(ជ១) មេរៀនទី១៥៖ (មេរៀនសង្ខេប) បញ្ហាសំខាន់មុនសង្គ្រាមលោកលើកទី២

ជំពូកទី១ ប្រវត្តិសាស្រ្តពិភពលោក

មេរៀនទី១៥ បញ្ហាសំខាន់មុនសង្គ្រាមលោកលើកទី២

ខ្លឹមសារទី១    បញ្ហាអាល្លឺម៉ង់

១. តើសន្ធិសញ្ញាវែសៃបានបញ្ចប់អ្វី?តើអាចដោះស្រាយឱ្យបានជ្រះស្រឡះនូវបញ្ហាដែលចោទឡើងក្រោយពីបរាជ័យរបស់របបហ្វាស៊ីសនិយមអាល្លឺម៉ង់ដែរឬទេ?

ចំ. សន្ធិសញ្ញាវែសៃបានបញ្ចប់សង្គ្រាមលោកលើកទី១ តែពុំអាចដោះស្រាយឱ្យបានជ្រះស្រឡះនូវបញ្ហាដែលចោទឡើងក្រោយពីបរាជ័យរបស់របបហ្វាស៊ីសនិយមអាល្លឺម៉ង់បានឡើយ។

២. ក្រោយឆ្នាំ១៩៣៦ តើគ្រោះថ្នាក់អ្វីដែលបានគំរាមកំហែងពិភពលោកយើងម្តងទៀត?

ចំ.  ចាប់ពីក្រោយឆ្នាំ១៩៣៦ មកគ្រោះថ្នាក់ដ៏ធំមួយបានគំរាមកំហែងពិភពលោកយើងម្តងទៀតគឺ សង្គ្រាមលោកលើកទី២។

៣. ក្រោយឆ្នាំ១៩៣៦ តើគ្រោះថ្នាក់អ្វីដែលបានគំរាមកំហែងពិភពលោកយើងម្តងទៀត?

ចំ. មុនសង្គ្រាមលោកលើកទី២មានបញ្ហាដូចជា៖

• បញ្ហាអាល្លឺម៉ង់

• បញ្ហានៅអឺរ៉ុបកណ្តាលនិងតំបន់បាល់កង់

• បញ្ហានៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា

• បញ្ហានៅចុងបូព៌ា។

៤. ក្រោយឆ្នាំ១៩៣៦ តើគ្រោះថ្នាក់អ្វីដែលបានគំរាមកំហែងពិភពលោកយើងម្តងទៀត?

ចំ. អ្វីដែលជាបញ្ហាអាល្លឺម៉ង់នៅមុនសង្គ្រាមលោកលើកទី២ មាន៖

• បញ្ហាអាល្លឺម៉ង់ត្រូវសងប្រាក់

• បញ្ហាលក្ខន្តិកៈថ្មីសម្រាប់អាល្លឺម៉ង់

• បញ្ហាពួកហ្វាស៊ីសអាល្លឺម៉ង់ចូលកាន់អំណាច

• បញ្ហាការបង្កើតប្លុកយោធាអាល្លឺម៉ង់ អ៊ីតាលី ជប៉ុនច

• បញ្ហានយោបាយឈ្លានពានរបស់ពួកហ្វាស៊ីស។ងវ

៥. ក្រោយឆ្នាំ១៩៣៦ តើគ្រោះថ្នាក់អ្វីដែលបានគំរាមកំហែងពិភពលោកយើងម្តងទៀត?

ចំ. សន្ធិសញ្ញាវែសៃតម្រូវឱ្យអាល្លឺម៉ងសងប្រាក់ចំនួន១៣៨ពាន់លានម៉ាកជាមាសថ្លៃនៃការបង្កសង្គ្រាមរបស់ខ្លួនហើយតាមរយៈផែនការទាំងពីរខាងក្រោមអាល្លឺម៉ង់ទទួលបាន៖

• ផែនការដេវេស៖ បានបញ្ចុះតម្លៃមកត្រឹម១៣៨ មក ៣៨ពាន់លានម៉ាក់មាស

• ផែនការយ៉ង់ពោលគឺ៖ ចាប់ពីពេលនោះមកអាល្លឺម៉ង់ឈប់សងប្រាក់តែម្តង។

៦. ក្រោយឆ្នាំ១៩៣៦ តើគ្រោះថ្នាក់អ្វីដែលបានគំរាមកំហែងពិភពលោកយើងម្តងទៀត?

