(ជ៥) មេរៀនទី២៖ (មេរៀនសង្ខេប) ការបំពុលបរិស្ថាន

មេរៀនសង្ខេប

សេចក្ដីផ្ដើម

·      ការបំពុល គឺជាការធ្វើឱ្យកង្វក់ដល់បរិស្ថាន ដោយសារសំណល់ផ្សេងៗដែលទុកដាក់មិនបានត្រឹមត្រូវ។

·      ការទុកដាក់សំណល់មិនបានត្រឹមត្រូវអាចបំពុលខ្យល់បំពុលទឹក និងបំពុលដី។

·      សកម្មភាពរបស់មនុស្សដែលបណ្តាលឱ្យមានសំណល់កើតឡើង ហើយសំណល់ទាំងនោះធ្វើឱ្យមានការបំពុលនាំឱ្យបរិស្ថានក៏ក្លាយ

ទៅជាកខ្វក់មិនមានផាសុភាព ដែលមានគ្រោះថ្នាក់ដល់មនុស្ស សត្វ និង  រុក្ខជាតិ។

១. កង្វក់ខ្យល់

·      កង្វក់ខ្យល់ភាគច្រើនមាននៅទីក្រុង វាកើតឡើងពីចំហេះ

·       ធ្យូងថ្ម ប្រេងកាត និងឧស្ម័នធម្មជាតិ។

·       ធាតុកខ្វក់ខ្យល់មានមួយចំនួនដូចជា៖

·      កាបូនអុកស៊ីត

·   ស្ពាន់ធ័រឌីអុកស៊ីត \( (SO_2) \)

·   អាសូតម៉ូណូអុកស៊ីត \( (NO) \)

·      សំណ

·      អ៊ីដ្រូកាបួ

១.១ ធាតុកង្វក់

ក. កាបូនអុកស៊ីត

      កាបូនអុកស៊ីតមានពីរប្រភេទគឺ៖

·      កាបូនម៉ូណូអុកស៊ីត \( (CO) \)  

·      កាបូនឌីអុកស៊ីត ឬឧស្ម័នកាបូនិច \( (CO_2 ) \)

            ·   កាបូនម៉ូណូអុកស៊ីត \( (CO) \) ៖ កើតឡើងពីចំហេះប្រេងឥន្ធនៈនិងធ្យូងថ្ម។ ឧស្ម័ននេះប្រមូលផ្តុំនៅតាមផ្លូវតូចចង្អៀតក្នុងក្រុង តាម

          ផ្លូវដែលមានអាគារខ្ពស់ៗអមសងខាង ជាពិសេសកំហាប់ខ្ពស់នៃឧស្ម័ននេះកើតមាននៅពេលដែលចរាចរណ៍កកស្ទះច្រើន។

·   កាបូនម៉ូណូអុកស៊ីត \( (CO) \) ងាយភ្ជាប់ជាមួយអេម៉ូក្លូប៊ីនរបស់គោលិកាក្រហម និងបន្ថយសមត្ថភាពដឹកនាំអុកស៊ីសែនរបស់អេម៉ូក្លូប៊ីន។

·      ឧស្ម័ននេះវាបណ្តាលឱ្យឈឺក្បាល វិលមុខ មានអារម្មណ៍ងងុយដេក។

·   កំណើនកាបូនម៉ូណូអុកស៊ីត \( (CO) \) តែបន្តិចក្នុងបរិយាកាស មានឥទ្ធិពលធ្ងន់ធ្ងរដល់អ្នកជក់បារីដែលមានកំហាប់ \( (CO) \) ខ្ពស់ស្រាប់ក្នុងឈាមរបស់ពួកគេ និងអ្នកជំងឺបេះដូង ដែលបណ្តាលឱ្យមានបញ្ហាអាក្រក់កើតឡើងនៅពេលពួកគាត់ស្ថិតនៅកន្លែងមានឧស្ម័ននេះយូរ។

·   កាបូនឌីអុកស៊ីត \( (CO_2 ) \) ៖ កើតឡើងពីចំហេះប្រេងកាតធ្យូងថ្ម ឧស្ម័នធម្មជាតិ និងការដុតព្រៃ ដែលផ្តល់ជាថាមពលចាំបាច់សម្រាប់ដំណើរការយានយន្តចំអិនអាហារ និងរោងចក្រអគ្គិសនី។

