខ្លួនមានប៊ុលការី-ស៊ែប៊ី-ក្រិច។

៩. តើសមរភូមិសំខាន់ជាងគេនៅក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១នៅឯណាខ្លះ?

ចំ. សមរភូមិសំខាន់ជាងគេនៅក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១នៅ៖

• អង់គ្លេស

• បារាំង

• បែលហ្ស៊ិក

• និងអឺរ៉ុបខាងកើត។

១០. តើភាពមិនបានសម្រច នៃសង្រ្គាមផ្លេកបន្ទោរបណ្តាលមកពីមូលហេតុអ្វី ?

ចំ. ភាពមិនបានសម្រចនៃសង្រ្គាមផ្លេកបន្ទោរបណ្តាលមកពីដោយសារភាគីទាំងសងខាងបានបាត់បង់កម្លាំងប្រហែល៦០០ពាន់នាក់ទាំងស្លាប់ និងរបួស។ លទ្ធផលនៃសង្រ្គាមតាមដងទន្លេម៉ានបានធ្វើឲ្យអាល្លឺម៉ង់បោះបង់ចោលគម្រោង«សង្រ្គាមផ្លេកបន្ទោរ» ។

១១. តើសហរដ្ឋអាមេរិកចូលប្រឡូកក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១នៅថ្ងៃខែឆ្នាំណា?ដោយសារមូលហេតុអ្វី?

ចំ. សហរដ្ឋអាមេរិកចូលប្រឡូកក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ នៅថ្ងៃទី៦ ខែ មេសា ឆ្នាំ១៩១៧ ដោយសារមូលហេតុពីរយ៉ាងគឺ

• ប្រញប់ប្រញាល់ ដើម្បីចូលរួមក្នុងការទទួលលាភសក្ការៈបានមកពីរការបែងចែកពិភពលោកដំណាក់កាលក្រោយសង្រ្គាម ។

• នាវាចម្បាំងអាល្លឺម៉ង់បានប្រកាសបិទមិនឲ្យនាវាគ្រប់ធុនចូលសំចតកំពង់ផែអឺរ៉ុបដែលជាតំបន់កំពុងផ្ទុះសង្រ្គាម។

១២. ហេតុអ្វីបានជារុស្ស៊ី ដកខ្លួនចេញពីសង្រ្គាម?

ចំ. បានជារុស្ស៊ី ដកខ្លួនចេញពីសង្រ្គាមដោយសារ៖

• ពួកបុលសេវ៉ិចដែលដឹកនាំដោយលេនីនបានផ្តួលរំលំអំណាច ស្តេចសារ(នីកូឡៃទី២) នៅខែកុម្ភៈឆ្នាំ១៩១៧ និងដណ្តើមអំណាចស្តេចពីរដ្ឋាភិបាលកេរីនស្គីនៅថ្ងៃទី៧ វិច្ឆិការ ១៩១៧ បានសម្រេច ។ហើយរដ្ឋាភិបាលបុលសេវ៉ិច ដង្ហោយហៅឱ្យប្រទេសទាំងអស់បញ្ឈប់សង្រ្គាមចរចារ ដើម្បីសន្តិភាពដោយលើកគោលការណ៍គ្មានអ្នកចាញ់ គ្មានអ្នកឈ្នះ។

• ថ្ងៃទី១៥ធ្នូឆ្នាំ១៩១៧សូវៀត-រុស្ស៊ី និងអាល្លឺម៉ង់បានចុះហត្ថលេខាសម្របសម្រួលដើម្បីសន្តិភាព ។

១៣. តើសង្គ្រាមលោកលើកទី១ ត្រូវបានបញ្ចប់ថ្ងៃ ខែ ឆ្នាំណា?

ចំ. សង្គ្រាមលោកលើកទី១ត្រូវបានបញ្ចប់ថ្ងៃទី១១ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩១៨។

១៤. កិច្ចព្រមព្រៀងបញ្ចប់សង្រ្គាមថ្ងៃទី១១វិច្ឆិកា១៩១៨មានអត្តន័យដូចម្តេច ?

ចំ. កិច្ចព្រមព្រៀងបញ្ចប់សង្រ្គាមថ្ងៃទី១១ វិច្ឆិកា ១៩១៨ មានអត្ថន័យដូចជា៖

• សេនាប្រមុខផុកធ្វើការចរចារបញ្ចប់សង្គ្រាមដោយបានចុះហត្តលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងផ្សះផ្សារបញ្ចប់សង្រ្គាម។

• អាល្លឺម៉ង់ត្រូវដកកងទ័ពចេញពីតំបន់ដែលខ្លួនកាន់កាប់ និងបញ្ចូននាវាចម្បាំងជាច្រើនព្រមទាំងអាវុធយុទ្ធភ័ណ្ឌយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ទៅឱ្យកងទ័ព សម្ព័ន្ធមិត្ត ។

ខ្លឹមសារទី៣  ផលវិបាកនៃសង្គ្រាម

១. តើសង្គ្រាមលោកលើកទី១បានបន្សល់ទុកផលវិបាកដូចម្តេចខ្លះ?

