(ជ១) មេរៀនទី៩៖ (មេរៀនសង្ខេប) ការបាត់តុល្យភាពនៅក្រោយសង្ក្រាមលោកលើកទី១

ជំពូកទី១ ប្រវត្តិពិភពលោក

មេរៀនទី៩             ការបាត់តុល្យភាពនៅក្រោយសង្ក្រាមលោកលើកទី១

ខ្លឹមសារទី១៖ ស្ថានភាពទូទៅនៃវិបត្តិ

១. តើមហាសង្គ្រាមលោកលើកទី១បានធ្វើឱ្យសង្គមបាត់តុល្យភាពខាងអ្វីខ្លះ?

ចំ. មហាសង្គ្រាមលោកលើកទី១ បានធ្វើឱ្យសង្គមបាត់តុល្យភាពខាង៖

• វប្បធម៌

• សេដ្ឋកិច្ច

• សង្គម

• នយោបាយលើផ្ទៃអន្តរជាតិ។

២. សង្គ្រាមបានធ្វើឱ្យមនុស្ស......................................និងបំផ្លាញ...............................................................។

ចំ. សង្គ្រាមបានធ្វើឱ្យមនុស្សស្លាប់អស់ ១០លាននាក់ របួស២០លាននាក់ និងបំផ្លាញ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអស់សន្ធឹកសន្ធាប់។

ខ្លឹមសារទី២៖ ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗនៃសង្គ្រាម

១. តើវិនាសកម្មសង្រ្គាម បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់ប្រទេសណាខ្លះ?

ចំ. វិនាសកម្មសង្រ្គាម បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់ប្រទេសមហាអំណាចធំៗ នៅទ្វីបអឺរ៉ុប បារាំង អង់គ្លេស អាល្លឺម៉ង់ …។

២.នៅពេលដែលប្រទេសអឺរ៉ុបជួបប្រទះនូវវិបត្តិ ប្រទេសណាខ្លះដែលបានផលចំណេញពីសង្រ្គាម?

ចំ. នៅពេលដែលប្រទេសអឺរ៉ុបជួបប្រទះនូវវិបត្តិ ប្រទេសដែលបានផលចំណេញពីសង្រ្គាមមាន ជប៉ុនសហរដ្ឋអាមេរិច កាណាដា និងប្រេស៊ីល។

៣. ការបាត់តុល្យភាព..........មានរូបភាពពិស្តារជាងវិស័យណាទាំងអស់។

ចំ. ការបាត់តុល្យភាព សេដ្ឋកិច្ច មានរូបភាពពិស្តារជាងវិស័យណាទាំងអស់។

៤. តើប្រទេសណានៅទ្វីបអឺរ៉ុប ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី១ ដែលទទួលអន្តរាយសេដ្ឋកិច្ចច្រើនជាងគេ?

ចំ. ប្រទេសនៅទ្វីបអឺរ៉ុបនៅក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី១ ដែលទទួលអន្តរាយសេដ្ឋកិច្ចច្រើនជាងគេគឺ ប្រទេសបារាំង និងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។

៥. ចូរបង្ហាញពីការបាត់តុល្យភាពសេដ្ឋកិច្ចនៅទ្វីបអឺរ៉ុបនៅក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី១។

ចំ. ការបាត់តុល្យភាពសេដ្ឋកិច្ចទ្វីបអឺរ៉ុបនៅក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី១ មាន៖

• រោងចក្រធំៗនិងឧស្សាហកម្មជាច្រើនបានប្រែក្លាយទៅជាផេះ

• ការចាយលុយយ៉ាងច្រើននៅក្នុងចម្បាំង

• ទ្វីបអឺរ៉ុបជំពាក់បំណុលគេ

• បាត់បង់ទីផ្សារនិងឧស្សាហកម្មជាមូលដ្ឋាន

• បាត់បង់ឧត្តមភាព និងតួនាទីជាមហាអំណាច

• ធនធានយ៉ាងច្រើនសម្បើមបានចាកចេញពីទ្វីបអឺរ៉ុប...។

៦. តើប្រទេសក្រៅទ្វីបអឺរ៉ុបណាខ្លះដែលឆ្លៀតឱកាសយកចំណេញពីសង្គ្រាមលោកលើកទី១?

