(ជ១) មេរៀនទី៤៖ (មេរៀនសង្ខេប) ទំនាក់ទំនងជាមួយមិត្តភក្តិ

          មេរៀននេះមានបំណងពន្យល់ពីសារៈសំខាន់នៃការប្រាស្រ័យទាក់ទង ការកសាងមិត្តភាព និងកត្តាដែលជះឥទ្ធិពលលើទំនាក់ទំនងមិត្តភាព ។ លើសពីនេះ មេរៀនក៏បានលើកឡើងពីប្រភេទទំនាស់ផ្សេងៗ ផលវិបាក និងដំណោះស្រាយ ព្រមទាំងពិភាក្សាអំពីសេចក្តីស្នេហាដែលជាមិត្តភាពមួយប្រភេទផងដែរ ។

ពាក្យគន្លឹះ

·         អាត្មានិយម    ៖ អ្នកដែលគិតតែពីប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ។

·         អគតិ          ៖ គំនិតមិនត្រឹមត្រូវ គិតតែផ្លូវមិនល្អ។

·         បក្សពួកនិយម ៖ ការប្រមូលផ្តុំគ្នាក្នុងក្រុមតែមួយ ដើម្បីគាំទ្រគ្នាទៅវិញទៅមក។

·         និន្ទា           ៖ ការនិយាយដើម ឬរិះគន់ ។

·         ពលិកម្ម       ៖ ការលះបង់កម្លាំងកាយ កម្លាំងចិត្តដើម្បីផលប្រយោជន៍រួម ។

·         សន្តោស       ៖ ការមានចិត្តស្រឡាញ់ អាណិតអាសូរគ្នាទៅវិញទៅមក ។

១. ថាមពលនៃការប្រាស្រ័យទាក់ទង

          ការប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នា គឺជាដំណើរការដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់មនុស្សក្នុងការផ្លាស់ប្តូរព័ត៌មាន និងធ្វើកិច្ចការផ្សេងៗ ។ តាមរយៈការប្រាស្រ័យទាក់ទង យើងអាចស្គាល់ពីតម្លៃ និងឥរិយាបថរបស់ខ្លួនឯង ហើយវាក៏ជួយឱ្យអ្នកដទៃស្គាល់យើងផងដែរ ។ ការប្រាស្រ័យទាក់ទងអាចធ្វើឡើងតាមពាក្យសម្តី ការសរសេរ និងកាយវិការ ។ ការប្រាស្រ័យទាក់ទងតាមពាក្យសម្តីជួយឱ្យយើងមានទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកដទៃ ពិភាក្សាផ្លាស់ប្តូរយោបល់ និងរៀបចំផែនការ ។ ចំណែកឯកាយវិការវិញ អាចជួយឱ្យយើងស្វែងយល់ពីខ្លួនឯងតាមរយៈអារម្មណ៍ ជំនឿ និងការឆ្លើយតបរបស់អ្នកដទៃ ។

២. ការកសាងមិត្តភាព

          មិត្តភាព ផ្តោតលើការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះគ្នាទៅវិញទៅមក ហើយវត្តមានរបស់មិត្តអាចផ្តល់ការលើកទឹកចិត្ត និងការជួយជ្រោមជ្រែងទាំងក្នុងពេលសប្បាយ និងទុក្ខលំបាក ។ មិត្តភាព គឺជាទំនាក់ទំនងដែលមនុស្សចូលចិត្តនិយាយ ដើរលេង ប្រកួតប្រជែង ឬរងទុក្ខជាមួយគ្នា ហើយមានភាពជឿជាក់លើគ្នា ។ មនុស្សគ្រប់រូបត្រូវការមិត្តភក្តិ មិនថាមិត្តភាពនោះកើតឡើងរវាងមនុស្សភេទផ្ទុយគ្នា ភេទដូចគ្នា ជាតិសាសន៍ ឬសាសនាខុសគ្នាឡើយ ។

          ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មិត្តភាពអាចបង្កឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់បាន ប្រសិនបើវាអូសទាញយើងទៅរកផ្លូវអាក្រក់ដូចជាការមិនចូលរៀន ការប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀន ឬការបង្កអសន្តិសុខសង្គមជាដើម ។

៣. កត្តាដែលមានឥទ្ធិពលលើចំណងមិត្តភាព

          ចំណងមិត្តភាពអាចស្ថិតស្ថេរយូរអង្វែង ឬបែកបាក់អាស្រ័យលើកត្តាជាច្រើន ។ មិត្តភាពនឹងស្ថិតស្ថេរបានលុះត្រាតែភាគីទាំងសងខាងមានអាកប្បកិរិយា និងចិត្តគំនិតស្របគ្នា ព្រមទាំងស្គាល់តម្លៃគ្នាទៅវិញទៅមក ។ បុគ្គលដែលមានគំនិតអាត្មានិយម ឬបោកប្រាស់ មិនអាចរក្សាមិត្តភាពបានយូរឡើយ ។

          ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី យុវវ័យគួរតែលើកកម្ពស់មិត្តភាពដោយគ្មានការរើសអើង ។ មិត្តភាពល្អគួរតែមានលក្ខណៈដូចជា៖ ការគោរព ការទទួលខុសត្រូវ ការយោគយល់ ពលិកម្ម និងការយកចិត្តទុកដាក់ ។

