(ជ២) មេរៀនទី៣៖ (មេរៀនសង្ខេប) ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី

ជំពូកទី២   ប្រទេសមួយចំនួននៃអាស៊ី

មេរៀនទី៣     ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី

ពាក្យគន្លឹះ

- សូចនាករ(អាំងឌីកាទ័រ): ការចង្អុលបង្ហាញកម្រិតអភិវឌ្ឍន៍ការងារអ្វីមួយ។

- ឧស្សាហូបនីយកម្ម: ការធ្វើតំបន់មួយ ឬប្រទេសមួយឲ្យក្លាយទៅជាតំបន់ឧស្សាហកម្ម ឬប្រទេសឧស្សាហកម្ម។

- លទ្ធិខុងជឺ: ជាលទ្ធិរបស់ទស្សនវិទូចិនម្នាក់ឈ្មោះ ខុងជឺ (479 មុន​ គ.ស) ទស្សនវិជ្ជារបស់គាត់ គឺមានលក្ខណៈសីលធម៌ផងនយោបាយផង។ កង្វល់សំខាន់របស់គាត់ គឺរបៀបរៀបរយក្នុងប្រទេសដោយកសាងមនុស្សឱ្យចេះរស់នៅស្របនឹងគុណធម៌។ ស្នាដៃរបស់គាត់ជាប្រភពនៃលទ្ធិខុងជឺ។

- ជាតិពន្ធុវិទ្យា: វិទ្យាសាស្រ្តសិក្សាពីក្រុមមនុស្សស្តីពីទម្រង់ភាសាសេដ្ឋកិច្ច សង្គមរបស់ក្រុមមនុស្សផ្ទាល់។

- អនក្ខរភាព: ភាពមិនចេះអក្សរ។

សេចក្ដីផ្ដើម

          ប្រទេសម៉ាឡេស៊ីមានផ្ទៃដី 329 758km² ចំណាត់ថ្នាក់លេខ 5 និងមានប្រជាជន 25 715 819នាក់(2009)ចំណាត់ថ្នាក់លេខ 6 ។  ប្រទេសនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅលើឧបទ្វីបមលក្កាភាគខាងត្បូងមួយផ្នែក និងលើកោះប័រនេអូភាគខាងជើងមួយផ្នែក ក្នុងចន្លោះខ្សែស្របទី 1^o  ដល់ទី 8^o នៃរយៈទទឹងខាងជើង និងចន្លោះខ្សែបណ្តោយទី 100^o  ដល់ទី 120^o  នៃរយៈបណ្តោយខាងកើត ស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលអាកាសធាតុត្រូពិចសមុទ្រដែលមានរបបខ្យល់មូសុង។

 សង្កេតរូបភាព ៖ ផែនទី និងទង់ជាតិប្រទេសម៉ាឡេស៊ី

១. ស្ថានភាពប្រជាជនម៉ាឡេស៊ី

១.១ របាយប្រជាជន

ប្រជាជនម៉ាឡេស៊ីជាង 80% ប្រមូលផ្តុំគ្នារស់នៅលើឧបទ្វីប ឬម៉ាឡេស៊ីខាងលិច។ ចំណែកម៉ាឡេស៊ីដីកោះ ឬម៉ាឡេស៊ីខាងកើត(រដ្ឋសារ៉ាវ៉ាក់ និងរដ្ឋសាបា) មានរបាយប្រជាជនមិនសូវញឹកទេ។ ប្រជាជនម៉ាឡេស៊ីចម្រុះដោយជនជាតិ មាន ជនជាតិម៉ាឡេ 61.7% ចិន 29.7% ឥណ្ឌា 8.1% និងជនជាតិដទៃទៀត0.5%។  ជនជាតិចិនមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងក្នុងជីវភាពសេដ្ឋកិច្ចម៉ាឡេស៊ី។