ចំ. ប្រទេសក្រៅទ្វីបអឺរ៉ុបដែលឆ្លៀតឱកាសយកចំណេញពីសង្គ្រាមលោកលើកទី១ មាន៖

• ប្រទេសជប៉ុន

• ប្រទេសសហរដ្ឋអាមេរិក

• ប្រទេសកាណាដា

• ប្រទេសអូស្រ្តាលី

• ប្រទេសប្រេស៊ីលជាដើម...។

៧. តើប្រទេសដែលងើបផុតពីសង្រ្គាមត្រូវធ្វើអ្វីខ្លះ ចំពោះប្រទេសរបស់ខ្លួន ?

ចំ. ប្រទេសដែលងើបផុតពីសង្រ្គាមត្រូវស្តារសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសរបស់ខ្លួនដូចជា៖

• ផ្តល់ការងារដល់កម្មករ 

• ស្តារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ

• រៀបចំហិរញ្ញវត្ថុឱ្យមានរបៀបរៀបរយឡើងវិញ

• រដ្ឋនីមួយៗបិទផ្សារក្នុងស្រុករបស់ខ្លួនពុំឱ្យនាំទំនិញពីខាងក្រៅចូលមកប្រកួតប្រជែងឡើយ។

៨. តើវិបត្តិផលិតផលលើសកើតចេញពីប្រទេសណា?ក្នុងឆ្នាំណា?បណ្តាលឱ្យមានផលវិបាកអ្វីខ្លះ?

ចំ. វិបត្តិផលិតផលលើសកើតចេញពីសហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងឆ្នាំ១៩២៩ ដែលបណ្តាលឱ្យមានផលវិបាកដូចជា៖

• កាត់បន្ថយតម្រូវការសម្ភារៈ

• កាត់បន្ថយបរិមាណទំនិញ

• បង្កើនចំនួនអ្នកឥតការងារធ្វើ

• ពុំមានប្រាក់គ្រាប់គ្រាន់សម្រាប់តម្រូវការទំនិញ...។

ខ្លឹមសារទី៣៖  ផលវិបាកនៃសង្គ្រាម

១. តើបាតុភាពដ៏ជាក់ស្តែងនៃការបាត់តុល្យភាពសេដ្ឋកិច្ចបណ្តាលមកពីអ្វី?

 ចំ. បាតុភាពដ៏ជាក់ស្តែងនៃការបាត់តុល្យភាពសេដ្ឋកិច្ចគឺ ស្ថិតនៅលើវិបត្តិរូបិយវត្ថុ ដែលគ្រប់ប្រទេសបានពើបប្រទះជាញឹកញាប់។

២. ហេតុអ្វីបានជាកើតមានវិបត្តិរូបិយវត្ថុ ?

ចំ. បានជាកើតមានវិបត្តិរូបិយវត្ថុ គឺកើតឡើងដោយសារការបាត់តុល្យភាពសេដ្ឋកិច្ចរដ្ឋនីមួយៗ បានបោះពុម្ពក្រដាសប្រាក់បន្ថែមមានចំនួនច្រើនលើសលុប ជាហេតុនាំឱ្យរូបិយវត្ថុទាំងនោះបាត់បង់តម្លៃ បណ្តាលឱ្យអ្នកទីទ័លក្រមានជីវភាពរឹតតែពិបាកឡើងៗ ។

ខ្លឹមសារទី៤៖  ដំណោះស្រាយក្រោយសង្គ្រាម

១. តើរដ្ឋមានវិធានការដូចម្តេចខ្លះដើម្បីស្រោចស្រង់សេដ្ឋកិច្ចដែលធ្លាក់ចុះក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី១?

 ចំ. ដើម្បីស្រោចស្រង់សេដ្ឋកិច្ចដែលធ្លាក់ចុះក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី១ រដ្ឋមានវិធានការដូចជា៖

• ធ្វើអន្តរាគមន៍សេដ្ឋកិច្ចដូចជាត្រូវត្រួតពិនិត្យមន្ទីរប្តូរប្រាក់ បញ្ចុះតម្លៃបា្រក់ កំណត់ទំនិញ ដែលត្រូវដឹកចេញឬនាំចូល។

• ហាមប្រាមមិនឱ្យដាំដំណាំខ្លះ បំផ្លាញចោលផលិតផលលើស និងជួយគាំទ្រសហគ្រាសណាដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ជាតិ ។

• បានកំណត់ទំហំទឹកប្រាក់សំណងចំនួន ១៣២ពាន់លានម៉ាក នៅឆ្នាំ១៩២១ ដែលអាល្លឺម៉ង់ត្រូវសង។

២. តើផែនការសេដ្ឋកិច្ចដែលល្បីល្បាញជាងគេគឺផែនការអ្វី?បង្កើតឡើងដោយប្រទេសណាមុនគេ?

