(ជ៣) មេរៀនទី៦៖​ (មេរៀនសង្ខេប) ប្រទេសនូវែលសេឡង់

ជំពូកទី៣     ប្រវត្តិសាស្រ្តតំបន់និងអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក

មេរៀនទី៦                 ប្រទេសញូសេឡែន

 

ខ្លឹមសារទី១  ញូសេឡែនមុននិងក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី១

១. តើប្រទេសញូសេឡែនស្ថិតនៅឯណា?  

ចំ. ប្រទេសញូសេឡែនស្ថិតនៅក្នុងចំណោមប្រជុំកោះប៉ាស៊ីភិច ដែលពីមុនហៅថា ទ្វីបអូសេអានី ឥឡូវហៅថា អាស៊ីប៉ាស៊ីភិច។

 

២. តើប្រទេសញូសេឡែនមានកោះធំៗចំនួនប៉ុន្មាន?អ្វីខ្លះ?  

ចំ. ប្រទេសញូសេឡែនមានកោះធំៗចំនួន២ គឺ៖

•  កោះខាងជើង

•  កោះខាងត្បូង ដែលចែកខណ្ឌគ្នាដោយចក្រសមុទ្រឃុក។

 

៣. តើប្រទេសញូសេឡែនមានទីក្រុងធំៗចំនួនប៉ុន្មាន?អ្វីខ្លះ? 

 ចំ. ប្រទេសញូសេឡែនមានទីក្រុងធំៗចំនួន៥គឺ៖

•  វ៉ែលលីងតោន ដែលជារាជធានី

•  ទីក្រុង អកឡិន 

•  ទីក្រុង គ្រិស្តឆឺច

•  ទីក្រុង ឌូនឌីន

•  ទីក្រុង ម៉ានូកូវ។

 

៤. តើប្រជាជនដើមនៃប្រទេសញូសេឡែនគឺជាពួកណា?

ចំ. ប្រជាជនដើមនៃប្រទេសញូសេឡែនគឺពួកម៉ូរី។

 

៥. តើជនជាតិដើមម៉ូរី បានមកដល់ប្រទេសនេះដោយរបៀបណា? តើមកដល់ដំបូងនៅឆ្នាំណា? តើមកដល់ចុងក្រោយនៅឆ្នាំណា?

 ចំ. ជនជាតិដើមគឺពួកម៉ូរីបានមកដល់ប្រទេសនេះតាមទូកពីកោះមួយចំនួននៅអាស៊ីដូចជា កោះប៉ាពូគីនេ ដែលមកដល់ញូសេឡែនដំបូងនៅឆ្នាំ៧៥០ នៃគ.ស ហើយមកដល់ចុងក្រោយគឺ រវាងឆ្នាំ ១៣០០ នៃគ.ស ។

៦. តើពួកសែ្បកសជនជាតិអ្វីបានមកដល់ញូសេឡែនមុនគេ?  

ចំ. ពួកស្បែកស បានមកដល់ញូសេឡែនមុនគេគឺ ពួកហូឡង់។

 

៧. តើពួកហូឡង់មកដល់ញូសេឡែននៅឆ្នាំណា? 

 ចំ. ពួកហូឡង់មកដល់ញូសេឡែននៅឆ្នាំ ១៦៤២។

 

៨. តើពួកហូឡង់មកញូសេឡែនក្នុងគោលបំណងអ្វី?សម្រេចឬទេ?  

ចំ. ពួកហូឡង់មកញូសេឡែនក្នុងគោលបំណងដាក់និគមជនហូឡង់មួយក្រុមនៅទីនោះ តែមិនបានសម្រេចព្រោះ

មានការធ្វើសង្រ្គាមជាមួយពួកម៉ូរីដែលជាម្ចាស់ស្រុក។

 

៩. តើពួកហូឡង់បានដាក់ឈ្មោះទឹកដីនោះថាដូចម្តេច?ហេតុអ្វី?  

ចំ. ពួកហូឡង់បានដាក់ឈ្មោះទឹកដីនោះថា ញូសេឡែន យកតាមឈ្មោះខេត្តហូឡង់មួយ។

 

១០. តើនាវិកអង់គ្លេសឈ្មោះអ្វី?  

