(ជ៣)មេរៀនទី៥៖ (មេរៀនសង្ខេប) ប្រទេសវៀតណាម

ពាក្យគន្លឹះ

·         បដិវត្តន៍       ៖ ការផ្លាស់ប្តូរ ការប្រឆាំងរបបអ្វីមួយ ។

·         ទណ្ឌកម្ម      ៖ ការដាក់ទោស ឬពិន័យទៅលើប្រទេសប្រទេស   មួយ ឬនរណាដែលបានធ្វើខុស ។

·         លេស          ៖ ឧបាយ ហេតុជាគ្រឿងអាង ឬហេតុបង្កសង្រ្គាម ។

·         កុម្មុយនីស្ត     ៖ អំណាចផ្តាច់ការ ។

·                  ·     ភាវូបនីយកម្ម  ៖ ដែលធ្វើឱ្យប្រសើរ ។

·                 ·     ដូយម៉ឺយ       ៖ កំណែទម្រង់នយោបាយ ។

·                  ·     សហគ្រិន      ៖ ម្ចាស់សហគ្រាស។

·                  ·     ឥណ្ឌូចិន      ៖ សំដៅលើអតីតប្រទេសក្រោមអាណានិគមបារាំងរួមមានកម្ពុជា ឡាវ និងវៀតណាម។

·                  ·     សច្ចាប័ន        ៖ ការទទួលស្គាល់ពីប្រទេសណាមួយ ឬអង្គការណាមួយ ។

·                  ·     សមាហរណកម្ម        ៖ ការរួមបញ្ចូលឱ្យនៅក្រោមការចាត់ការតែមួយ ។

·                  ·     សេរីភាវូបនីយកម្ម      ៖ ជាដំណើរវិវត្តន៍នៅក្នុងចរន្តនៃការបង្កើតឡើងនូវប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចសេរី

                        ឬការរួមបញ្ចូលអ្វីមួយឱ្យទៅជាអ្វីមួយថ្មីទៀត ដែលធ្វើឱ្យប្រសើរឡើង ។

+ បើយើងនិយាយពីបដិវត្តន៍រំដោះជាតិវៀតណាម តើគេគិតដល់វីរភាពអង់អាចក្លាហានរបស់អ្នកណា?

- បើយើងនិយាយពីបដិវត្តន៍រំដោះជាតិវៀតណាមគេគិតដល់វីរភាពអង់អាចក្លាហានរបស់ លោក ហូ ជីមិញ។

+ តើលោកហូ ជីមិញមានឈ្មោះកំណើតដូចម្តេច?      

- លោកហូ ជីមិញ មានឈ្មោះកំណើតថា ង្វៀន តឹតថាញ់។

+ តើពេលធ្វើបដិវត្តន៍លោកហូ ជីមិញដូរឈ្មោះទៅជាអ្វី?        

- ពេលធ្វើបដិវត្តន៍លោកហូ ជីមិញដូរឈ្មោះទៅជាង្វៀន អាយកួក។

+ តើនៅឆ្នាំណាលោកហូ ជីមិញចូលបម្រើក្នុងបក្សកុម្មនីស្តបារាំង?    

- នៅឆ្នាំ១៩២០លោកហូ ជីមិញចូលបម្រើក្នុងបក្សកុម្មុយនីស្តបារាំង។

+ តើលោកហូ ជីមិញជាប្រធានបក្សកុម្មុនីស្តឥណ្ឌូចិននៅថ្ងែទី ខែ ឆ្នាំណា?    

- នៅថ្ងៃទី៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៣០ លោកហូ ជីមិញ ជាប្រធានបក្សកុម្មុយនីស្តឥណ្ឌូចិន(កម្ពុជា វៀតណាម ឡាវ)

+ ចូរពណ៌នាពីព្រឹត្តិការណ៍ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៤។    

- នៅឆ្នាំ១៩៥៤ លោកហូ ជីមិញបានដឹកនាំទ័ពវៀតណាមវាយបន្ទាយឌៀនបៀនភូរបស់បារាំងរហូតដល់បារាំង

  ទទួលបរាជ័យ។ នៅឆ្នាំ១៩៥៤ បារាំងព្រមប្រគល់ឯករាជ្យឱ្យប្រទេសវៀតណាម។

+ តើលោកហូ ជីមិញស្លាប់នៅថ្ងៃ ខែ ឆ្នាំណា? 