ចំ. អាថ៌កំបាំងដែលធ្វើឱ្យអាល្លឺម៉ង់ឈប់សងប្រាក់ដល់ប្រទេសដែលឈ្នះសង្រ្គាម គឺ៖

• សហរដ្ឋអាមេរិកបានឃុបឃិត នឹងអ៊ីត្លែ ដោយយកអ៊ីត្លែធ្វើជាឧបករណ៍សម្រាប់បម្រើនយោបាយ ថ្មីក្នុងការទប់ទល់ នឹងរបបសង្គមនិយមទើបនឹងចាប់កំណើតដំបូងនៅប្រទេសរុស្ស៊ី ។

• អ្នកដឹកនាំប្រទេសបារាំងអង់គ្លេស ក៏រួមកម្លាំងជាមួយនឹងអាមេរិកភ្លេចផលប្រយោជន៍របស់ប្រទេសខ្លួនដែលបានទាំងធ្វើអន្តរាគមន៍យ៉ាងចំហ ដើម្បីជួយក្រុមប្រឆាំង នឹងបដិវត្តន៍សហភាពសូវៀត ។

៧. ក្រោយឆ្នាំ១៩៣៦ តើគ្រោះថ្នាក់អ្វីដែលបានគំរាមកំហែងពិភពលោកយើងម្តងទៀត?

ចំ.  ពួកប្រឆាំងសហភាពសូវៀតគឺពួកម្ចាស់ដីធំៗដែលហៅថា កូឡាក់(koulak)ដើម្បីផ្តួលរំលំរបបថ្មីនេះ។

៨. ក្រោយឆ្នាំ១៩៣៦ តើគ្រោះថ្នាក់អ្វីដែលបានគំរាមកំហែងពិភពលោកយើងម្តងទៀត?

ចំ. តាមរយៈសន្ធិសញ្ញាឡូកាណូអាល្លឺម៉ង់ទទួលបាន៖

• ឆ្នាំ១៩២៥ ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់មានឋានៈស្មើមុខនឹងគេវិញ ។

• ប្រទេសបារាំងត្រូវដកទ័ពរបស់ខ្លួនពីតំបន់រួ (Ruhr) ជាតំបន់សំបូរធនធាននិងជាអាយុជីវិតនៃប្រទេសអាល្លឺម៉ង់

• ប្រទេសដ៏ទៃទៀត ដកទ័ពចេញពីតំបន់កូឡូញ។

• អាល្លឺម៉ង់ត្រូវអនុញ្ញាតឱ្យចូលជាសមាជិកពេញលក្ខណៈ នៃសង្គមប្រជាជាតិក្នុងឆ្នាំ១៩២៦ ។

៩. ក្រោយឆ្នាំ១៩៣៦ តើគ្រោះថ្នាក់អ្វីដែលបានគំរាមកំហែងពិភពលោកយើងម្តងទៀត?

ចំ. ពួកណាស៊ីអាល្លឺម៉ង់ចូលកាន់អំណាចនៅឆ្នាំ ១៩៣៣ មានកម្មវិធីសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់គឺ៖

• លុបបំបាត់ចោលនូវច្បាប់ហាមឃាត់ចំពោះការផលិតសព្វាវុធដែលច្បាប់ហាមឃាត់ចំពោះការផលិតសព្វាវុធ ដែលបានសរសេរនៅក្នុងប្រពន្ធ័កិច្ចព្រមព្រៀងវែសៃ។

• រៀបចំការបែងចែកពិភពលោកសារជាថ្មី

• រៀបចំត្រៀមខ្លួនដើម្បីធ្វើការបែងចែកពិភពលោកសារជាថ្មី ។

• បង្កើតច្បាប់បរិច្ចាគកិច្ចយោធាសម្រាប់ពលរដ្ឋ អាល្លឺម៉ង់ទាំងអស់ ។

១០. ក្រោយឆ្នាំ១៩៣៦ តើគ្រោះថ្នាក់អ្វីដែលបានគំរាមកំហែងពិភពលោកយើងម្តងទៀត?