ចំ. នាវិកអង់គ្លេសឈ្មោះ ជេម ឃុក ។

 

១១. តើឆ្នាំណាដែលលោក ជេម ឃុក បានឡើងច្រាំងកោះខាងជើង ?ហើយបានចងសម្ពន្ធ័ភាពជាមួយ

អ្នកណា?  

ចំ. ឆ្នាំ ១៧៦៩ ដែលលោក ជេម ឃុក បានឡើងច្រាំងកោះខាងជើងហើយបានចងសម្ព័ន្ធភាព

ជាមួយពួកជនជាតិដើមម៉ូរី។

 

១២. តើទឹកដីនេះទាក់ទាញពួកណាខ្លះមកតាំងទីលំនៅ?ដើម្បីអ្វី?ឆ្នាំណា?  

ចំ. ដោយសារភាពសម្បូរនៃទឹកដីនេះបានទាក់ទាញពួកនេសាទ អាមេរិក អូស្រ្តាលី និង

ពួកអឺរ៉ុបមកតាំងទីលំនៅ ដើម្បីនេសាទសត្វភេ និងត្រីបាឡែននៅឆ្នាំ១៧៩០។

 

១៣. តើប្រទេសណាដាក់ញូសេឡែនជាអាណានិគម?ថ្ងៃខែឆ្នាំណាឆ្នាំណា? ដោយសារអ្វី?  

ចំ. ប្រទេសអង់គ្លេសបានដាក់អាណានិគមលើប្រទេសញូសេឡែននៅថ្ងៃ០៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៨៤០។

ដោយសារសន្ធិសញ្ញាដែលថា អង់គ្លេសនឹងគោរពសិទ្ធិជនជាតិម៉ូរី ។

១៤. តើការទទួលស្គាល់សិទ្ធិពួកម៉ូរីជាពលរដ្ឋតាមសន្ធិសញ្ញាអ្វី?

  ចំ. ការទទួលស្គាល់សិទ្ធិពួកម៉ូរីជាពលរដ្ឋតាមសន្ធិសញ្ញាវេតិតជី ។

 

១៥. តើសន្ធិសញ្ញាវេតិតជីមានដូចម្ដេចខ្លះ? 

 ចំ. ខ្លឹមសារនៃសន្ធិសញ្ញវេតិតជីគឺ តម្រូវឱ្យពួកម៉ូរីទទួលស្គាល់អំណាចរបស់ក្សត្រី វ៉ិចតូរីយ៉ា ជាថ្នូរដែលពួកអង់គ្លេស ឬត្រូវទទួលស្គាល់សិទ្ធិពលរដ្ឋរបស់ពួកម៉ូរី។

 

១៦. តើប្រទេសញូសេឡែនប្រកាន់យករបបនយោបាយអ្វី?  

ចំ. ប្រទេសញូសេឡែន ប្រកាន់យករបបនយោបាយសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យ។

 

១៧. តើប្រទេសញូសេឡែនស្ថិតក្រោមអាណានិគមប្រទេសណា?ឆ្នាំណា?  

ចំ. ប្រទេសញូសេឡែន ស្ថិតក្រោមអាណានិគមប្រទេសអង់គ្លេសនៅឆ្នាំ១៨៥១។

 

១៨. តើញូសេឡែនបង្កើតរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៅឆ្នាំណា?ហើយបានចែងពីអ្វីខ្លះ? 

 ចំ. រដ្ឋធម្មនុញ្ញបានបង្កើតនៅឆ្នាំ១៨៥២ ដែលបានចែងច្បាស់ពីអំណាចទាំងបីគឺ៖ 

•  អំណាចនីតិប្បញ្ញត្តិ

•  អំណាចនីតិប្រតិបត្តិ

•  អំណាចតុលាការ។

 

១៩. តើប្រទេសញូសេឡែនមានសភាប៉ុន្មាន?មានឈ្មោះអ្វី?មានសមាជិកប៉ុន្មាន?  