ចំ. ផែនការសេដ្ឋកិច្ចដែលល្បីល្បាញជាងគេគឺផែនការប្រាំឆ្នាំ ដែលបង្កើតឡើងដំបូងដោយប្រទេសសហភាពសូវៀត។

៣. តើពួកអាណានិគមអឺរ៉ុបបានបាត់បង់ទីផ្សារនៅអាស៊ីនិងអាហ្វ្រិកបណ្តើរៗព្រោះអ្វី?

ចំ. ពួកអាណានិគមអឺរ៉ុបបានបាត់បង់ទីផ្សារនៅអាស៊ី និងអាហ្វ្រិកបណ្តើរៗព្រោះ ប្រទេសក្រោមអាណានិគមរើបំរះ។

៤. តើជប៉ុនបានពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនតាមរយៈអ្វី ?

ចំ. ជប៉ុនបានពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនតាមរយៈ៖

• ការលក់អាវុធទៅឱ្យដៃគូរនៅអឺរ៉ុប

• បានខិតខំបង្កើនផលិតផលឧស្សាហកម្មគ្រប់មុខដើម្បីប្រកួតប្រជែងជាមួយទ្វីបអឺរ៉ុប

• ជប៉ុនបានដណ្តើមទីផ្សារអឺរ៉ុបទាំងស្រុង

• ការរីកចម្រើនខាងនាវាចរជំរុញ ជប៉ុនពង្រីកផ្សារតំបន់ ប៉ាស៊ីហ្វិកខាងកើត អាស៊ីអាគ្នេយ៍ប្រទេសចិន។

• ជប៉ុនក្លាយជាប្រទេសមានប្រាក់ចងការឱ្យ អង់គ្លេស និងបារាំង

៥. តើសហរដ្ឋអាមេរិកបានពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនតាម  រយៈអ្វី ?

ចំ. សហរដ្ឋអាមេរិកបានពង្រីកឥទ្ធិពលតាមរយៈ៖

• សហរដ្ឋអាមេរិក បានជំរុញឧស្សាហកម្មគ្រប់ផ្នែកដោយប្រើកម្លាំងតាមជំនាញ

• បង្កើនចំនួននាវាពាណិជ្ជកម្ម ជំនួសប្រទេសអង់គ្លេស

• រយៈពេលតែ២ឆ្នាំសហរដ្ឋអាមេរិកឡើងជាមហាអំណាចជើងទឹកចំណាត់ថ្នាក់លេខ២ ។

• បានប្រកួតប្រជែងជាមួយអង់គ្លេសក្នុងការបង្កើតឃ្លាំងស្តុកទំនិញគ្រប់មុខ ។

• ក្រុងញូយ៉កជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុជំនួសក្រុងឡុង​ដ៍ ។

• ប្រាក់ដុលា្លក្លាយជារូបិយបណ្ណ័អន្តរជាតិជំនួសបា្រក់លីវអង់គ្លេស ។

ខ្លឹមសារទី៤៖  ដំណោះស្រាយក្រោយសង្គ្រាម

១. តើសង្រ្គាមធ្វើឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរអ្វីខ្លះ ?

ចំ. សង្រ្គាមធ្វើឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរគឺសាបសូន្យរបបរាជានិយមជាច្រើននៅទ្វីបអឺរ៉ុប ជំនួសមកវិញរបបសាធារណៈរដ្ឋត្រូវបានស្ថាបនាឡើងក្នុងប្រទេសជាច្រើននៅទ្វីបអឺរ៉ុប ។

២. តើរបបរាជានិយមដែលរលាយសាបសូន្យនៅអឺរ៉ុបមានឈ្មោះអ្វីខ្លះ?