ចំ.  នយោបាយសម្ពន្ធ័ភាពត្រីភាគីប៊ែឡាំង.រ៉ូម.តូក្យូមាន៖

• បែងចែកពិភពលោកដោយកម្លាំងបាយ ប្រើកម្លាំងយោធាឈ្លានពាន

• ប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងបក្សកុម្មុយនីស្តអន្តរជាតិ ។

១១.តើពួកហ្វាស៊ីសអ៊ីតាលី បានវាយលុកចូលប្រទេស អេត្យូពីនៅ ខែ ឆ្នាំណា?

ចំ.  ពួកហ្វាស៊ីសអ៊ីតាលីបានវាយលុកចូលប្រទេសអេត្យូពី នៅខែតុលាឆ្នាំ១៩៣៥ ហើយបានដាក់អាណានិគមលើប្រទេសនេះនៅខែនិទាឃរដូវឆ្នាំ១៩៣៦ ។

១២. តើលោកហ្រ្វង់កូចាប់ផ្តើមធ្វើសកម្មភាពក្បត់ក្នុងប្រទេសអេសស្ប៉ាញក្នុងខែ ឆ្នាំណា? តើមានការគាំទ្រពីប្រទេសណាខ្លះ? បានផ្តល់ជំនួយអ្វីខ្លះ?

ចំ. លោកហ្រ្វង់កូ ចាប់ផ្តើមធ្វើសកម្មភាពក្បត់ក្នុងប្រទេសអេសស្ប៉ាញក្នុងខែកក្តដា ឆ្នាំ១៩៣៦ ដោយមាន

ការគាំទ្រពីអាល្លឺម៉ង់ និងអ៊ីតាលី។ ហើយប្រទេសនេះបានផ្តល់ជំនួយដូចជា៖

• យន្តហោះចម្បាំង

• គ្រឿងសព្វាវុធ

• កងកម្លាំងទ័ពជាច្រើនជាជំនួយ។

១៣. តើចក្រភពអង់គ្លេស និងបារាំងបានអនុម័តលើនយោបាយអ្វីក្នុងប្រទេសអេស្ប៉ាញ?

ចំ.  ចក្រភពអង់គ្លេស និងបារាំងបានអនុម័តលើនយោបាយ«នយោបាយមិនជ្រៀតជ្រែក»ក្នុងប្រទេសអេស្ប៉ាញ។

ខ្លឹមសារទី២  បញ្ហានៅអឺរ៉ុបកណ្តាលនិងតំបន់បាល់កង់

១. តើមានបញ្ហាអ្វីកើតឡើងក្រោយចម្បាំងចក្រភព អូសទ្រីស.ហុងគ្រី?

ចំ. បញ្ហាដែលកើតឡើងក្រោយចម្បាំងចក្រភព អូសទ្រីស.ហុងគ្រីគឺ៖

• ក្រោយចម្បាំងមានរដ្ឋថ្មីៗ ជាច្រើនបានចាប់កំណើតនៅតំបន់នោះដូចជារដ្ឋ ឆេកូស្លូវ៉ាគី រដ្ឋរូម៉ានី

រដ្ឋយូកូស្លាវី ជាដើម។

• អាណាចក្រអូទ្រីស.ហុងគ្រី ត្រូវបែកចេញជារដ្ឋពីរគឺ រដ្ឋអូទ្រីស និងរដ្ឋហុងគ្រី មួយទៀត ។

• ប្រទេសទាំងពីរចាញ់សង្គ្រាមពុំសុខចិត្តគោរព និងអនុវត្តន៍សន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិហើយទទួចតវ៉ាសុំ

សើរើសន្ធិសញ្ញាខាងលើវិញព្រមទាំងគំរាមគំហែងរដ្ឋដទៃទៀតក្នុងតំបន់នោះ ។

២. នៅមុនសង្រ្គាមលោកលើកទី២ តើនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាកើតមានបញ្ហាអ្វី?

