(ជ២) មេរៀនទី៤៖ (មេរៀនសង្ខេប) របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (១៩៧៥-១៩៧៩)

ពាក្យគន្លឹះ

·         អង្គការ        ៖ ពាក្យអង្គការពួកប៉ុលពតប្រើគ្របដណ្តប់លើបក្សកុម្មុយនីស្ត រដ្ឋសភា នីតិប្បញ្ញត្តិ

                រហូតដល់ថ្នាក់មូលដ្ឋាន ។

·         ·     សហករណ៍កម្រិតខ្ពស់ ៖ ដេករួមគ្នា ហូបរួមគ្នា និងធ្វើការរួមគ្នាទាំងអស់ ។

·         ·     ឧក្រិដ្ឋកម្ម      ៖ ការសម្លាប់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។

·         ·     ប្រជាធិបតេយ្យ ៖ លទ្ធិដែលយករាស្រ្តជាធំ។

·         ·     រណសិរ្ស       ៖ ក្បាលទ័ព ឬជួរទ័ព។

·         ·     ឧត្តរ           ៖ សំដៅទិសខាងជើង។

·         ·     មជ្ឈឹម         ៖ អំណាចកណ្តាល ។

·         ·     កុបកម្ម        ៖ ការបះបោរប្រឆាំងដោយប្រើហិង្សា(អាវុធ)។

·         ·     អព្យាក្រឹត      ៖ កណ្តាល។

·         ·     អនុម័ត        ៖ ការយល់ព្រម។

·         ·     បូរណភាព     ៖ ភាពពេញលេញ។

·         ·     មហាសន្និបាត ៖ ការជួបជុំដ៏ច្រើន។

·         ·     សមរភូមិ       ៖   ទីបោះទ័ព ទីចម្បាំង ។

+តើកងទ័ពខ្មែរក្រហមបានវាយរំដោះក្រុងភ្នំពេញនៅពេលណា?

- កងទ័ពខ្មែរក្រហមបានវាយរំដោះក្រុងភ្នំពេញនៅថ្ងៃទី១៧ មេសា ១៩៧៥ ។

១. គោលនយោបាយរបស់របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ

+តើពួកខ្មែរក្រហមប្រើមធ្យោបាយអ្វីខ្លះ ដើម្បីឱ្យប្រជាជនចាកចេញពីទីក្រុងភ្នំពេញ?

- ដើម្បីឱ្យប្រជាជនចាកចេញពីទីក្រុងភ្នំពេញ ពួកខ្មែរក្រហមប្រើមធ្យោបាយ ៖

- អង្គការចង់បោសសម្អាតក្រុងភ្នំពេញ

-  ខ្លាចអាមេរិកទម្លាក់គ្រាប់បែក

-  អង្គការគ្មានមធ្យោបាយដឹកស្បៀងអាហារឧបត្ថម្ភប្រជាជនក្រុងភ្នំពេញទេ ។

+ ចូររៀបរាប់ពីគោលការណ៍របស់ពួកខ្មែរក្រហមក្នុងការជម្លៀសប្រជាជនខ្មែរ ។

- គោលការណ៍របស់ពួកខ្មែរក្រហម ក្នុងការជម្លៀសប្រជាជនខ្មែរមាន ៖

• ជម្លៀសប្រជាជនចេញពីទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននានា
• លុបបំបាត់ផ្សារ និងរូបិយវត្ថុនានា
• កម្ទេចវត្តអារាម និងផ្សឹកព្រះសង្ឃឱ្យទៅធ្វើស្រែចម្ការ
• បិទសាលារៀនទូទៅ និងគ្រឹះស្ថានគ្រប់ជាន់ថ្នាក់
• ប្រហារជីវិតបញ្ញវន្ត មន្រ្តីរាជការក្នុងរបបចាស់

និងប្រជាជនស្លូតត្រង់

• បង្កើតសហករណ៍កម្រិតខ្ពស់ទូទាំងប្រទេស (ហូបរួម ដេករួម និងធ្វើការរួម)

• បណ្តេញប្រជាជនវៀតណាម និងធ្វើសង្រ្គាមជាមួយវៀតណាម
• ផ្តាច់មនោសញ្ចេតនាប្តីប្រពន្ធ ឳពុកម្តាយ បងប្អូន និងគ្រួសារ ។

+តើមហាសន្និបាតជាតិលើកទី៣ ប្រកាសជាផ្លូវការនៅថ្ងៃខែឆ្នាំណា? ពីតួនាទីរបស់អ្នកណាខ្លះ ?លះបង់អ្វី ?