ចំ. របបរាជានិយមដែលរលាយសាបសូន្យនៅអឺរ៉ុបមានឈ្មោះដូចជា៖

• រាជវង្សហាប់ស្បូក

• រាជវង្សហូហេនសូលែន

• រាជវង្សរ៉ូម៉ាណូវ។

៣. តើរដ្ឋដែលប្តូរមកកាន់របបផ្តាច់ការនៅក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី១ មានអ្វីខ្លះ?

ចំ. រដ្ឋដែលប្តូរមកកាន់របបផ្តាច់ការនៅក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី១ មាន៖

• ប្រទេសអ៊ីតាលី

• ប្រទេសអល្លឺម៉ង់

• ប្រទេសអេស្ប៉ាញ

• ប្រទេសព័រទុយហ្កាល់

• ប្រទេសរុស្ស៊ី។

៤. តើពួកប្រកាន់របបផ្តាច់ការគេបានបំបិទសិទ្ធិសេរីភាពអ្វីខ្លះ?

ចំ. ពួកប្រកាន់របបផ្តាច់ការគេបានបំបិទសិទ្ធិសេរីភាពដូចជា៖

• សេរីភាពខាងសារព័ត៌មាន

• សេរីភាពខាងជំនឿ

• សេរីភាពខាងបោះឆ្នោត

• សេរីភាពខាងបញ្ចេញមតិយោបល់...។

៥. ហេតុអ្វីបានជាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីមិនបានទទួលជោគជ័យនៅក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី១?

ចំ. បានជាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីមិនបានទទួលជោគជ័យនៅក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី១ ដោយសារ៖

• គ្មានមូលដ្ឋានរឹងមាំនៅឡើយ

• អ្នកមិនចេះអក្សរភាគច្រើនលង់ក្នុងនយោបាយប្រជាភិថុតិ

• ប្រឈមមុខនឹងរបបនយោបាយពីរគឺ កុម្មុយនីស្ត និងរបបផ្តាច់ការ ។

៦. តើនៅក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី១មនុស្សបានធ្លាក់ខ្លួនដូចម្តេចខ្លះ?

ចំ. នៅក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី១ មនុស្សបានធ្លាក់ខ្លួនដូចជា៖

• ធ្លាក់ខ្លួនចុះក្នុងស្ថានភាពក្រីក្រលំបាកតោកយ៉ាករងទុក្ខវេទនាដោយសាសង្គ្រាម

• គ្មានការងារធ្វើ(កម្មករជាង៣០លាននាក់គ្មានការងារធ្វើ)

• ទំនិញឡើងថ្លៃឆាប់រហ័សពេក

• អ្នកខ្លះក្លាយជាមានទ្រព្យសម្បត្តិជាមហាសេដ្ឋី។

៧. តើប្រជាជនដែលធ្លាក់ខ្លួនក្រតោកយ៉ាក់គឺពួកណា?

ចំ. ប្រជាជនដែលធ្លាក់ខ្លួនក្រតោកយ៉ាក់គឺពួក៖

• ពួកភ្នាក់ងាររាជការ

• កវីនិពន្ធ

• សិល្បៈករ

• ម្ចាស់ដីធ្លីតូចតាច។

៨. តើប្រជាជនដែលក្លាយជាមហាសេដ្ឋីគឺពួកណា?

ចំ. ប្រជាជនដែលក្លាយជាមហាសេដ្ឋីគឺពួកថៅកែដែកឧស្សាហករ និងពាណិជ្ជករ។

៩. តើការបាត់តុល្យភាពខាងសង្គមធ្វើឱ្យស្រ្តីនៅអាស៊ីមានលក្ខណៈដូចម្តេច ?

ចំ. ការបាត់តុល្យភាពខាងសង្គមធ្វើឱ្យស្រ្តីនៅអាស៊ីមានលក្ខណៈដូចជា៖

• ធ្វើឱ្យស្រ្តីនៅទ្វីអាស៊ីលែងរស់នៅតែក្នុងរង្វង់ផ្ទះទៀតហើយ ។

• ស្រី្តៗបានរំដោះខ្លួនចេញពីស្ថានភាពដែលទំនៀមទំលាប់ប្រពៃណីបានចងជាប់ជាច្រើនស-វមក ។ 

• ការរំដោះខ្លួននៃស្រ្តីភេទជាលក្ខណៈពិសេសនៃសម័យបច្ចុប្បន្នយើងនេះ។