- លោកហូ ជីមិញ ស្លាប់នៅថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦៩។

១. អាណានិគមនិយមបារាំង

១.១. ការមកដល់នៃអាណានិគមនិយមបារាំង

+  តើបារាំងបានចូលវាយលុកវៀតណាមនៅពេលណា?

-  បារាំងបានចូលវាយលុកវៀតណាមនៅឆ្នាំ ១៨៥៩។

+ តើនៅឆ្នាំណាដែលវៀតណាមធ្លាក់នៅក្រោមការត្រួតត្រារបស់បារាំង?

- នៅឆ្នាំ១៨៨៥ វៀតណាមបានធ្លាក់នៅក្រោមការត្រួតត្រារបស់បារាំង។

+ តើបារាំងបានប្រើមធ្យោបាយបែបណា ដើម្បីចូលមកប្រទេសវៀតណាម?

- ដើម្បីចូលមកប្រទេសវៀតណាម បារាំងបានប្រើមធ្យោបាយដូចជា ៖

§  បញ្ជូនអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាទៅវៀតណាម

§  ដោយសារវៀតណាមធ្វើទារុណកម្មទៅលើបុព្វជិតសាសនាគ្រិស្ត

§  នាំឱ្យបារាំងធ្វើអន្តរាគមន៍ចូលក្នុងប្រទេសវៀតណាមដើម្បីជាលេសក្នុងការការពារជនរងគ្រោះនៅឆ្នាំ១៩៥៩ ។

+ តើក្រុមអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនារបស់ទូតបារាំង បានធ្វើសកម្មភាពនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម

តាំងពីពេលណា?

-  ក្រុមអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនារបស់ទូតបារាំង បានធ្វើ សកម្មភាពនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាមតាំងពីពាក់កណ្តាល

សតវត្សទី១៧មកម្ល៉េះ ។

១.២. ការប្រកាសឯករាជ្យពីបារាំង

+ តើពួកបារាំងវាយចូលត្រួតត្រាវៀតណាមឆ្នាំណា? តើប្រទេសវៀតណាមធ្លាក់នៅក្រោមការត្រួតត្រារបស់បារាំងនៅឆ្នាំណា ?

- ពួកបារាំងវាយចូលត្រួតត្រាវៀតណាមឆ្នាំ១៨៥៩ 

- ប្រទេសវៀតណាមធ្លាក់នៅក្រោមការត្រួតត្រារបស់បារាំងនៅឆ្នាំ១៨៨៥ ។

+ តើលោកហូជីមិញមានតួនាទីជាអ្វី?

- ហូជីមិញជា មេដឹកនាំចលនាតស៊ូរបស់បក្សកុម្មុយនីស្តឥណ្ឌូចិន និងជាប្រធានកុម្មុយនីស្តវៀតណាមបានតស៊ូប្រឆាំងនឹងពួកអាណានិគមនិយមបារាំងនិងជប៉ុនដើម្បីឯករាជ្យជាតិ។

+ តើលោកហូជីមិញបានប្រកាសឯករាជ្យពីបារាំងនៅថ្ងៃខែឆ្នាំណា? នៅឯណា ? ហេតុអ្វី ?

- លោកហូជីមិញបានប្រកាសឯករាជ្យពីបារាំងនៅថ្ងៃទី ២ កញ្ញា១៩៤៥

- នៅកណ្តាលទីលានបាឌិញ ក្នុងទីក្រុង ហាណូយ

- ព្រោះបារាំងចាញ់ជប៉ុន ។

+ ហេតុអ្វីបានជាបារាំងវិលមកត្រួតត្រាវៀតណាមវិញ?