- មហាសន្និបាតជាតិលើកទី៣ ប្រកាសជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី៥ មករា ១៩៧៦ ។ ពីតួនាទីរបស់វណ្ណៈកម្មករ និងកសិករ លះបង់កូនចៅ ប្តីសីបម្រើសមរភូមិមុខគ្មានរួញរា ហ៊ានពលីជីវិតដើម្បីជាតិ និងបក្សកុម្មុយនីស្ត ។

២. ការបែងចែកតំបន់រដ្ឋបាល

+តើរបបខ្មែរក្រហមបានបែងចែកប្រទេសកម្ពុជាជាប៉ុន្មានភូមិភាគ និងប៉ុន្មានតំបន់? 

- របបខ្មែរក្រហមបានបែងចែកប្រទេសកម្ពុជាជា ៦ ភូមិភាគ និង៣២តំបន់ ។

+តើភូមិភាគបូព៌ា (២០៣) គ្រប់គ្រងដោយអ្នកណា? មានខេត្តណាខ្លះ ? តំបន់ណាខ្លះ ?

- ភូមិភាគបូព៌ា (២០៣) គ្រប់គ្រងដោយលេខាបក្ស

- ភូមិភាគ លោកសោ ភឹម (សម្លាប់ ១៩៧៨) មានខេត្តចំណុះស្វាយរៀង ព្រៃវែង កំពង់ចាមមួយផ្នែក និង​ ក្រចេះមួយផ្នែកហើយចែកជាតំបន់ ២១-២២-២៣ និង ២៤ ។

+តើភូមិភាគនិរតី (៤០៥) គ្រប់គ្រងដោយអ្នកណា? មានខេត្តណាខ្លះ ? មានប៉ុន្មានតំបន់ ?

- ភូមិភាគនិរតី (៤០៥) គ្រប់គ្រងដោយលេខាបក្សភូមិភាគលោកឈិត ជឿន (ហៅតាម៉ុក ស្លាប់ ២០០៦) មានខេត្តចំណុះ កណ្តាល (៥ស្រុក) តាកែវ កំពត កំពង់ស្ពឺមួយផ្នែក (២ស្រុក) ហើយចែកជាតំបន់

១៣-២៥-៣៣ និង​៣៥ ។

+តើភូមិភាគបស្ចឹម (៤០១) គ្រប់គ្រងដោយអ្នកណា? មានខេត្តណាខ្លះ ? មានប៉ុន្មានតំបន់ ?

- ភូមិភាគបស្ចឹម (៤០១) គ្រប់គ្រងដោយលេខាបក្សភូមិភាគ លោកជូ ជេត មានខេត្តចំណុះកំពង់ស្ពឺមួយផ្នែក កំពង់ឆ្នាំង កំពង់សោម និងកោះកុង ហើយចែកជាតំបន់១១-១៥-៣១-៣២ និង ៣៧ ។

+តើភូមិភាគពាយ័ព្យ (៥៦0) គ្រប់គ្រងដោយអ្នកណា? មានខេត្តណាខ្លះ ? មានប៉ុន្មានតំបន់ ?

- ភូមិភាគពាយ័ព្យ (៥៦0) គ្រប់គ្រងដោយលេខាបក្សភូមិភាគ លោកញឹម រស់ (សម្លាប់១៩៧៨) មានខេត្តចំណុះពោធិ៍សាត់ និងបាត់ដំបង ចែកជាតំបន់ ១-២-៣-៤-៥-៦ និង៧ ។

+ តើភូមិភាគឧត្តរ (៣០៣) គ្រប់គ្រងដោយអ្នកណា? មានខេត្តណាខ្លះ ? មានប៉ុន្មានតំបន់ ?

- ភូមិភាគឧត្តរ (៣០៣) គ្រប់គ្រងដោយលេខាបក្សភូមិភាគ លោកកុយ ធួន ហៅធុច (សម្លាប់១៩៧៦)

  ដូរដាក់លោក កែ ពក (១៩៧៧ដូរតំណែង) ក្រោយមកដូរដាក់លោក កង ចាប (១៩៧៧) មានខេត្តចំណុះកំពង់ធំ  សៀមរាប និងឧត្តរមានជ័យ ចែកជាតំបន់ ៤១-៤២ និង៤៣ ។

+ តើភូមិភាគឦសាន (១០៨) គ្រប់គ្រងដោយអ្នកណា? មានខេត្តណាខ្លះ ? មានប៉ុន្មានតំបន់ ?

