(ជ១) មេរៀនទី៥៖ (មេរៀនសង្ខេប) ទំនាក់ទំនងជាមួយគ្រួសារ

      យើងគ្រប់គ្នារស់នៅក្រោមការចិញ្ចឹមបីបាច់ថែរក្សាពីម្តាយឪពុក ដែលបានផ្តល់ការស្រឡាញ់ និងតម្រូវការចាំបាច់សម្រាប់ការរស់នៅ ។ មុននឹងយើងអាចចិញ្ចឹមជីវិតដោយខ្លួនឯងបានយើងតែងទទួលបានការផ្គត់ផ្គង់ពីក្រុមគ្រួសារ ពិសេសពីម្តាយឪពុក ឬអាណាព្យាបាលរបស់យើង ។

ពាក្យគន្លឹះ

·         អន្តរការី        ៖ អ្នកដែលដើរតួជាអ្នកកណ្ដាលរវាងអ្នកដែលចង់សុំកូនមកចិញ្ចឹម និងឪពុកម្តាយដែលចង់បោះបង់កូន ។

·         ខាន់ស្លា        ៖ ចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ស្របច្បាប់ ។

·         សីលលក្ខខណ្ឌ ៖ សីលធម៌ ឬគុណធម៌ដែលជាកត្តាទ្រទ្រង់សណ្តាប់ធ្នាប់គ្រួសារ ។

·         សុឆន្ទៈ        ៖ ឆន្ទៈល្អ ។

·         វង្សត្រកូល     ៖ ពូជពង្ស ឬខ្សែស្រឡាយ ។

១. ការបង្កើតគ្រួសារ

          គ្រួសារ គឺជាក្រុមមនុស្សដែលកើតចេញពីចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍តាមប្រពៃណី និងរស់នៅក្រោមដំបូលផ្ទះតែមួយ ។ អាពាហ៍ពិពាហ៍ គឺជាការផ្សំផ្គុំយ៉ាងឱឡារិក និងជាផ្លូវការរវាងបុរសម្នាក់ និងនារីម្នាក់ដើម្បីបង្កើតជាក្រុមគ្រួសារ ។ ដើម្បីឱ្យគ្រួសារមានសុភមង្គល និងឋិតថេរយូរអង្វែង ត្រូវមានលក្ខខណ្ឌសំខាន់ៗមួយចំនួនដូចជា ៖

·         លក្ខខណ្ឌសម្ភារៈដែលគូស្រករត្រូវមានទ្រព្យសម្បត្តិសមរម្យ និងសុខភាពល្អ ។

·         លក្ខខណ្ឌមនោសញ្ចេតនា គឺសាមីខ្លួនទាំងសងខាងត្រូវស្រឡាញ់គ្នាទៅវិញទៅមក ។

·         លក្ខខណ្ឌសង្គម គឺត្រូវគោរពតាមលក្ខខណ្ឌច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍ក្នុងសង្គម ដើម្បីជៀសវាងការបែកបាក់គ្រួសារ ។

·         សីលលក្ខខណ្ឌ ដែលជាគុណធម៌ទ្រទ្រង់សណ្តាប់ធ្នាប់គ្រួសារ និងជួយរំលែកកិច្ចការជាមួយគ្នា ។

២. កូន និងគ្រួសារ

          គោលបំណងធំបំផុតរបស់គ្រួសារគឺការមានកូន ព្រោះមនុស្សជាតិត្រូវការបន្តពូជពង្ស ហើយសង្គមក៏ត្រូវការសមាជិកថ្មីដែរ ។ ការមានកូនក្នុងបន្ទុកធ្វើឱ្យប្តីប្រពន្ធមានមនោសញ្ចេតនាថ្មីៗ ដូចជាការស្រឡាញ់ និងការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះកូន ដែលជួយពង្រឹងចំណងគ្រួសារឱ្យកាន់តែខ្លាំងក្លា ។ ចំណែកឯកូនឥតខាន់ស្លា គឺជាកូនកើតពីឪពុកម្តាយគ្មានចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ និងមានការលំបាកក្នុងការទទួលស្គាល់ពីឪពុកម្តាយ ។ ចំពោះកូនចិញ្ចឹម ប្រសិនបើការស្មុំកូននោះ ដោយគ្មានលិខិតបញ្ជាក់ពីតុលាការអាចប្រឈមមុខនឹងការជួញដូរមនុស្ស ។ ប្រសិនបើកូនចិញ្ចឹមដែលស្របច្បាប់មានសិទ្ធិដូចកូនបង្កើតដែរ ។

៣. លក្ខណសម្បត្តិរបស់ម្ដាយឪពុកចំពោះការគ្រប់គ្រងគ្រួសារ

          ដើម្បីសម្រេចបានសុភមង្គលគ្រួសារ ម្តាយឪពុកត្រូវចេះគ្រប់គ្រង និងទទួលខុសត្រូវរួមគ្នា ។ ពួកគេគួរមានទំនាក់ទំនងល្អនឹងគ្នា យកចិត្តទុកដាក់ចិញ្ចឹមបីបាច់ថែរក្សាកូន រកប្រាក់ចំណូលគ្រប់គ្រាន់ សម្រេចចិត្តដោយផ្អែកលើផលប្រយោជន៍រួម និងធ្វើជាគំរូល្អ ។ លើសពីនេះ ពួកគេត្រូវចំណាយពេលអប់រំកូនឱ្យមានអាកប្បកិរិយា និងសីលធម៌ល្អ ស្រឡាញ់កូនឱ្យស្មើៗគ្នា និងចេះស្តាប់ហេតុផល អត់ធ្មត់ មិនប្រកាន់ទោសចំពោះកំហុសឆ្គងរបស់សមាជិកគ្រួសារ ។