- បានជាបារាំងវិលមកត្រួតត្រាវៀតណាមវិញ ដោយសារជប៉ុនចាញ់សង្រ្គាមលោកលើកទី២ ខែកញ្ញា ១៩៤៥ ។

+ តើវៀតណាមទទួលឯករាជ្យពីបារាំងនៅថ្ងៃខែឆ្នាំណា? ដោយសារអ្វី ?

- វៀតណាមទទួលឯករាជ្យពីបារាំងនៅថ្ងៃ ៧ មិថុនា ១៩៥៤ ។

    បារាំងចុះចាញ់សង្រ្គាមនៅសមរភូមិឌៀនបៀនភូ ។

២. ដំណាក់កាលសង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងអាមេរិក (១៩៦០-១៩៧០)

+ តើសង្គ្រាមនៅវៀតណាមជាសង្គ្រាមដូចម្ដេច?        

- សង្គ្រាមនៅវៀតណាមជាសង្គ្រាម ដែលបង្ហូរឈាមរវាងជនជាតិតែមួយក្រោមឥទ្ធិពលនៃសង្រ្គាមត្រជាក់

  របស់កំពូលមហាអំណាចពិភពលោកទាំងពីរគឺសូវៀត និងសហរដ្ឋអាមេរិក។

+ តើអាមេរិកបានដាក់ទណ្ឌកម្មដូចម្តេចលើវៀត ណាមខាងជើង? នៅឆ្នាំណា?

-  នៅឆ្នាំ១៩៦៥អាមេរិកបានដាក់ទណ្ឌកម្មលើវៀតណាមខាងជើង ដោយធ្វើការទម្លាក់គ្រាប់បែក

យ៉ាងខ្លាំង។

+ តើប្រតិបត្តិការនេះមានឈ្មោះថាអ្វី?​ ហើយទិសដៅគឺអ្វី?    

- ប្រតិបត្តិការនេះមានឈ្មោះថា«សម្រែកឆ្មាបា» ទិសដៅគឺ៖

- ចង់កម្ទេចភូមិករទីក្រុងនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យវៀតណាមឱ្យទៅជាផេះ។

+ តើសង្គ្រាមអាមេរិក និងវៀតណាម បានផ្ដល់ផលវិបាកអ្វីខ្លះ?

សង្គ្រាមអាមេរិក និងវៀតណាមខាងជើងបានផ្ដល់ផលវិបាកដូចជា៖ 

·         ដីធ្លីត្រូវធ្លុះធ្លាយដោយរណ្ដៅគ្រាប់

·         ឆេះខ្លោចក្លិនឈ្ងៀមដោយឈាម និងរំសេវ

·         ធ្វើឱ្យកងទ័ពវៀតណាមស្លាប់៩០០ពាន់នាក់ របួស២លាននាក់រួមទាំងប្រជាជន១លាននាក់ត្រូវបាត់បង់ជីវិត

·         វៀតណាមខាងត្បូងបាត់បង់ជីវិត២៥០ពាន់នាក់ របួស៦០០ពាន់នាក់ ៤លាននាក់ត្រូវរបួស។

+ តើអាមេរិកចាញ់សង្គ្រាមនៅឥណ្ឌូចិននៅក្នុងឆ្នាំណា?

-  អាមេរិកចាញ់សង្គ្រាមនៅឥណ្ឌូចិននៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥។

+ តើសង្រ្គាមនៅឥណ្ឌូចិនបណ្តាលមកពីមូលហេតុអ្វីខ្លះជាចម្បង? ឆ្នាំណា ?