ចំ. បារាំងបានព្រមព្រៀងគ្នាធ្វើអនុសញ្ញាត្រីភាគី ជួយគាំទ្រប្រទេសដូចជា៖

• សន្ធិសញ្ញាបារាំង-ឆេកូស្លូវ៉ាគី ឆ្នាំ១៩២៥

• សន្ធិសញ្ញាបារាំង-រូម៉ានី ឆ្នាំ១៩២៦

• សន្ធិសញ្ញាបារាំង-យូហ្គោស្លាវី។

ខ្លឹមសារទី៣  ផលវិបាកនៃសង្គ្រាម

១. តើមានចលនាអ្វីកើតឡើងនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា?

 ចំ. ចលនាដែលកើតឡើងនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាមាន៖

• ជាតិនិយមរបស់ប្រជាជនដែលត្រូវគេជិះជាន់ប្រឆាំង នឹងពួកអាណានិគមនិយម។

• ពួកមហាអំណាចបារាំង អង់គ្លេស បានធ្វើឱ្យស្ថានភាព នយោបាយកាន់តែតានតឹងខ្លាំងឡើងដើម្បីពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួន ។

២. នៅមុនសង្រ្គាមលោកលើកទី២ តើនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាកើតមានបញ្ហាអ្វី?

ចំ. នៅមុនសង្រ្គាមលោកលើកទី២ នៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាកើតមានបញ្ហាដូចជា៖

• ប្រទេសតួកគីមានប្រតិកម្មចំពោះសន្ធិសញ្ញាក្រុងសែវដែលបានផ្តល់ក្រុងស្មៀននិងកុងស្តង់ទីណូប ទៅឱ្យប្រទេសក្រិច(ប្រទេសដទៃ)។

• ពួកអារ៉ាប់ប្រឆាំង នឹងអង់គ្លេសដែលបង្កើតរដ្ឋជ្វីបនៅលើទឹកដីប៉ាលេស្ទីន ។

ខ្លឹមសារទី៤  ដំណោះស្រាយក្រោយសង្គ្រាម

១. តើនៅតំបន់ចុងបូព៌ាមានប្រទេសណាខ្លះ?

 ចំ. នៅតំបន់ចុងបូព៌ាមានប្រទេសដូចជា៖

• ប្រទេសចិន

• ប្រទេសជប៉ុន

• ប្រទេសកូរ៉េខាងជើង

• ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង។

២. តើមានបព្ហាអ្វីខ្លះ ដែលបានកើតឡើងនៅតំបន់ចុងបូព៌ា?

ចំ. បញ្ហាដែលបានកើតឡើងនៅតំបន់ចុងបូព៌ាមាន៖ 

• បញ្ហាធំស្ថិតនៅលើការប្រកួតប្រជែងរវាងមហាអំណាចដើម្បីបែងចែកទឹកដីចិនជាថ្មី ។

• ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ចាប់ផ្តើមបាត់បង់ទឹកដីគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួននៅប្រទេសចិន។

• ជប៉ុនបានវាយដណ្តើមយកទឹកដីចិនជាច្រើនក្នុងពេលសង្រ្គាមចក្រពត្តិនិយម ជាហេតុនាំឱ្យបារាំង និងអង់គ្លេសពុំសប្បាយចិត្ត ។

ខ្លឹមសារទី៥  ដំណោះស្រាយក្រោយសង្គ្រាម

១. តើនៅឆ្នាំ១៩៣១ មានមហាវិបត្តិអ្វីកើតឡើងនៅចុងបូព៌ា? តើជប៉ុនបានចាកចេញពីសង្គមប្រជាជាតិនៅឆ្នាំណា?

ចំ. នៅឆ្នាំ១៩៣១មហាវិបត្តិដែលកើតឡើងនៅចុងបូព៌ាពោលគឺ ប្រទេសជប៉ុនបានវាយលុកដណ្តើមយកអាណាខេត្តម៉ាន់ជូរី។ ជប៉ុនបានចាកចេញ ពីសង្គមប្រជាជាតិនៅឆ្នាំ១៩៣៣។

២.​ តើនៅឆ្នាំ១៩៣១អាល្លឺម៉ង់បានធ្វើអ្វី?