- ភូមិភាគឦសាន (១០៨) គ្រប់គ្រងដោយលេខាបក្សភូមិភាគ លោក ណៃ សារ៉ាន់ (ហៅយ៉ា) សម្លាប់១៩៧៦ មានខេត្តចំណុះ រតនគិរី មណ្ឌលគិរី ស្ទឹងត្រែងមួយផ្នែក និងក្រចេះមួយផ្នែក ចែកជាតំបន់ ១០១-១០-១០៤-១០៥-១០៧ និង ៥០៥ ។

៣. រចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងរដ្ឋ  និងបក្សកុម្មុយនីស្ត

v  របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យបែងចែកអំណាចជា៣ គឺ ៖

·         ·     នីតិប្បញ្ញត្តិ

·         ·     នីតិប្រតិបត្តិ

·         ·     និងអំណាចតុលាការ ។

៣.១. រចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងរដ្ឋ១៩៧៦ ដល់១៩៧៨

+តើរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងរដ្ឋពីឆ្នាំ ១៩៧៦ ដល់១៩៧៨ មាននរណាខ្លះ? មានតួនាទីដូចម្តេច ?

ចំ. រចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងរដ្ឋពីឆ្នាំ១៩៧៦ ដល់ ១៩៧៨មានដូចខាងក្រោម​ ៖

·         ·     ខៀវ សំផន ជាប្រធានគណៈប្រធាន ឬប្រមុខរដ្ឋ

·         ·     ប៉ុល ពត ជានាយករដ្ឋមន្រ្តី

·         ·     នួន ជា ជាប្រធានសភាតំណាងប្រជាជនកម្ពុជា

·         ·     អៀង សារី ជាឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តីនិងជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេស

·         ·     វ៉ន វ៉េត ជាឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តីនិងជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច

·         ·     សុន សេន ជាឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តីនិងជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការពារជាតិ

·         ·     ចេង អន ជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងឧស្សាហកម្ម...។

៣.២. រចនាសម្ព័ន្ធមជ្ឈិមបក្សកុម្មុយនីស្តកម្ពុជា១៩៧៦ ដល់ ១៩៧៨

+ ចូររៀបរាប់ពីរចនាសម្ព័ន្ធមជ្ឈិមបក្សកុម្មុយនីស្តកម្ពុជាពី ១៩៧៦ ដល់ ១៩៧៨ ។

-  រចនាសម្ព័ន្ធមជ្ឈិមបក្សកុម្មុយនីស្តកម្ពុជាពី១៩៧៦ដល់ ១៩៧៨មានដូចខាងក្រោម ៖ 

·         ប៉ុល ពត ជាលេខាបក្ស

·         នួន ជា ជាអនុលេខាបក្ស

·         សមាជិកបក្សមាន ៖ សោ ភឹម អៀង សារី សុន សេន ឈិត ជឿន (តាម៉ុក) វ៉ន វ៉េត កែ ពក ញឹម រស់   ខៀវ សំផន...។

 ៤. រដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ

+តើមហាសន្និបាតស្តីពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជាបានប្រព្រឹត្តទៅប៉ុន្មានលើក? នៅថ្ងៃខែឆ្នាំណា ? មានប៉ុន្មាននាក់ចូលរួម ?

- មហាសន្និបាតស្តីពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជាបានប្រព្រឹត្តទៅតែមួយលើកគត់នៅថ្ងៃទី ១៥-១៩ ធ្នូ ១៩៧៥ មាន

  មនុស្ស១០០០នាក់ចូលរួម ។

+ តើរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យដាក់ឱ្យប្រើ នៅថ្ងៃខែឆ្នាំណា? តើប្រទេសកម្ពុជាត្រូវប្តូរឈ្មោះជាអ្វី ?

- រដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យដាក់ឱ្យប្រើនៅថ្ងៃទី ១៥ មករា ១៩៧៦ ។ ប្រទេសកម្ពុជាត្រូវប្តូរឈ្មោះជា «កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ»។

+តើរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យបានបង្កើតសភាតំណាងប្រជាជនចំនួនប៉ុន្មាននាក់?

ក្នុងនោះមានវណ្ណៈអ្វីខ្លះ ?

