ជំពូក២ ចលាននៃផែនដី
មេរៀនទី៤ ឥទ្ធិពលអាកាសធាតុមកលើកសិកម្មកម្ពុជា
សេចក្ដីផ្ដើម
- អាកាសធាតុប្រទេសកម្ពុជា ជាអាកាសធាតុត្រូពិច គឺសើមហើយក្ដៅ ព្រោះទទួលទឹកភ្លៀងជោគជាំ ៦ខែ (កន្លះឆ្នាំ) និងខ្សត់ទឹកភ្លៀង ៦ខែ (កន្លះឆ្នាំ) ដែរ។
១. កត្តាអាកាសធាតុ
- កត្តាអាកាសធាតុសំខាន់មាន សីតុណ្ហភាព របបខ្យល់ របបទឹកភ្លៀង និងសំណើមអាកាស។
១.១. សីតុណ្ហភាព
- សីតុណ្ហភាពមធ្យមប្រចាំឆ្នាំមានកម្រិតខ្ពស់គឺ 27°C សីតុណ្ហភាពខ្ពស់បំផុតនៅភ្នំពេញមាន 40°C ក្នុងខែ មេសា និងទាបបំផុតមាន 14°C ក្នុងខែមករា។ ចន្លោះកម្ដៅរវាងខែក្ដៅបំផុតនិងខែត្រជាក់បំផុតមានតែ 3.8°C ។ តំបន់ភ្នំនិងខ្ពង់រាបចន្លោះកម្ដៅប្រែប្រួលរហូតដល់ 4.2°C ។
ឧបករណ៍វាស់សីតុណ្ហភាព
១.២. របបខ្យល់
- ខ្យល់ដែលបក់កាត់ប្រទេសកម្ពុជាមានឈ្មោះថា ខ្យល់មូសុង។
- មូសុងប្រាំង បក់ចាប់ពីខែវិច្ឆិការហូតដល់ខែមេសា ពីទិសឦសាននៃខ្យល់មណ្ឌលសម្ពាធខ្លាំងស៊ីបេរី ឆ្ពោះទៅកាន់ទិសនិរតីនៃមណ្ឌលសម្ពាធខ្សោយមហាសមុទ្រឥណ្ឌា។
- ខ្យល់មូសុងវស្សា បក់ចាប់ពីខែឧសភារហូតដល់ខែតុលា ពីទិសនិរតី នៃមណ្ឌលសម្ពាធខ្លាំងមហាសមុទ្រឥណ្ឌាឆ្ពោះទៅកាន់ទិសឦសាននៃមណ្ឌលសម្ពាធខ្សោយស៊ីបេរី ។
មូសុងប្រាំង និងមូសុងវស្សា
១.៣. របបទឹកភ្លៀង
- ប្រទេសកម្ពុជាជាប្រទេសសើម ព្រោះកម្ពស់ទឹកភ្លៀងលើសពី 1 ម៉ែត្រក្នុងមួយឆ្នាំៗ នៅគ្រប់កន្លែង។ គំនូសកម្ពស់ទឹកភ្លៀងប្រចាំឆ្នាំបញ្ជាក់ថា កម្ពស់ទឹកភ្លៀងអតិបរមា 252 ម.មនៅខែតុលា និងអប្បបរមា 7 ម.មនៅខែមករា។ របាយទឹកភ្លៀងប្រែប្រួលទៅតាមសណ្ឋានដី ដោយតំបន់ជួរភ្នំក្រវាញ និងតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រទទួលបានទឹកភ្លៀងច្រើនជាងគេ បន្ទាប់មកតំបន់ខ្ពង់រាប ចុងក្រោយតំបន់ទំនាបកណ្ដាលទទួលបានទឹកភ្លៀងតិចជាងគេបំផុត។
១.៤. សំណើមអាកាសធាតុ
