(ជ១)មេរៀនទី៤៖ (មេរៀនសង្ខេប) អង្គការសហប្រជាជាតិ

ពាក្យគន្លឹះ

·         សមត្ថកិច្ច      ៖ កិច្ចការដែលមានសមត្ថភាព ឬក្រសួងតាមដានស៊ើបអង្កេត ។

·         សហប្រជាជាតិ ៖ ជាអង្គការអន្តរជាតិកំពូលបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៤៥ ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២

                មានទីស្នាក់ការនៅទីក្រុងញូយ៉កសហរដ្ឋអាមេរិក ។

·         ប្រតិបត្តិការ    ៖ ការអនុវត្តតាមផែនការកំណត់ ឬការបំពេញភារកិច្ចតាមផែនការ ។

·         កាតព្វកិច្ច      ៖ កិច្ចការដែលត្រូវតែធ្វើដោយខានមិនបាន ដូចជាកិច្ចការបម្រើកងទ័ព(អាយុ១៨ឆ្នាំ)។

·         នីតិប្រតិបត្តិ    ៖ ការអនុវត្តច្បាប់ ឬការប្រព្រឹត្តតាមច្បាប់ដាក់ឱ្យ ។

·         ទណ្ឌកម្ម      ៖ អំពើទោសទណ្ឌ ឬការបិទសិទ្ធិសេរីភាព ។

·         តតីលោក      ៖ ប្រទេសក្រីក្រ ឬប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ ។

Ø តើអង្គការសហប្រជាជាតិបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃខែឆ្នាំណា? ដោយមានសមាជិកចំនួនប៉ុន្មានប្រទេស?

@ អង្គការសហប្រជាជាតិបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី២៤ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៤៥ មានសមាជិកទាំងអស់ចំនួន៥១ប្រទេស។

Ø តើទីស្នាក់ការរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិស្ថិតនៅឯណា? ហើយបង្កើតនៅថ្ងៃខែឆ្នាំណា?

@ ទីស្នាក់ការរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិស្ថិតនៅ

- ទីក្រុងញូវយ៉ក សហរដ្ឋអាមេរិក

- ហើយបង្កើតនៅថ្ងៃទី១១ ខែ ធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤៥។

១. ទិសដៅ និងគោលការណ៍របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ

Ø តើធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិមានប៉ុន្មានមាត្រា?

@ ធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិមាន១១១ មាត្រា។

១.១. ទិសដៅ

Ø តើមាត្រាទី១និងមាត្រាទី២របស់អង្គការសហប្រជាជាតិបានចែងអំពីអ្វី?

@ មាត្រាទី១និងមាត្រាទី២របស់អង្គការសហប្រជាជាតិបានចែងអំពីទិសដៅនិងគោលការណ៍។

Ø ចូររៀបរាប់ទិសដៅនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ។

@ ទិសដៅនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ៖

•រក្សាសន្តិសុខ និងសន្តិភាពពិភពលោក ដោយចាត់វិធានការយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពដើម្បីបង្រ្កាបនិងបញ្ចៀសរាល់ការគំរាមកំហែងសន្តិសុខព្រមទាំងធ្វើការគាបសង្កាត់រាល់អំពើរំលោភ ឬធ្វើឱ្យខូចដល់សន្តិភាពពិភពលោក។

•ពង្រីកទំនាក់ទំនងមិត្តភាពរវាងប្រជាជាតិទាំងឡាយ ដោយឈរលើការគោរពសិទ្ធិប្រជាពលរដ្ឋនិងចាត់វិធានការផ្សេងៗដើម្បីពង្រឹងសន្តិភាព ។

•ធ្វើឱ្យមានសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិខាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ប្រាជ្ញា ឬមនុស្សធម៌ដោយគ្មានការប្រកាន់

ពូជសាសន៍ ភេទ ភាសា និងសាសនា ។

•ស្ថិតក្នុងក្របខ័ណ្ឌដែលប្រជាជាតិនានាខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីឆ្ពោះទៅរកសេចក្ដីបញ្ចប់រួមគ្នា ។

១.២. គោលការណ៍

Ø តើគោលការណ៍នៅក្នុងមាត្រាទី២មានន័យដូចម្ដេច?
@ គោលការណ៍នៅក្នុងមាត្រាទី២មានន័យដូចជា៖