ចំ. ប្រទេសញូសេឡែនមានសភាមួយ គឺសភាតំណាងរាស្ត្រដែលមានសមាជិក ៨៧រូប។

 

២០. តើការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសភាបានព្រឹត្តទៅដូចម្តេច? 

 ចំ. ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសភាបានប្រព្រឹត្តទៅរៀងរាល់ ៣ឆ្នាំម្តង។

 

២១. តើអ្នកណាមានសិទ្ធិបោះឆ្នោត?មានអាយុប៉ុន្មាន? 

ចំ. អ្នកមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតគឺ ប្រជាជនទាំងពីរភេទដែលមានអាយុចាប់ពី ១៨ ឆ្នាំឡើង។

 

២២. តើនាយករដ្ឋមន្រ្តីតំណាងឱ្យអំណាចអ្វី?  

ចំ. នាយករដ្ឋមន្រ្តីតំណាងអំណាចនីតិប្បញ្ញតិ្ត។

២៣. តើប្រទេសញូសេឡែនមានគណបក្សប៉ុន្មាន?ឈ្មោះអ្វី?  

ចំ. ប្រទេសញូសេឡែនមានគណបក្ស២គឺ

•  គណបក្សការងារនិយម

•  គណបក្សជាតិនិយម។

 

២៤. តើប្រទេសញូសេឡែនទទួលបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំណា?  

ចំ. ប្រទេសញូសេឡែនទទួលបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំ ១៩៣១។

 

ខ្លឹមសារទី២  ញូសេឡែនមុន និងក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី២

១. តើក្នុងសង្រ្គាមលោកលើកទី២ ប្រទេសញូសេឡែនបានបញ្ចូនទ័ពប៉ុន្មាន?ដើម្បីអ្វី?  

ចំ. ក្នុងសង្រ្គាមលោកលើកទី២ ប្រទេសញូសេឡែនបានបញ្ចូនទ័ពចំនួន ១៤០ពាន់នាក់ ដើម្បីទៅជួយសម្ព័ន្ធមិត្តប្រឆាំងនឹង អាល្លឺម៉ង់ អ៊ីតាលី និងជប៉ុន។

 

២. តើប្រទេសញូសេឡែនចូលជាសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិនៅថ្ងៃ ខែ ឆ្នាំណា?  

ចំ. ប្រទេសញូសេឡែនចូលជាសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិថ្ងៃទី ២៤ ខែ តុលា ឆ្នាំ ១៩៤៥។

 

៣. តើប្រទេសញូសេឡែនបានចុះសន្ធិសញ្ញាលើកិច្ចការពាររួមហៅថាអ្វី?ឆ្នាំណា?ជាមួយប្រទេសណាខ្លះ? 

 ចំ. នៅឆ្នាំ ១៩៥១ ប្រទេសញូសេឡែនបានចុះសន្ធិសញ្ញាលើកិច្ចការពាររួមហៅថា អែនស៊ុស ជាមួយប្រទេសអូស្រ្តាលី និងអាមេរិក។

 

៤. តើប្រទេសញូសេឡែនចុះសន្ធិសញ្ញាអែនស៊ុសដើម្បីអ្វី?  

ចំ. ប្រទេសញូសេឡែនចុះសន្ធិសញ្ញាអែនស៊ុស ដើម្បីការពារតំបន់ប៉ាស៊ីភិចខាងលិច។

 

៥. តើកងទ័ពញូសេឡែនបានបំពេញបេសកម្មក្នុងសង្រ្គាមកូរ៉េនៅឆ្នាំណា? 

ចំ. កងទ័ពញូសេឡែនបានបំពេញបេសកម្មក្នុងសង្រ្គាមកូរ៉េនៅឆ្នាំ ១៩៥០។

 

៦. តើនៅឆ្នាំ ១៩៦០ សង្រ្គាមត្រជាក់បានឆេះរាលដាលដល់ណា? តើប្រទេសញូសេឡែនបានធ្វើអ្វី?  