១.២ ទម្រង់ប្រជាជន

ទម្រង់តាមអាយុនៃប្រជាជនម៉ាឡេស៊ីនៅឆ្នាំ 2009 មាន ៖

- ក្រុមអាយុពី 0-14ឆ្នាំ ស្មើនឹង 31.4% (កុមារាមានចំនួន4 153 621 នាក់ កុមារីមាន 3 914 962 នាក់)។

- ក្រុមអាយុពី 15-64ឆ្នាំ ស្មើនឹង 63.6% (បុរសមានចំនួន 8 210 373 នាក់ ស្ត្រីមាន 8 143 043 នាក់) ។

- ក្រុមអាយុ 65 ឆ្នាំឡើងស្មើនឹង 5% (បុរសមានចំនួន 569 245 នាក់ ស្ត្រីមាន 724 575 នាក់) ។ បានបង្ហាញឱ្យឃើញថា ប្រជាជនម៉ាឡេស៊ីនៅមានទម្រង់ក្មេងនៅឡើយ ពោលគឺចំនួនកុមារមានអត្រាខ្ពស់ដល់ទៅ 31.4% ធៀបនិងប្រទេសអភិវឌ្ឍ ដូចជាប្រទេសជប៉ុនមានត្រឹមតែ 13.3% សហភាពអឺរ៉ុប 15.44% ប៉ុណ្ណោះ។

ចំពោះអ្នកកាន់សាសនាវិញមាន ឥស្លាម 60.4% ពុទ្ធសាសនិក 19.2% គ្រិស្តសាសនិក 9.1% ហិណ្ឌូសាសនិក 6.3% ខុងជឺនិយម និងតាវនិយម(ពួកចិន) 2.6% ផ្សេងៗទៀត 1.6% និងអ្នកគ្មានសាសនា 0.8% ។ ភាសាប្រើផ្លូវការ គឺភាសាបាហាសាម៉ាឡេ ។

 សង្កេតរូបភាព ៖ របាយប្រជាជន និងទម្រង់ប្រជាជនម៉ាឡេស៊ី

២. ប្រព័ន្ធនយោបាយម៉ាឡេស៊ី

          ប្រទេសម៉ាឡេស៊ីបានទទួលឯករាជ្យពីអង់គ្លេសនៅ ថ្ងៃ 31 សីហា 1957 និងជាថ្ងៃខែឆ្នាំដែលដាក់ឱ្យប្រើរដ្ឋធម្ម ​   នុញ្ញថ្មីដែរ ។ ប្រទេសនេះមានឈ្មោះជាសហព័ន្ធម៉ាឡេស៊ី ហៅកាត់ថាម៉ាឡេស៊ី ប្រកាន់យករបបគ្រប់គ្រងតាមបែបរាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ។

២.១ របៀបរៀបចំផ្នែករដ្ឋបាល

ម៉ាឡេស៊ីជារដ្ឋសហព័ន្ធ មានរដ្ឋទាំងអស់ចំនួន 13 ជាសមាជិក និងដែនដីត្រួតត្រារបស់សហព័ន្ធចំនួន 3 ទៀត គឺធានីកូឡាឡុំពួ ឡាប៊ូអាន និងបុត្រាជ័យ ។ កូឡាឡុំពួជារាជធានីមានប្រជាជន 1 410 000នាក់(2001) និងមានប្រជាជន 1 809 699នាក់(2008)។ ចំណែកក្រុងដទៃទៀតក៏មានកំណើនប្រជាជនជាលំដាប់ដែរ។

២.២ របៀបរៀបចំផ្នែកនយោបាយ

ម៉ាឡេស៊ីជារដ្ឋសហព័ន្ធ ប្រកាន់របបនយោបាយបែបរាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្ស ឈរលើការបែងចែកអំណាចស្ថាប័នរដ្ឋសំខាន់បីគឺ ៖