·         សមាជិកទាំងអស់ត្រូវបំពេញកាតព្វកិច្ចដោយជឿជាក់លើធម្មនុញ្ញនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ

·         សមាជិកទាំងអស់ត្រូវដោះស្រាយរាល់ជម្លោះអន្តរជាតិដោយមធ្យោបាយសន្តិភាពនៅក្នុងលក្ខខណ្ឌមិនធ្វើឱ្យខូចខាតដល់ សន្តិភាព សន្តិសុខ និងយុត្តិធម៌

·         ត្រូវអត់ធ្មត់រាល់អំពើគំរាមកំហែង និងការប្រើកម្លាំងប្រឆាំង និងប្រទេសណាមួយនៅក្នុងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិរបស់ខ្លួន ។

·         ធម្មនុញ្ញមិនអនុញ្ញាតឱ្យអង្គការសហប្រជាជាតិធ្វើអន្តរាគមន៍ក្នុងកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់ប្រទេសណា

មួយឡើយ។

២. ស្ថាប័ននានា

Ø តើស្ថាប័នរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិសំខាន់ៗមានប៉ុន្មាន?អ្វីខ្លះ?

@ ស្ថាប័នរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិសំខាន់ៗមាន៦គឺ៖

·         ·       មហាសន្និបាត

·         ·       លេខាធិការដ្ឋាន

·         ·       ក្រុមប្រឹក្សាភិបាល

·         ·       ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ

·         ·       តុលាការអន្តរជាតិ

·         ·       ក្រុមប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម។

២.១. មហាសន្និបាត

Ø តើភាសាអ្វីខ្លះដែលគេយកមកប្រើប្រាស់ក្នុងមហាសន្និបាត?

@ ភាសាដែលគេយកមកប្រើប្រាស់ក្នុងមហាសន្និបាតរួមមាន៖

ភាសាអង់គ្លេស បារាំង  អេស្ប៉ាញ អារ៉ាប់ រុស្ស៊ី និងចិន។

២.២. ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ

Ø តើនៅឆ្នាំ១៩៦៦ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខមានសមាជិកប៉ុន្មានប្រទេស?

@ នៅឆ្នាំ១៩៦៦ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខមានសមាជិកចំនួន១១ ប្រទេស។

Ø ក្នុងឆ្នាំ១៩៨៨ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខកើនឡើងរហូតដល់ប៉ុន្មានប្រទេស?

@ ក្នុងឆ្នាំ១៩៨៨ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខកើនឡើងរហូតដល់១៥ប្រទេស។

Ø តើប្រទេសណាខ្លះជាមហាអំណាចអចិន្ត្រៃយ៍នៃអង្គការសហប្រជាជាតិ?

@ ប្រទេសជាមហាអំណាចអចិន្ត្រៃយ៍នៃអង្គការសហប្រជាជាតិមាន៥គឺ៖

·         ·​​       ស ហរដ្ឋអាមេរិក

·         ·       អ ង់គ្លេស

·         ·       ស ហភាពសូវៀត

·         ·       បា រាំង និង

·         ·       ចិ ន។

Ø ចំណែកសមាជិកធម្មតាមានប្រទេសប៉ុន្មាន? ប្រទេសណាខ្លះ?

@ ចំណែកសមាជិកធម្មតាមានប្រទេស ១០ដូចជា៖ អាល់ហ្សេរី អាហ្សង់ទីន ប្រេស៊ីល សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ អ៊ីតាលី ជប៉ុន នេប៉ាល់ សេណេហ្គាល់ យូហ្គោស្លាវី និងស៊ីមបាវ៉េ។

Ø តើក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាអង្គការដូចម្ដេច?

@ ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាអង្គការ នីតិប្រតិបត្តិមានតួនាទីពង្រឹងសន្តិភាពពិភពលោក។

Ø តើគេមានវិធានការដូចម្ដេចខ្លះ ចំពោះសមាជិកណាមួយមិនគោរពតាមសេចក្ដី

សម្រេចរបស់ក្រុមប្រឹក្សានេះ?