ចំ. នៅឆ្នាំ ១៩៦០ សង្រ្គាមត្រជាក់បានឆេះរាលដាលដល់ប្រទេសវៀតណាម។ ប្រទេសញូសេឡែនបានបញ្ជូនទ័ពរបស់ខ្លួនទៅការពារប្រឆាំងកុម្មុយនីស្តវៀតណាមខាងជើងដែលពង្រីកសង្គ្រាមចូលវៀតណាមខាងត្បូង។

 

៧. តើឆ្នាំណាដែលញូសេឡែនបង្កើតអត្តសញ្ញាណជាតិផ្នែកហរិញ្ញវត្ថុ?ប្តូរពីអ្វីមក?  

ចំ. ឆ្នាំ ១៩៦៧ ប្រទេសញូសេឡែនបានបង្កើតអត្តសញ្ញាណជាតិផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុមួយ ដោយឈប់ប្រើ

ក្រដាសប្រាក់លីវស្ទែលីងដែលជារូបិយប័ណ្ណរបស់អង់គ្លេសមកប្រើ ប្រាក់ដុល្លារញូសេឡែន។

 

៨. តើនយោបាយញូសេឡែនមានគោលការណ៍អ្វីខ្លះ?  

ចំ. នយោបាយញូសេឡែនមានគោលការណ៍គឺ៖

•  បញ្ចៀសភាពកង្វក់បរិស្ថាន

•  ភាពក្រីក្រ ជម្លោះពូជសាសន៍

•  កាត់បន្ថយកំណើនប្រជាជនទីក្រុង។

 

៩. តើនៅក្នុងប្រទេសញូសេឡែន គេប្រើភាសាអ្វីខ្លះ?  

ចំ. ក្នុងប្រទេសញូសេឡែន ប្រជាជនប្រើភាសាអង់គ្លេស ឯម៉ូរីប្រើភាសាប៉ូលីនេស៊ីយាង។

 

១០. តើជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជនញូសេឡែនមានលក្ខណៈដូចម្តេច?  

ចំ. ប្រជាជនញូសេឡែនមាន៖

•  កម្រិតជីវភាពខ្ពស់មានសេវាសុខភាពព្យាបាលដោយឥតគិតថ្លៃ ប្រាក់ចំណូលប្រជាជនម្នាក់ៗមានកម្រិតខ្ពស់ ។

•  ៧០% នៃប្រជាជនមានរថយន្ត និងមានផ្ទះផ្ទាល់ខ្លួន

•  គេច្រើនរស់នៅដីឡូត៍ដែលមានសួនច្បារ

•  នៅទីក្រុងរស់នៅតាមអាគារខ្ពស់ៗ ដែលមានទូរទឹកកក ម៉ាស៊ីនបោកគក់ និងគ្រឿងអេឡិចត្រូនិច

•  នៅតាមទីក្រុងមានភោជនីយដ្ឋាន រង្គសាល រោងកុន និងល្ខោន។

 

១១. តើញូសេឡែនជាប្រទេសចិញ្ចឹមអ្វីច្រើនជាងគេលើលោក?

 ចំ. ញូសេឡែនជាប្រទេសចិញ្ចឹមសត្វចៀមច្រើនជាងគេលើលោក។

 

១២. តើប្រជាជនញូសេឡែនចូលចិត្តធ្វើអ្វីខ្លះ?

ចំ. ប្រជាជនញូសេឡែន ចូលចិត្តធ្វើដំណើរកំសាន្តទៅខាងក្រៅ ជាពិសេសចុងសប្ដាហ៍គ្រួសារនីមួយៗ តែងមានទូកមួយសម្រាប់ដំណើរកំសាន្ត បោះតង់ ឡើងភ្នំ និងស្ទួចត្រី។

 

១៣. ចូររៀបរាប់ពីវិស័យអប់រំ របស់ប្រទេសញូសេឡែន។  

ចំ. វិស័យអប់រំ៖

•  សិស្សទាំងអស់មានសិទ្ធិចូលរៀនក្នុងសាលាតាំងពីថ្នាក់មត្តេយ្យសិក្សា បឋមសិក្សា និងមធ្យមសិក្សាស្ថិតនៅលើទីតាំងតែមួយ។