-  សង្រ្គាមនៅឥណ្ឌូចិនបណ្តាលមកពីមូលហេតុចម្បងគឺ

·         ឥទ្ធិពលសង្រ្គាមត្រជាក់ (មនោគមន៍វិជ្ជា)

·         ឆ្នាំ១៩៤៧-១៩៩០ ។

+ តើក្រោយសង្រ្គាមឆ្នាំ១៩៧៥ សេដ្ឋកិច្ចវៀតណាមត្រូវហ៊ុមព័ទ្ធដោយលោកខាងលិច ព្រោះអ្វី?

- ក្រោយសង្រ្គាមឆ្នាំ១៩៧៥ សេដ្ឋកិច្ចវៀតណាមត្រូវហ៊ុមព័ទ្ធដោយលោកខាងលិចព្រោះ វៀតណាមត្រូវរស់នៅដោយត្រូវកាត់ផ្តាច់ទំនាក់ទំនងពីពិភពខាងក្រៅ មានតែសហភាពសូវៀតប៉ុណ្ណោះដែលជួយដល់វៀតណាម ។

+ តើនៅពេលណាដែលអាមេរិក និងវៀតណាមបានចុះព្រមព្រៀង បើកផ្លូវធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយគ្នា?

- នៅពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ ២០០០អាមេរិក និងវៀតណាមបានចុះព្រមព្រៀង បើកផ្លូវធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយគ្នា

- ការអនុម័តយល់ព្រមរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកធ្វើឡើងនៅឆ្នាំ២០០១ ។

៣. ការកសាងលទ្ធិសង្គមនិយមនៅក្នុងកំណែទម្រង់ ដូយម៉ឺយ

+ តើសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាមបានប្រារព្ធបុណ្យខួប១០ ឆ្នាំនៃកំណែទម្រង់របស់ខ្លួននៅខែ ឆ្នាំណា?

- សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាមបានប្រារព្ធបុណ្យខួប១០ ឆ្នាំនៃកំណែទម្រង់របស់ខ្លួននៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩៦

+ តើកំណែទម្រង់ដូយ ម៉ឺយមានន័យដូចម្ដេច? ចាប់ផ្តើមពីឆ្នាំណា ?   

- កំណែរទម្រង់ដូយ ម៉ឺយមានន័យថា កំណែទម្រង់នយោបាយបែបថ្មី។

- (ម៉ឺយ=ថ្មី) ដូចជាពាក្យNEPដែរ (New Economic Politic)

- បង្កើតឡើងឆ្នាំ១៩៨៥ ។

+  តើដូយម៉ឺយបានកំណត់កម្មវិធីនយោបាយថ្មីដូចម្តេចខ្លះ?

-  ដូយម៉ឺយបានកំណត់កម្មវិធីនយោបាយថ្មីដូចជា៖

-  ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិល្អ ដកខ្លួនចេញពីការដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ច 

-  កំណែទម្រង់រ៉ាឌីកាល់ទៅលើរចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចទាំងស្រុង

-  បើកទ្វារផ្តល់លទ្វភាពដល់សហគ្រិនធ្វើសកម្មភាពនៅក្នុងប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចផ្សារសេរី។

+តើដួយម៉ឺយមានគោលការណ៍ជាមូលដ្ឋានយ៉ាងណាខ្លះ ដើម្បីអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចវៀតណាម?

- ដើម្បីអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចវៀតណាម ដួយម៉ឺយមានគោលការណ៍ជាមូលដ្ឋានដូចជា ៖

ក. វិស័យសេដ្ឋកិច្ច

·                 ·     បើកសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី

·                 ·     បើកចំហជើងមេឃឱ្យពួកវិនិយោគទុនបរទេសចូលមករកស៊ី

·                 ·     បង្កើនផលិតផលកសិកម្ម

·                 ·     បើកសិទ្ធិឱ្យពួកសហគ្រិនបើករោងចក្រ

ខ. វិស័យនយោបាយ

·                 ·      មិន ប្រកាន់និន្នាការនយោបាយសេរី ឬសង្គមនិយមទទួលស្វាគមន៍ទាំងអស់  ។

៤.​ ប្រទេសវៀតណាមបច្ចុប្បន្ន

+  ក្រោយចាញ់សង្គ្រាមនៅវៀតណាម តើអាមេរិកបានដាក់ទណ្ឌកម្មវៀតណាមទៅលើផ្នែកអ្វីខ្លះ?      