 ចំ. សង្គ្រាមលោកលើកទី១ បានបន្សល់ទុកផលវិបាកដូចជា៖

• បាត់បង់ជីវិតមនុស្សអស់១០លាននាក់ របួស២០លាននាក់ និងមានជនពិការ ក្មេងកំព្រា ស្រ្តីមេម៉ាយ។

• បាត់បង់ផ្នែកធនធានសម្ភារៈសន្ធឹកសន្ធាប់និងប្រជាជនស៊ីវិលច្រើនលាននាក់ ។

• កម្ទេចអស់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជាច្រើនទៀតមានលំនៅដ្ឋាន ផ្លូវដែក ស្ពាន រោងចក្រ ទីក្រុង... ជាច្រើនទៀត។

• ពន្ធដារឡើងខ្ពស់ ភាពអត់ការងាររបស់កម្មករ បង្កឱ្យមានបដិវត្តន៍ និងចលនាប្រជាធិបតេយ្យនិយមដែលមានទិសដៅកែទម្រង់សង្គមដល់ឬសគល់ ។

ខ្លឹមសារទី៤៖ ដំណោះស្រាយក្រោយសង្គ្រាម

១. តាមរយៈសន្និសីទនៅវែសៃតម្រូវឱ្យអាល្លឺម៉ង់ធ្វើអ្វីខ្លះ ?

 ចំ. តាមរយៈសន្និសីទនៅវែសៃបានហាមឃាត់អាល្លឺម៉ង់គឺ៖

• មិនឱ្យអាល្លឺម៉ង់មាននាវាមុជទឹក នាវាចម្បាំងលើទឹកធំៗ កងទ័ពរថក្រោះ កងទ័ពអាកាស និងកាំភ្លើង ផ្លោងធុនធ្ងន់ ។

• សេនាធិការយោធាអាល្លឺម៉ង់ត្រូវរំលាយចោល

• កាតព្វកិច្ច និងបរិច្ចាកិច្ចយោធាត្រូវលុបបំបាត់ចោល

• កងទ័ពអាល្លឺម៉ង់ត្រូវមានចំនួនអតិបរិមា១០០ ពាន់នាក់បង្កើតដោយទាហានស្ម័គ្រចិត្ត

• តំបន់រ៉ែនត្រូវកំណត់ជាតំបន់គ្មានកងទ័ព

• បានកំណត់ទំហំទឹកប្រាក់សំណងចំនួន ១៣២ពាន់លានម៉ាក នៅឆ្នាំ១៩២១ ដែលអាល្លឺម៉ង់ត្រូវសង។

២. តើការបង្កើតអង្គការសង្គមប្រជាជាតិជាគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់អ្នកណា ? ថ្ងៃខែឆ្នាំណា? ដើម្បីអ្វី?

ចំ. សង្គមប្រជាជាតិផ្តើមបង្កើតដោយលោកប្រធានាធិបតីអាមេរិក វ៉ូដ្រូ វិលសុន នៅថ្ងៃទី២៩ មេសា ឆ្នាំ១៩១៩ ។ ដើម្បីថែរក្សាសន្តិភាព និងសន្តិសុខប្រជាជាតិសកលលោក ។

៣. តើអង្គការសង្គមប្រជាជាតិមានស្ថានប័នចំនួនប៉ុន្មាន?អ្វីខ្លះ?

ចំ. អង្គការសង្គមប្រជាជាតិមានស្ថាប័នចំនួនប្រាំគឺ៖

• មហាសន្និបាត

• ក្រុមអភិបាល

• ការិយាល័យអចិន្ទ្រៃយ៍

• តុលាការអន្តរជាតិ

• ការិយាល័យអន្តរជាតិ។

៤. ដូចម្តេចដែលហៅថាប្រព័ន្ធម៉ាន់ដាត?

ចំ. ប្រព័ន្ធម៉ាន់ដាតគឺជាប្រព័ន្ធប្រគល់សិទ្ធិគ្រប់គ្រងលើទីក្រុង ប្រទេស ទៅឱ្យអ្នកណាម្នាក់។

៥.​ តើនៅឆ្នាំ១៩១៩អង់គ្លេសទទួលបានម៉ាន់ដាតលើតំបន់ណាខ្លះ?

ចំ. នៅឆ្នាំ១៩១៩អង់គ្លេស ទទួលបានម៉ាន់ដាតដូចជា៖

• ទឹកដីប៉ាលេស្ទីន 

• ហ្ស៊កដានី 

• អ៊ីរ៉ាក់ 

• តូហ្គោ 

• កាម៉េរ៉ូន 

• និងតាន់កានីកា(ទឹកដីអាណានិគមអាល្លឺម៉ង់នៅអាហ្រិកខាងកើត)។

៦. តើនៅឆ្នាំ១៩១៩បារាំងទទួលបានម៉ាន់ដាតលើតំបន់ណាខ្លះ?

ចំ. នៅឆ្នាំ១៩១៩បារាំងទទួលបានម៉ាន់ដាតដូចជា៖

• ស៊ីរី

• លីបង់

• តូហ្គោ 

• កាម៉េរ៉ូន ។

៧. តើនៅឆ្នាំ១៩១៩ជប៉ុនទទួលបានម៉ាន់ដាតលើតំបន់ណាខ្លះ?

ចំ. នៅឆ្នាំ១៩១៩ជប៉ុនទទួលបានម៉ាន់ដាតដូចជា៖

• លើកោះម៉ារីយ៉ាន

• កោះម៉ាសាល់

• កោះការ៉ូលីន

• និងឧបទ្វីបសានទុង។

៨. ចូរបង្ហាញពីទស្សនៈរបស់លោកឡយ ចស។

ចំ.  ទស្សនៈរបស់លោកឡយ ចស គឺទទួលស្គាល់ថា« ម៉ាន់ដាតគ្រាន់តែជារបាំងមុខ នៃសកម្មភាពឈ្លានពានដោយចំមុខរបស់ពួកប្រទេសមហាអំណាចតែប៉ុណ្ណោះ»។