•  នៅថ្នាក់មធ្យមសិក្សាសិស្សត្រូវរៀនមុខវិជ្ជាបន្ថែមដូចជា៖ ផ្នែកកសិកម្ម គេហវិទ្យា និងវិជ្ជាបច្ចេកទេស។

•  សិស្សអាចបន្តការសិក្សានៅថ្នាក់ឧត្ដមភាគច្រើន គឺដោយសារការឧបត្ថម្ភរបស់សាសនាគ្រិស្តនិកាយអង់គ្លីកាន។

•  គេប្រើរថយន្តបឺសជាមធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនសិស្សទៅសាលារៀន ចំពោះសិស្សជនបទដែលឧបត្ថម្ភដោយ

រដ្ឋាភិបាល។

•  ចំណែកនិស្សិតនៅឆ្ងាយពីផ្លូវរថយន្តក្រុងត្រូវទទួលការសិក្សាតាមទំនាក់ទំនង ដូចជា វិទ្យុ 

•  សាលាផ្ញើសារជាមេរៀនទៅឱ្យនិស្សិត រួចនិស្សិតផ្ញើកិច្ចការផ្ទះត្រឡប់មកវិញ។

 

១៤. តើសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសញូសេឡែនពឹងផ្អែកលើអ្វី?  

ចំ. សេដ្ឋកិច្ចប្រទេសញូសេឡែនពឹងផ្អែកលើផលិតផលកសិកម្ម និងពាណិជ្ជកម្មក្រៅប្រទេស។

 

១៥. តើប្រទេសញូសេឡែននាំចេញអ្វីខ្លះ?

ចំ. ប្រទេសញូសេឡែនបាននាំចេញ ប័រ ប្រូម៉ា សាច់ រោមចៀម ទឹកដោះ សាច់ត្រី ក្ដារបន្ទះ ក្រដាស ស្រូវសាលី ។

 

១៦. តើប្រទេសញូសេឡែន សម្បូរទៅដោយអ្វីខ្លះ?  

 ចំ. ប្រទេសញូសេឡែនសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិដូចជា សម្បូរដីសម្រាប់កសិកម្មជាច្រើនប្រភេទ វាលស្មៅ

ខៀវខ្ចីសម្រាប់ចិញ្ចឹមសត្វ ព្រៃ ឈើ ជាប្រភពនាំឈើមូលចេញ។

 

១៧. តើអ្វីជាអាហារដ៏សម្បូរហូហៀររបស់ជនជាតិញូសេឡែន?  

ចំ. អាហាដ៏សម្បូរហូហៀររបស់ជនជាតិញូសេឡែនគឺ សាច់និងទឹកដោះ។

 

១៨. តើដៃគូពាណិជ្ជកម្មរបស់ញូសេឡែនមានប្រទេសណាខ្លះ?  

ចំ. ដៃគូពាណិជ្ជកម្មរបស់ញូសេឡែនមានប្រទេសអាមេរិក ជប៉ុន អូស្រ្តាលី និងអង់គ្លេស ។

 

១៩. តើញូសេឡែនមានធនធានក្រោមដីអ្វីខ្លះ? 

 ចំ.ប្រទេសញូសេឡែនមានធនធានក្រោមដីគឺធ្យូងថ្ម ដែក និងឧស្ម័នធម្មជាតិ ឯទង់ដែង មាស និងតង់ស្តែនមាន

តិចតួច។

២០. តើគ្រឹះនៃសេដ្ឋកិច្ចដែលធ្វើឱ្យប្រទេសញូសេឡែនរីកចម្រើនមានអ្វីខ្លះ?  

ចំ. គ្រឹះនៃសេដ្ឋកិច្ចដែលធ្វើឱប្រទេសញូសេឡែនរីកចម្រើនគឺ៖

•  ផលិតផលកសិកម្ម

•  ពាណិជ្ជកម្មជាមួយបណ្តាប្រទេសមហាអំណាច

•  ជាប្រទេសសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិ និងរ៉ែ

•  ជាប្រទេសចិញ្ចឹម និងនាំចេញចៀមធំបំផុតលើពិភពលោក

•  ប្រជាជននិយមប្រើប្រាស់ផលិតផលជាតិ។