- រដ្ឋធម្មនុញ្ញបានបង្កើតសភាតំណាងប្រជាជនមានចំនួន ២៥០អាសនៈ ក្នុងនោះមានវណ្ណៈកសិករ ១៥០រូប

វណ្ណៈពលករ និងកម្មករ ៥០រូប និងកងទ័ពបដិវត្តន៍ ៥០រូប ។

+តើចម្រៀងជាតិរបស់កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យមានឈ្មោះអ្វី? អ្នកណានិពន្ធ?

- ចម្រៀងជាតិរបស់កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យមានឈ្មោះ១៧ មេសា មហាជោគជ័យ និពន្ធដោយ ប៉ុល ពត ។

+ តើទង់ជាតិនៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យមានពណ៌អ្វីខ្លះ? តំណាងអ្វីខ្លះ?

-  ទង់ជាតិនៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យមានពណ៌ក្រហម និងពណ៌លឿង គឺ

-  ផ្ទៃទង់ជាតិពណ៌ក្រហមជានិមិត្តរូបនៃចលនាបដិវត្តន៍ការប្រយុទ្ធមោះមុត អង់អាចក្លាហានក្នុងការ

    រំដោះជាតិ ការពារជាតិ និងកសាងជាតិកម្ពុជា

- ប្រាសាទកំពូល៣ពណ៌លឿងជានិមិត្តរូបនៃប្រពៃណីជាតិ និងប្រជាជនកម្ពុជាដែលជាអ្នកការពារ

  និងស្ថាបនាប្រទេសឱ្យថ្កុំថ្កើងរុងរឿង ។

+តើសញ្ញាជាតិមានអ្វីខ្លះ?

v  សញ្ញាជាតិមានដូចជា ៖

·         ·     ប្រព័ន្ធស្រែ និងប្រឡាយទឹក ជានិមិត្តរូបនៃកសិកម្មជឿនលឿន ។

·         ·     រូបរោងចក្រ ជានិមិត្តរូបនៃឧស្សាហកម្មមានកម្រងកួរស្រូវរាងស្នែងក្របីព័ទ្ធពីក្រៅហើយមានអក្សរ «កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ» នៅពីក្រោម ។

៥. ជីវិតរស់នៅរបស់ប្រជាជនកម្ពុជាក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ

៥.១. ការបង្កើតសហករណ៍

+ តើពួកខ្មែរក្រហមបានបង្កើតសហករណ៍ប៉ុន្មានដំណាក់កាល? អ្វីខ្លះ ?

- ពួកខ្មែរក្រហមបានបង្កើតសហករណ៍២ដំណាក់កាលគឺ

·         ·     សម័យសង្រ្គាម (១៩៧០-១៩៧៥) សហករណ៍កម្រិតទាប ឬក្រុមប្រវាស់ដៃមានសមាជិកពី១០ទៅ៣០គ្រួសារ ក្នុងមួយក្រុម ។

·         ·     ក្រោយរំដោះ (១៩៧៥-១៩៧៩) សហករណ៍កម្រិតខ្ពស់(ដេករួម ហូបរួម ធ្វើការរួម)មានសមាជិកពី៣០០ទៅ៤០០ ភូមិ ឬមួយឃុំតែម្តង ។

+ តើមេដឹកនាំខ្មែរក្រហម បង្កើតសហការណ៍កម្រិតខ្ពស់ មានបំណងអ្វី?

- មេដឹកនាំខ្មែរក្រហម បង្កើតសហការណ៍កម្រិតខ្ពស់មានបំណងបំបាត់កម្មសិទ្ធិឯកជន និងរបបមូលធនដើម្បី

ពង្រឹងវណ្ណៈកម្មករ និងកសិករ ។

+ តើពួកខ្មែរក្រហម បានធ្វើបាប និងបង្ខំឱ្យប្រជាជនធ្វើអ្វីខ្លះ?

- ពួកខ្មែរក្រហម បានធ្វើបាប និងបង្ខំឱ្យប្រជាជនធ្វើការពី១២ម៉ោងទៅ១៥ម៉ោងក្នុង១ថ្ងៃ ឱ្យហូបតែបបររាវលាយត្រកួន ព្រលិត គល់ចេក គល់ល្ហុង...។

៥.២.  វណ្ណៈសង្គម

+តើនៅក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យបែងចែកវណ្ណៈសង្គមជាប៉ុន្មាន? អ្វីខ្លះ ?