ក. អំណាចនីតិប្រតិបត្តិ

ដឹកនាំដោយប្រមុខរដ្ឋ និងប្រមុខរដ្ឋាភិបាល

- ប្រមុខរដ្ឋ គឺជាតួអង្គព្រះមហាក្សត្រ ឬព្រះចៅស៊ុលតង់ដែលត្រូវជ្រើសតាំងដោយការបោះឆ្នោត

- ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល គឺជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ចាត់តាំងក្នុងបណ្ដាសមាជិករដ្ឋសភា(សភាតំណាងរាស្ត្រ)ណាម្នាក់។

ខ. អំណាចនីតិប្បញ្ញត្តិ

គ្រប់គ្រងដោយសភាពីរ គឺព្រឹទ្ធសភា និងសភាតំណាងរាស្ត្រ(រដ្ឋសភា)

- ព្រឹទ្ធសភាមានអាសនៈទាំងអស់ចំនួន 70 គឺ 44 អាសនៈតែងតាំងដោយព្រះចៅស៊ុលតង់ 26អាសនៈទៀតបានមកពីសភារបស់រដ្ឋនានា

- សភាតំណាងរាស្ត្រមាន 222អាសនៈ បោះឆ្នោតជ្រើសរើសដោយប្រជារាស្ត្រសម្រាប់អាណត្តិ 5ឆ្នាំ។

          គ. អំណាចតុលាការ

គ្រប់គ្រងដោយតុលាការស៊ីវិល និងតុលាការសារិអា

- តុលាការស៊ីវិលរួមមានតុលាការសហព័ន្ធ សាលាឧទ្ធរណ៍ តុលាការម៉ាឡេស៊ីជាន់ខ្ពស់នៃឧបទ្វីប និងតុលាការជាន់ខ្ពស់នៃរដ្ឋសាបា និងសារ៉ាវ៉ាក់ នៅលើកោះប័រនេអូ។

- តុលាការសារិអារួមមាន សាលាឧទ្ធរណ៍ សារិអាតុលាការ សារិអាជាន់ខ្ពស់ និងតុលាការសារិអាថ្នាក់ទាប កម្រិតថ្នាក់រដ្ឋ និងពាក់ព័ន្ធនៅនឹងសាសនា និងបញ្ហាគ្រួសារដូចជា សិទ្ធិព្យាបាល ការលែងលះប្ដីប្រពន្ធនិងមត៌ក (សម្រាប់តែពួកឥស្លាម)។

- រណសិរ្សជាតិ BN រួមមានគណបក្សចំនួន 13 ដូចជា PGRM LDP MCA MIC PBRS PBS PBB PRS SUPP UMNO UPKO PPP និងSPDP។

- សម្ព័ន្ធប្រជារាស្ត្រ PR រួមមាន DAP PAS PKR SNAP ជាគណបក្សប្រឆាំង។​ គណបក្សឯករាជ្យ SAPP ជាគណបក្សមួយដាច់តែឯង។

 សង្កេតរូបភាព៖ ប្រព័ន្ធនយោបាយម៉ាឡេស៊ី និងគណបក្ស

៣. សេដ្ឋកិច្ចម៉ាឡេស៊ី

          ប្រទេសម៉ាឡេស៊ីបានអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចខ្លួនតាមគំរូនាគទាំងបួនប្រចាំអាស៊ី (កូរ៉េខាងត្បូង តៃវ៉ាន់ ហុងកុង និងសិង្ហបុរី) ។ បច្ចុប្បន្នម៉ាឡេស៊ីបានក្លាយទៅជាកូនខ្លា(ឬកូននាគ) ដូចហ្វីលីពីន និងឥណ្ឌូណេស៊ីដែរ ។

៣.១ នយោបាយសេដ្ឋកិច្ចថ្មី

នៅឆ្នាំ 1971 នយោបាយសេដ្ឋកិច្ចថ្មី NEP(New Economic Policy) ត្រូវបានប្រកាសជាផ្លូវការ និងមានគោលដៅធំៗពីរ គឺការបំបាត់ភាពក្រីក្រ និងការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធសង្គមជាថ្មី។