៤. ការថែទាំឪពុកម្ដាយ

          កូនត្រូវដឹងពីការលំបាក និងការហត់នឿយរបស់ឪពុកម្តាយក្នុងការចិញ្ចឹមបីបាច់ ។ ដូច្នេះ កូនត្រូវតែយកចិត្តទុកដាក់ថែទាំពួកគាត់វិញ ។ ការតបស្នងគុណឪពុកម្តាយ កូនគួររៀបចំម្ហូបអាហារ ទឹកក្តៅទឹកត្រជាក់ជូនពួកគាត់ និយាយស្តីដោយទន់ភ្លន់ ម៉ាស្សា និងរកពេទ្យព្យាបាលនៅពេលគាត់មិនស្រួលខ្លួន ។ កូនក៏ត្រូវថែរក្សាកេរ្តិ៍ឈ្មោះគ្រួសារ ដោយមិនប្រព្រឹត្តអំពើអបាយមុខ ដូចជាល្បែងភ្នាល់ គ្រឿងញៀន ឬឆក់ប្លន់ ដែលនាំឱ្យអាប់ឱនកិត្តិយសគ្រួសារ ។

៥. ដំបូន្មានម្ដាយឪពុក

          មាតាបិតាត្រូវអប់រំកូនតាំងពីតូចៗ មិនកុហកភូតភរ និងបង្រៀនពួកគេឱ្យមានសីលធម៌ និងចិត្តមេត្តា ។ ការអប់រំកូនមិនមែនគ្រាន់តែបញ្ជូនពួកគេទៅសាលារៀនប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវតាមដានការសិក្សារបស់កូនផងដែរ ។ ម្តាយឪពុកគួរផ្តល់ដំបូន្មានល្អៗ និងចែករំលែកបទពិសោធជីវិតរបស់ពួកគេជាស្ពានសម្រាប់កូន ។ ដំបូន្មានទាំងនេះជួយឱ្យកូនទទួលបានដូចជា៖

·         រៀនសូត្រចេះដឹងក្លាយជាពលរដ្ឋល្អ

·         មានអាកប្បកិរិយាល្អ ចេះរកស៊ីចិញ្ចឹមជីវិត

·         មានចិត្តមេត្តាចំពោះអ្នកដទៃ

·         កសាងគ្រួសារថ្លៃថ្នូរ

·         និងរួមចំណែកកសាងសង្គមជាតិ។

៦. ទំនាស់ក្នុងគ្រួសារ និងដំណោះស្រាយ

          ទំនាស់ក្នុងគ្រួសារតែងតែកើតមាន ហើយអាចនាំឱ្យមានអំពើហិង្សា ឬបែកបាក់គ្រួសារ ។ ដំណោះស្រាយរបស់វាមានដូចជា៖

·         ទំនាស់រវាងម្តាយក្មេកនិងកូនប្រសាស្រី ៖ ដែលអាចដោះស្រាយដោយស្វាមីត្រូវមានចិត្តរឹងប៉ឹង និងយុត្តិធម៌ ចំណែកភរិយាត្រូវចេះសម្របខ្លួន ។

·         ទំនាស់រវាងឪពុកម្តាយនិងកូន ៖ ដំណោះស្រាយគឺឪពុកម្តាយគួរពន្យល់ហេតុផលឱ្យកូនយល់ ហើយកូនមិនត្រូវប្រកែកបំណងល្អរបស់ពួកគាត់ ។

·         ទំនាស់រវាងបងប្អូនញាតិសន្ដាន ៖ គឺប្តីប្រពន្ធគួរមានភាពស្មោះត្រង់នឹងគ្នា និងពន្យល់ហេតុផលដល់ញាតិមិត្ត ។

·         ទំនាស់ប្តីប្រពន្ធ ៖ ដែលបណ្តាលមកពីបញ្ហាលុយកាក់ ឬអំពើហិង្សា គួរដោះស្រាយដោយការខិតខំប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិតរួមគ្នា។

៧. ការបោះបង់គ្រួសារ

          ច្បាប់ស្ដីពីក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ឆ្នាំ២០០៩ បានចែងអំពីបទបោះបង់គ្រួសារ ។ មាត្រា ៣២១ ចែងថា អ្នកដែលបោះបង់អនីតិជនអាយុក្រោម ១៥ឆ្នាំ អាចត្រូវជាប់ពន្ធនាគារពី ១ ទៅ ៥ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ពី ២លាន ទៅ ១០លានរៀល ប្រសិនបើសកម្មភាពនោះបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាព ឬសុវត្ថិភាពរបស់អនីតិជន ។ មាត្រា ៣៣០ ហាមឃាត់

ការញុះញង់ឱ្យបោះបង់ទារកក្នុងគោលបំណងចង់បានកម្រៃ ហើយអ្នកប្រព្រឹត្តអាចត្រូវជាប់ពន្ធនាគារពី ១ ទៅ ៦ខែ និងពិន័យជាប្រាក់ពី ១សែន ទៅ ១លានរៀល ។ មាត្រា ៣៣១ ចែងពីបទធ្វើអន្តរការីរវាងអ្នកសុំកូន និងអ្នកបោះបង់កូនដើម្បីកម្រៃ ដែលត្រូវជាប់ពន្ធនាគារពី ១ ទៅ ៦ខែ និងពិន័យជាប្រាក់ពី ១សែន ទៅ ១លានរៀល ។