ចំ. នៅឆ្នាំ១៩៣១អាល្លឺម៉ង់ឈប់បង់សំណងរបស់ខ្លួនដល់មេបំណុលទំាងឡាយ ដោយសំអាងទៅលើវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច។

៣. តើនៅឆ្នាំ១៩៣២អាល្លឺម៉ង់បានធ្វើអ្វី?

ចំ. នៅឆ្នាំ១៩៣២អាល្លឺម៉ង់(អ៊ីត្លែ)៖

• បានវាយលុកដណ្តើមយកតំបន់រេណានី ដែលទុកជាតំបន់គ្មានអាវុធតាមកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិ។

• អ៊ីត្លែបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងមួយជាមួយជប៉ុន ដើម្បីប្រឆាំងនឹងកុម្មុយនីស្តនិយម។

៤. តើនៅឆ្នាំ១៩៣៣អាល្លឺម៉ង់បានធ្វើអ្វី?

ចំ. នៅឆ្នាំ១៩៣៣អាល្លឺម៉ង់បានចាកចេញពីសន្និសីទរំលាយសព្វាវុធនៃសង្គមប្រជាជាតិ។

៥. នៅឆ្នាំ១៩៣៥អាល្លឺម៉ង់បានធ្វើអ្វី?

ចំ.  នៅឆ្នាំ១៩៣៥ អាល្លឺម៉ង់(អ៊ីត្លែ) បានស្ថាបនាឡើងវិញនូវកាតព្វកិច្ចខាងកម្លាំងយោធា។

៦.​ ចូរបង្ហាញពីវិបត្តិនៅឆេកូស្លូវ៉ាគី។

ចំ. វិបត្តិនៅឆេកូស្លូវ៉ាគី៖ សន្និសីទក្រុងមុយនិច(២៩កញ្ញា១៩៣៨) បានលក់ប្រទេសឆេកូស្លូវ៉ាគីឱ្យអ៊ីត្លែលើខ្នងប្រជារាស្រ្ត។

៧. តើប្រទេសមហាអំណាចណាខ្លះដែលបានឃុបឃិត យកប្រទេសឆេកូស្លូវ៉ាគី?

ចំ. ប្រទេសមហាអំណាចដែលបានឃុបឃិតយកប្រទេសឆេកូស្លូវ៉ាគីមាន៖

• ប្រទេសបារាំង

• ប្រទេសអង់គ្លេស

• ប្រទេសអ៊ីតាលី

• ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់

៨. តើសន្ធិសញ្ញាមិនឈ្លានពានគ្នាធ្វើឡើងរវាងប្រទេសណា និងប្រទេសណា? តើមានផលប្រយោជន៍ដូចម្តេចខ្លះ?

ចំ. សន្ធិសញ្ញាមិនឈ្លានពានគ្នាធ្វើឡើងរវាងប្រទេសសូវៀត-អាល្លឺម៉ង់ នៅថ្ងៃទី២៣ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៣៩។ មានផលប្រយោជន៍ដូចជា៖ ពិនិត្យមើលកិច្ចសន្យាដើរតួអព្យាក្រិតរបស់សហភាពសូវៀត និងអាល្លឺម៉ង់ ក្នុងពេលណាដែលមានការផ្ទុះសង្រ្គាមរវាងប្រទេសណាមួយទៅ នឹងប្រទេសទីបី ។

៩. តើសង្គ្រាមលោកលើកទី២បានផ្ទុះឡើងថ្ងៃ ខែ ឆ្នាំណា? មូលហេតុអ្វី?

ចំ.  សង្គ្រាមលោកលើកទី២ បានផ្ទុះឡើងថ្ងៃទី១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៣៩ ដោយសារអាល្លឺម៉ង់បានបញ្ជូន

ទ័ពរបស់ខ្លួនចូលរំលោភដែនដីប៉ូឡូញ ហើយចោទថាប៉ូឡូញឈ្លានពានប្រទេសខ្លួន ដែលនាំឱ្យ 

បារាំង អង់គ្លេស ដែលជាប់កិច្ចសន្យាជាមួយប៉ូឡូញ ក៏បានប្រកាសសង្គ្រាមជាមួយអាល្លឺម៉ង់

ហើយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ក៏បានផ្ទុះឡើងតែម្តង។