- នៅក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យបែងចែកវណ្ណៈសង្គមជា២គឺ

·         មូលដ្ឋានចាស់ (ប្រជាជនចាស់) ៖ ក្រុមអ្នកតស៊ូតាំងពីមុនសង្រ្គាមឆ្នាំ១៩៧០ រហូតមកគឺ មុនថ្ងៃរំដោះ

   ១៧ មេសា ១៩៧៥ ។

·         មូលដ្ឋានថ្មី (ប្រជាជនថ្មី) ៖ ពួក១៧មេសា ឬពួកដែលមកតាំងលំនៅក្រោយថ្ងៃ១៧ មេសា ១៩៧៥ ។

៥.៣.  ពិធីមង្គលការ

+តើពិធីរៀបការក្នុងរបបប៉ុលពតធ្វើយ៉ាងដូចម្តេច? 

- ពួកខ្មែរក្រហមបានធ្វើពិធីរៀបការដូចខាងក្រោម ៖

-  គូពិសេស ឬពិធីតូច ចាប់ពី៣ទៅ១០គូ (កម្មាភិបាលឬមេកង) ។

- ធម្មតាឬពិធីធំចាប់ពី៣០ទៅ៥០គូ ឬ១០០គូ យុវជនឈរមួយជួរ

   យុវនារីឈរមួយជួរចាប់ដៃគ្នាឡើងប្តេជ្ញា

    ចំពោះមុខអង្គការ និងទង់បក្សកុម្មុយនីស្ត ។

៦. ការដួលរលំនៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ

+តើមូលហេតុអ្វីធ្វើឱ្យរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យដួលរលំ?

-មូលហេតុធ្វើឱ្យរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យដួលរលំគឺ ៖

·          ប្រជាជនកម្ពុជាស្អប់របបប៉ុល ពត ៖ ពួកប៉ុលពត ធ្វើបាបកាប់សម្លាប់គ្មានត្រាប្រណី បង្អត់អាហារ ប្រើធ្វើការជាទម្ងន់ ខ្វះសម្លៀកបំពាក់ ខ្វះថ្នាំសង្កូវព្យាបាលខ្វះទីជម្រក (ផ្ទះសំបែង) ។

·         វិសុទ្ធកម្ម ៖ ពួកប៉ុល ពតចម្រាញ់មនុស្សបដិវត្តន៍វិសុទ្ធដូចនេះដើរចោទប្រកាន់រួចសម្លាប់ចោលឱ្យតែសង្ស័យថាជាខ្មាំង ( ចាប់ពីប្រជាជនសាមញ្ញ រហូតដល់ជួរមជ្ឈិមបក្ស ) ។

·         ធ្វើសង្រ្គាមជាមួយវៀតណាម ៖ ពួកខ្មែរក្រហមបានបញ្ជូនទ័ពទៅព្រំដែនវៀតណាម ហើយធ្វើសង្រ្គាមរប៉េះរប៉ោះតាមព្រំដែន ។  វៀតណាមមានប្រជាជនច្រើន អាវុធទំនើប ក្បួនប្រយុទ្ធខ្លាំង... ។ ពួក ប៉ុល ពត ប្រជាជនតិច អាវុធអន់ យុទ្ធសាស្រ្តខ្សោយ...។

+តើរណសិរ្សសាមគ្គីសង្រ្គោះជាតិបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃខែឆ្នាំណា? អ្នកណាជាប្រធាន ?

- រណសិរ្សសាមគ្គីសង្រ្គោះជាតិបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី​ ២ ធ្នូ ១៩៧៨ លោកហេង សំរិន ជាប្រធាន ។

+ តើកងទ័ពវៀតណាម សហការជាមួយកងទ័ពរណសិរ្សសាមគ្គីសង្រ្គោះជាតិកម្ពុជាបានវាយកងទ័ពកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យឱ្យដកថយ ហើយរំដោះក្រុងភ្នំពេញនៅថ្ងៃខែឆ្នាំណា?

- កងទ័ពវៀតណាម សហការជាមួយកងទ័ពរណសិរ្សសាមគ្គីសង្រ្គោះជាតិកម្ពុជាបានវាយកងទ័ពកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យឱ្យដកថយ ហើយរំដោះក្រុងភ្នំពេញនៅថ្ងៃទី ០៧ មករា ១៩៧៩ ជាស្ថាពរ ។