ជំពូកទី៣ ៖ មណ្ឌលអាកាស អាកាសធាតុ និងធាតុអាកាស
មេរៀនទី៣ ៖ ធាតុអាកាសនិងអាកាសធាតុ
មេរៀនសង្ខេប
១.អាកាសធាតុ និងធាតុអាកាស
អាកាសធាតុតំណាងឱ្យការប្រមូលផ្តុំព្រឹត្តិការណ៍ធាតុអាកាសប្រចាំថ្ងៃ ឬតាមរដូវក្នុងអំឡុងរយៈពេលវែងមួយ។ ធាតុអាកាស ជាលក្ខខណ្ឌបរិយាកាសនៅទីកន្លែង និងពេលវេលាណាមួយដែលជាក់លាក់។
v ធាតុរបស់ធាតុអាកាសមានដូចជា
· សីតុណ្ហភាពខ្យល់
· សំណើមខ្យល់
· សំណើម
· ពពក
· កំណកអាកាស
· និងខ្យល់បក់។
២.ថាមពលក្នុងបរិយាកាស
រំភាយរស្មី គឺជាការបញ្ជូនថាមពលមានលក្ខណៈជារលកអេឡិចត្រូម៉ាញេទិច។ ផែនដីទទួលបានថាមពលព្រះអាទិត្យត្រឹមតែ 2 ភាគពាន់លានតែប៉ុណ្ណោះ។ ការចម្លងកម្តៅ គឺជាការបញ្ជូនថាមពលកម្តៅពីរូបធាតុមួយទៅកាន់រូបធាតុមួយទៀតដោយផ្ទាល់។ ខ្យល់ត្រូវបានកម្តៅដោយផ្ទៃផែនដីនៅពេលម៉ូលេគុលខ្យល់ធ្វើចលនាមកប៉ះផ្ទៃផែនដីដែលក្តៅ នោះថាមពលកម្តៅត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់បរិយាកាសវិញ។ ចលនាវិលវល់ គឺជាការបញ្ជូនថាមពលកម្តៅដោយចរន្ត ឬចលនានៃសារធាតុរាវ និងឧស្ម័ន។
៣.កម្តៅនៅក្នុងមណ្ឌលអាកាសរចល់
រំភាយរស្មី ការចម្លងកម្តៅ និងចរន្តវិលវល់ រួមគ្នាដើម្បីកម្តៅមណ្ឌលអាកាសរចល់។ ខ្យល់នៅជិតផែនដីឡើងក្តៅដោយសាររំភាយរស្មី និងការចម្លងកម្តៅ។ មណ្ឌលអាកាសរចល់ទទួលបានកម្តៅច្រើនជាងគេ គឺតាមវិធីចលនាវិលវល់ ព្រោះនៅពេលខ្យល់នៅជិតផ្ទៃដីឡើងក្តៅ ភាគល្អិតរបស់វាផ្លាស់ទីបានកាន់តែលឿន។ ពួកវាស្ទុះចូលលាយឡំគ្នា ហើយផ្លាស់ទីចេញពីគ្នាកាន់តែឆ្ងាយ ខ្យល់ក៏កាន់តែធ្ងន់។ ខ្យល់ដែលត្រជាក់ជាងនិងធ្ងន់ជាងធ្លាក់ចុះមកកាន់ផ្ទៃផែនដី ធ្វើឲ្យខ្យល់ដែលក្តៅជាងស្រាល ស្ទុះឡើងលើ។ ចលនាស្ទុះឡើងលើនៃខ្យល់ក្តៅនឹងធ្លាក់ចុះក្រោមនៃខ្យល់ត្រជាក់បានកម្តៅពាសពេញអាកាសរចល់។
៤.ផលផ្ទះកញ្ចក់
ផែនដីទទួលកម្តៅពីព្រះអាទិត្យរួចហើយរំភាយកម្តៅត្រឡប់ទៅក្នុងបរិយាកាសតែឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ក្នុងបរិយាកាសចាប់កម្តៅនេះទុកមួយចំនួន។ ឧទាហរណ៍ ការដាំដំណាំត្រូពិចក្នុងផ្ទះកញ្ចក់នៅតំបន់អាកាសធាតុត្រជាក់បង្គួរ។ ឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់កើនឡើងបណ្តាលមកពីកត្តាមនុស្ស និងកត្តាធម្មជាតិ។ កត្តាមនុស្សមានដូចជា ប្រើប្រាស់ផូស៊ីលឥន្ធនៈ ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ ការបញ្ចេញផ្សែងតាមយានយន្ត និងរោងចក្រ...។ កត្តាធម្មជាតិមានដូចជា បន្ទុះភ្នំភ្លើង ភ្លើងឆេះព្រៃ...។ ដើម្បីឱ្យជីវិតនៅលើផែនដីអាចរស់នៅបាន បរិមាណថាមពលដែលទទួលបានពីព្រះអាទិត្យ និងបរិមាណថាមពលដែលជះត្រឡប់ទៅលំហវិញត្រូវតែស្មើគ្នា។ ប្រសិនបើឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់នៅតែបន្តកើនឡើងនៅក្នុងបរិយាកាសនោះលំនឹងរំភាយរស្មីប្រហែលជាទទួលរងឥទ្ធិពល។