- សំណើមអាកាសធាតុ គឺជាប្រភពនៃបាតុភូតឧតុភូតច្រើនយ៉ាងដូចជា ពពក ទឹកភ្លៀង សន្សើម។ សំណើមអាកាសប្រែប្រួលទៅតាមរដូវ រយៈពេលសើមខ្លាំងស្របតាមទឹកភ្លៀងអតិបរមានៅខែតុលា។ សំណើមអាកាសទាបបំផុតនៅរដូវប្រាំងក្នុងខែមេសា ដែលធ្វើឱ្យភាវៈមានជីវិតរស់នៅដោយលំបាក។
២. ឥទ្ធិពលអាកាសធាតុចំពោះកសិកម្ម
២.១. ឥទ្ធិពលនៅរដូវវស្សា
- មានទឹកនិងភ្លៀងគ្រប់គ្រាន់អំណោយផលដល់ធ្វើកសិកម្មពាសពេញផ្ទៃប្រទេស ដែលគេធ្វើស្រូវវស្សានៅតាមទំនាបវាលស្រែក្នុងខេត្តបាត់ដំបង បន្ទាយមានជ័យ ឧត្តរមានជ័យ ព្រះវិហារ សៀមរាប កំពង់ធំ កំពង់ចាម ក្រចេះ ស្ទឹងត្រែង ព្រៃវែង ស្វាយរៀង តាកែវ កំពត កំពង់ស្ពឺ កោះកុង និងស្រុកខ្លះនៃខេត្តកណ្ដាល។
- ទន្ទឹមនឹងកត្តាអំណោយផលនេះក៏មានផលអវិជ្ជមានដូចជា៖
- គ្រោះទឹកជំនន់នៅតំបន់សងខាងទន្លេសាបទន្លេមេគង្គ ទន្លេបាសាក់ និងបឹងទន្លេសាប ដែលធ្វើឲ្យលិចលង់ដំណាំកសិកម្មមិនអាចដាំដុះបាន។
- កូនរដូវប្រាំង គឺជាកូនរដូវរាំងស្ងួតមួយដែលកើតមានក្នុងរដូវវស្សា មានរយៈពេល ១៥ថ្ងៃចាប់ពីចុងខែកក្កដារហូតដល់ដើមខែសីហា។ ដែលធ្វើឱ្យសំណាប សន្ទូងត្រូវងាប់បើខ្វះប្រភពទឹកនៅជិត និងមធ្យោបាយជួយសង្គ្រោះឱ្យទាន់ពេលវេលា។
- រដូវវស្សាមានរយៈពេលខ្លីពេកដោយគ្រាន់តែឈានដល់ដើមខែវិច្ឆិកាភា្លមភាពរាំងស្ងួតក៏មកដល់ធ្វើឱ្យស្រូវខ្លះស្កក និងទទួលផលទាប។
ឥទ្ធិពលនៅរដូវវស្សា
២.១. ឥទ្ធិពលនៅរដូវប្រាំង
- រដូវប្រាំង ជាពេលដែលកសិករចាប់ផ្តើមធ្វើការប្រមូលផលយ៉ាងសកម្ម។ ប្រជាជនរស់នៅតាមដងទន្លេមេគង្គ ទន្លេសាប ទន្លេបាសាក់ និងបឹងទន្លេសាប ចាប់ផ្ដើមធ្វើស្រូវប្រាំងឬស្រូវប្រដេញទឹកតាមទំនាបទន្លេ និងជុំវិញបឹង។
- ក្នុងពេលប្រមូលផល មានភ្លៀងកក់ខែដែលកើតមានរវាងខែធ្នូនិងមករា ដែលធ្វើឱ្យស្រូវទុំក្នុងស្រែ និងគំនរកណ្ដាប់ស្រូវត្រូវលិចលង់។ រដូវប្រាំងមានរយៈពេលវែង តំបន់ខ្លះដល់ខែឧសភា នៅពុំទាន់មានភ្លៀងនៅឡើយ។ ជាពិសេសរដូវប្រាំងក្ដៅខ្លាំង នាំឱ្យដីខ្សោះជីជាតិ បណ្ដាលឱ្យដំណាំស្រូវទទួលបានទិន្នផលទាប និងខ្វះខាតស្បៀង។
ឥទ្ធិពលនៅរដូវប្រាំងក្ដៅខ្លាំង