-  ក្រោយចាញ់សង្គ្រាមនៅវៀតណាម អាមេរិកបានដាក់ទណ្ឌកម្មវៀតណាមទៅលើ៖

·         ផ្នែកនយោបាយ

·         និងសេដ្ឋកិច្ច។

+ តើសហអាមេរិកបានអនុញ្ញាតឱ្យវៀតណាមនាំទំនិញចូលអាមេរិក និងអឺរ៉ុបខាងលិចនៅឆ្នាំណា? ឯការទូតដូចម្តេច ?

-  សហអាមេរិកបានអនុញ្ញាតឱ្យវៀតណាមនាំទំនិញចូលអាមេរិក និងអឺរ៉ុបខាងលិចនៅឆ្នាំ១៩៩៤ ។

-  ឯការទូតយ៉ាងល្អប្រសើរជាមួយអាមេរិក ។

+ តើប្រធានាធិបតីអាមេរិកប៊ីល គ្លីនតុន មកធ្វើទស្សនកិច្ចប្រទេសវៀតណាមនៅឆ្នាំណា? ដើម្បីអ្វី ?

- ប្រធានាធិបតីអាមេរិក ប៊ីល គ្លីនតុន មកធ្វើទស្សនកិច្ចប្រទេសវៀតណាមខាងជើងជាលើកទី១ នៅឆ្នាំ ២០០០

- ដើម្បីរឹតចំណងការទូតឱ្យកាន់តែប្រសើរជាងមុន ។

+ តើលោក ចច ប៊ូស មកធ្វើទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសវៀតណាមនៅឆ្នាំណា? ដើម្បីអ្វី?

-  លោក ចច ប៊ូស មកធ្វើទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសវៀតណាមនៅឆ្នាំ ២០០៦

- ដើម្បីបញ្ចូលប្រទេសវៀតណាមក្នុងអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក ។

+តើប្រទេសវៀតណាមបានចូលជាសមាជិកមិនអចិន្រ្តៃយ៍នៃក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ

 នៅខែឆ្នាំណា ?

- ប្រទេសវៀតណាមបានចូលជាសមាជិកមិនអចិន្រ្តៃយ៍នៃក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ

  នៅខែមករា ឆ្នាំ២០០៧ ។

+ នៅក្នុងសមាគមអាស៊ាន តើប្រទេសវៀតណាមបានធ្វើសកម្មភាពអ្វីខ្លះ?

- នៅក្នុងសមាគមអាស៊ាន ប្រទេសវៀតណាមបានធ្វើសកម្មភាពយ៉ាងខ្លាំងក្លាក្នុងការបញ្ចូលប្រទេសឡាវ កម្ពុជា និងមីយ៉ាន់ម៉ាឱ្យចូលជាសមាជិកអាស៊ាន ។

+ តើវៀតណាមបានដើរតាមមាគ៌ាអភិវឌ្ឍ របស់ប្រទេសណា? អ្វីខ្លះ ?

-  វៀតណាមបានដើរតាមមាគ៌ាអភិវឌ្ឍរបស់ប្រទេសចិន គឺសេដ្ឋកិច្ចសេរីកុម្មុយនីស្តនយោបាយ

សេរីភាវូបនីយកម្ម ។

+ តើបច្ចុប្បន្នប្រទេសវៀតណាមទទួលបានជោគជ័យលើវិស័យ អ្វីខ្លះ?

- បច្ចុប្បន្នប្រទេសវៀតណាមទទួលបានជោគជ័យលើវិស័យដូចជា៖

·         កសិកម្ម

·         ពាណិជ្ជកម្ម

·         ទេសចរណ៍ និងនយោបាយ ។