៤. មិត្តភាពនិងទំនាស់

ក្នុងមិត្តភាពតែងតែកើតមានទំនាស់ផ្សេងៗ ។ ឧទាហរណ៍៖ ទំនាស់រវាងមិត្តរួមថ្នាក់អាចកើតឡើងដោយសារតែការប្រកួតប្រជែងចង់បានលទ្ធផលសិក្សាល្អជាងគេ ។ ទំនាស់រវាងមិត្តរួមការងារកើតឡើងពីការចង់បានឋានៈខ្ពង់ខ្ពស់ ឬការងារល្អជាងគេ ។ ចំពោះមិត្តភាពបុរស និងនារីវិញ ទំនាស់ច្រើនតែកើតឡើងនៅពេលដែលមានភាគីណាមួយក្បត់ចិត្ត ឬបោកប្រាស់ ។ មិត្តភាពក្នុងក្រុមទុច្ចរិតមិនមានភាពស្ថិតស្ថេរទេ ព្រោះម្នាក់ៗ គិតតែពីផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ។ ទំនាស់រវាងអ្នកជិតខាងអាចកើតឡើងពីការទាស់ទែងរឿងព្រំប្រទល់ដី ឬភាពខុសគ្នានៃជីវភាពគ្រួសារ ។

៥. ផលវិបាកនិងដំណោះស្រាយទំនាស់

          ការឈ្លោះទាស់ទែងគ្នាបង្កឱ្យមានភាពតានតឹង និងមិនផ្តល់ប្រយោជន៍ដល់ភាគីទាំងសងខាងឡើយ ។ ទំនាស់មិត្តរួមថ្នាក់អាចបង្កើតជាបក្សពួកនិយម និងការរិះគន់ ។ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ យើងត្រូវហ៊ានទទួលស្គាល់ការពិត និងស្នាដៃរបស់ខ្លួនឯង និងអ្នកដទៃ ។ ទំនាស់មិត្តរួមការងារធ្វើឱ្យរាំងស្ទះដល់គោលដៅការងារ ហើយដំណោះស្រាយ គឺត្រូវទទួលស្គាល់សមត្ថភាពបុគ្គលិកម្នាក់ៗ ។ ទំនាស់ក្នុងក្រុមទុច្ចរិតបង្កអសន្តិសុខសង្គម ដែលត្រូវបញ្ចប់ដោយការមិនសេពគប់ទៀត ។ ចំពោះមិត្តភាពបុរសនារី ដែលប្រែក្លាយជាស្នេហា ហើយបង្កបញ្ហាយើងមិនគួរឱ្យចំណងមិត្តភាពនេះក្លាយជាស្នេហានៅពេលដែលយើងមិនទាន់មានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងវាឡើយ ។

៦. សេចក្ដីស្នេហាមិត្តភាពមួយ

          សុភមង្គលក្នុងជីវិតភាគច្រើនអាស្រ័យលើភាពជ្រាលជ្រៅ និងស្ថិតស្ថេរនៃទំនាក់ទំនងស្នេហា ។ ស្នេហាមានលក្ខណៈសម្គាល់ដោយគុណធម៌ខ្ពស់ដូចជា៖ ការប្តូរផ្តាច់ ការព្រមព្រៀង ការគោរព និងការគិតពិចារណា ។ ស្នេហាប្រសើរបំផុតនៅពេលដែលមានចិត្តសន្តោសចំពោះគ្នាទៅវិញទៅមក ។ ស្នេហាអាចបង្កើតចំណងផ្លូវចិត្តដ៏ស្អិតរមួតដូចជា មនោសញ្ចេតនា ការទាក់ទាញចិត្ត អារម្មណ៍ជ្រាលជ្រៅ និងចិត្តទូលាយ។ 

៧. លក្ខណៈសម្គាល់បាបមិត្ត មិត្តក្លែងក្លាយ និងមិត្តពិតប្រាកដ

          មិត្តពិតប្រាកដយល់ចិត្តមិត្តដោយបញ្ញា ហើយមិនចូលរួមរិះគន់ ឬនិន្ទាមិត្តឡើយ ។ ពួកគេរំពឹងថានឹងមានចំណងមិត្តភាពយូរអង្វែង និងរីករាយនឹងភាពជោគជ័យរបស់មិត្ត ។ ពួកគេក៏តបស្នងគុណបំណាច់ដោយភាពស្មោះត្រង់ និងជួយគ្នាដើម្បីឱ្យរីកចម្រើនទាំងអស់គ្នា ។ ផ្ទុយទៅវិញ បាបមិត្ត ឬមិត្តក្លែងក្លាយអាចមើលឃើញចំណុចល្អរបស់មិត្ត ប៉ុន្តែបែរជារកវិធីបំផ្លាញវិញ ។ ពួកគេរំពឹងឱ្យមិត្តខូចប្រយោជន៍ ហើយពេលដែលបានសម្រេចគោលដៅហើយពួកគេក៏គេចមុខពីមិត្ត ។ ពួកគេខ្លាចអ្នកដទៃធ្វើបានល្អជាងខ្លួន ហើយរកវិធីទម្លាក់កំហុសឱ្យមិត្ត។