@ ក្នុងករណីសមាជិកណាមួយមិនគោរពតាមសេចក្ដីសម្រេចរបស់ក្រុមប្រឹក្សានេះ គេនឹងមានវិធានការពីរយ៉ាងគឺ៖

•ដាក់ទណ្ឌកម្មដោយមិនប្រើកម្លាំង ៖ ធ្វើការពិភាក្សាតាមផ្លូវទូត ដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ច ផ្ដាច់ទំនាក់ទំនង សេដ្ឋកិច្ចអន្តរជាតិ បិទផ្លូវគោក ផ្លូវអាកាស នាំឱ្យប្រទេសនោះមានវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច វិបត្តិសង្គម

•ដាក់ទណ្ឌកម្មដោយប្រើកម្លាំង ៖ បញ្ជូនទ័ពមួកខៀវទៅហ៊ុមព័ទ្ធ បញ្ជូននាវាចម្បាំងទៅក្នុងដែនទឹកដីឬ បើកការប្រហារតាមផ្លូវអាកាស ដើម្បីគាបសង្កត់ប្រទេសនោះ ឱ្យទួទលយកលក្ខខណ្ឌរបស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ។

២.៣. តុលាការអន្តរជាតិ

Ø តើតុលាការអន្តរជាតិមានចៅក្រមប៉ុន្មាននាក់?ហើយមានអាណត្តិប៉ុន្មានឆ្នាំ?

@ តុលាការអន្តរជាតិមានចៅក្រម១៥ នាក់។ ហើយមានអាណត្តិ៩ ឆ្នាំ ជ្រើសតាំងដោយមហាសន្និបាតចំនួន១/៣ក្នុងរយៈពេល៣ឆ្នាំម្ដង។

Ø តើចៅក្រមម្នាក់ៗត្រូវមានលក្ខណៈសម្បត្តិដូចម្ដេច?

@ ចៅក្រមម្នាក់ៗត្រូវមានលក្ខណៈសម្បត្តិដូចជា ៖ មានសីលធម៌ល្អតាមលក្ខខណ្ឌប្រទេសមួយជ្រើសរើសចៅក្រមម្នាក់។

២.៤. លេខាធិការដ្ឋាន

Ø តើលេខាធិការដ្ឋាន នៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ជ្រើសតាំងដោយស្ថាប័នអ្វី?

@ លេខាធិការដ្ឋាន នៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ជ្រើសតាំងដោយស្ថាប័ន មហាសន្និបាត។

Ø ចូរប្អូនរាប់ឈ្មោះអគ្គលេខាធិការសហប្រជាជាតិ យ៉ាងតិចឱ្យបាន៥។

@ ឈ្មោះអគ្គលេខាធិការសហប្រជាជាតិ៖

·         លោក ទ្រីវ លី

·         លោក ដាក់ហាំ ម៉ាសូល

·         លោក អ៊ូ ថាន់

·         លោក ឃឺត វ៉ាលហេម

·         លោក បាន គីមូន

Ø តើលោកបាន គីមូន ជាជនជាតិអ្វី?ត្រូវបានតែងតាំងជាអគ្គលេខាអង្គការសហប្រជាជាតិនៅពេលណា? @ លោកបាន គីមូន ជាជនជាតិកូរ៉េ ត្រូវបានតែងតាំងជាអគ្គលេខាអង្គការសហប្រជាជាតិនៅថ្ងៃទី០១ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៧។

២.៥. ក្រុមប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម

Ø តើក្រុមប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមតែងបើកសម័យប្រជុំប៉ុន្មានដងក្នុងមួយឆ្នាំ? ដើម្បីអ្វី?

@ ក្រុមប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមតែងបើកសម័យប្រជុំ ២ដងក្នុងមួយឆ្នាំ ដើម្បីពិភាក្សាលើបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច និងបញ្ហាជំនួយដល់ប្រទេសតតីយលោក។

Ø តើក្រុមប្រឹក្សានេះបានជួយអ្វីខ្លះសម្រាប់ពិភពលោក?

@ ក្រុមប្រឹក្សានេះបានជួយលើកស្ទួយជីវភាពប្រជាជន អភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក

តាមឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស។

២.៥. ក្រុមប្រឹក្សាភិបាល

Ø តើក្រុមប្រឹក្សាភិបាលទទួលបន្ទុកគ្រប់គ្រង់ផ្នែកអ្វី? លើប្រទេសណាខ្លះ?

@ ក្រុមប្រឹក្សាភិបាលទទួលបន្ទុកគ្រប់គ្រង់ផ្នែករដ្ឋបាល

លើប្រទេសទាំងឡាយដែលជាអតីតអាណានិគមរបស់អ៊ីតាលីអាល្លឺម៉ង់ និងជប៉ុន។