៣.២ ការពង្រីកវិស័យកសិកម្ម

          វិស័យកសិកម្មមានការពង្រីកការដាំដុះ មានរហូតដល់ 70% ជាហេតុធ្វើឱ្យបរិមាណនៃការនាំចេញផលិតផលមានការកើនឡើងខ្ពស់ ។ ដំណាំសំខាន់ៗមាន កៅស៊ូ ដំណាំដូងប្រេង ស្រូវ កាកាវ ។

៣.៣ យុទ្ធសាស្ត្រឧស្សាហកម្ម

          វិស័យឧស្សាហកម្មមានគោលដៅពីរ

- ទី 1 ការបង្កើតការងារឧស្សាហកម្មដែលជំនួសដោយការងារថយចុះនៃកសិកម្ម

- ទី 2 ការបង្កើតការចូលរួមផ្នែកឧស្សាហកម្ម របស់ពួកម៉ាឡេស៊ីទាំងការគ្រប់គ្រងក៏ដូចជាកម្លាំងពលកម្ម ។

ហេតុនេះហើយ បានជាបណ្តាញរោងចក្រឧស្សាហកម្មសំខាន់ៗ មួយចំនួនបានរីកដុះដាលជាច្រើន ។ 

៣.៤ វិស័យពាណិជ្ជកម្មនិងទេសចរណ៍

ជញ្ជីងពាណិជ្ជកម្មរបស់ម៉ាឡេស៊ីមានតុល្យភាពចាប់ពីឆ្នាំ 1993មក ។ ដោយសារការនាំចេញមានចំនួនច្រើនជាងការនាំចូលជាហេតុធ្វើឱ្យប្រទេសម៉ាឡេស៊ីទទួលបានផលចំណេញយ៉ាងច្រើន គឺរាប់ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ ។ ការនាំចេញមាន គ្រឿងបរិក្ខារអេឡិចត្រូនិក រថយន្ត ប្រេងកាត ឧស្ម័ន ឈើ កៅស៊ូ ប្រេងដូង តែ សំណប៉ាហាំង ឯការនាំចូលមានឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក គ្រឿងយន្ត ផលិតផលប្រេងកាត យានយន្ត ដែក ដែកថែប ផលិតផលគីមី ផលិតផលចំណីអាហារ ភេសជ្ជៈ... ។ ប្រទេសជាដៃគូមានចិន  ជប៉ុន សិង្ហបុរី សហរដ្ឋអាមេរិក ថៃ កូរ៉េខាងត្បូង ឥណ្ឌូណេស៊ី ហុងកុង អាល្លឺម៉ង់ ។

ប្រទេសម៉ាឡេស៊ីបានខិតខំលើកស្ទួយវិស័យទេសចរណ៍តាំងពីឆ្នាំ 1972 មកម៉្លេះ ដោយធ្វើសហប្រតិបត្តិការជាមួយក្រុមហ៊ុនទេសចរណ៍ក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិដើម្បីរៀបចំរមណីយដ្ឋាន។ មជ្ឈមណ្ឌលទេសចរណ៍សំខាន់ៗដូចជា មណ្ឌលវប្បធម៌ សិល្បៈ ឆ្នេរសមុទ្រ និងរមណីយដ្ឋានធម្មជាតិនានា...។ ទេសចរបរទេសមានមកពីប្រទេសអូស្ត្រាលី ឥណ្ឌា ជប៉ុន អង់គ្លេស ហុងកុង សហរដ្ឋអាមេរិក បារាំង...។

 សង្កេតរូបភាព៖ ដំណាំកាកាវ  ឧស្សាហម្ម និងទេសចរណ៍ម៉ាឡេស៊ី