·   កាបូនឌីអុកស៊ីត \( (CO_2 ) \) ជាអ្នកទប់បង្ខាំងកម្តៅនៅក្នុងបរិយាកាសដែលជាប្រភពនៃបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុនិងការលើនឡើងកម្តៅនៃផែនដី។

ខ. ស្ពាន់ធ័រឌីអុកស៊ីត (\( SO_2 \))

·   សារធាតុពុល \( (SO_2 ) \) ភាយចេញពីចំហេះធ្យូងថ្មឬផលិតផលប្រេងកាតដែលមានស្ពាន់ធ័រ។

·      ឧស្ម័ននេះបណ្តាលឱ្យមានជំងឺ៖

·           ជំងឺផ្លូវដង្ហើម ឬបេះដូងរ៉ាំរ៉ៃ

·     ជំងឺសួតនិងរលាកទងសួត (ដំណកដង្ហើមនៅកន្លែងដែលមានកំហាប់  តិចតួចក្តីក្នុងរយៈពេលពីរបីឆ្នាំ)

   ពេលដែល \( SO_2 \) មានប្រតិកម្មជាមួយទឹក បង្កើតបានជាសារធាតុពុលមួយទៀតគឺអាស៊ីតស៊ុលផួរិច \( (H_2 SO_4) \) ឬភ្លៀងអាស៊ីត។

គ. អាសូតម៉ូណូអុកស៊ីត (NO)

·      អាសូតម៉ូណូអុកស៊ីត(𝑵𝑶) ជាឧស្ម័នដែលផលិតឡើងដោយប្រតិកម្មគីមីរវាងអាសូតនិងអុកស៊ីសែន ដែលមានប្រភពពីរោងចក្រ និងរថយន្តដែលបញ្ចេញឧស្ម័នក៏ផលិតអាសូតម៉ូណូអុកស៊ីតដែរ។

·      ឧស្ម័ននេះមានឥទ្ធិពលមួយចំនួនដូចជា៖

·           បង្អាក់ការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ និងបន្ថយសមត្ថភាពដឹកនាំអុកស៊ីសែនរបស់ឈាម

·           ជាឧស្ម័នពុលដែលបណ្តាលឱ្យរលាកផ្លូវដង្ហើម

      ឧស្ម័ននេះមានឥទ្ធិពលមួយចំនួនដូចជា៖

·         មានឥទ្ធិពលទៅលើស្រទាប់អូសូនដោយ(𝑵𝑶)មួយម៉ូលេគុលអាចបំផ្លាញអូសូនមួយម៉ូលេគុលបាន។

·         𝑵𝑶 ជាមួយទឹកបង្កើតបានជាអាស៊ីតនីទ្រិចរាវ \( (HNO_3 ) \) ដែលផ្តល់អាស៊ីតដល់ទឹកភ្លៀងដែរ។

ឃ. សំណ

·      សំណ ជាសារធាតុមួយទៀតដែលគេរកឃើញនៅក្នុងសមាសធាតុខ្យល់ វាកើតចេញពីផ្សែងយានយន្តដែលប្រើប្រេងសាំងមានសមាសធាតុសំណ។

·      ​សំណ ជាធាតុទីមួយដែលចូលទៅក្នុងខ្សែអាហារនៃលំដាប់រុក្ខជាតិ។

·      កម្រិតខ្ពស់របស់សំណនៅក្នុងខ្លួនមនុស្សធ្វើឱ្យ៖

·           ឈឺក្បាល ដេកមិនលក់ កង្វះឈាមក្រហម និងរលូតកូន

·           កុមារដែលរស់នៅកន្លែងមានចរាចរណ៍កក់កុញងាយនឹងរងគ្រោះជាងគេ ព្រោះវាបំផ្លាញការលូតលាស់ផ្នែកស្មារតី ជំងឺ

គាំងបេះដូង និងដាច់សរសៃឈាមក្នុងខួរក្បាល។

ង. អ៊ីដ្រូកាបួ

·        មេតាន(\( CH_4 \)) ជាឧស្ម័នដែលកើតចេញពីសត្វ រុក្ខជាតិការជីកយករ៉ែ ការធ្វើស្រូវក្នុងស្រែដែលមានទឹកជាប្រចាំកន្លែងចោលកាកសំណល់និងសំណល់ទឹកសំអុយពីគេហដ្ឋាន។

·          មេតានចូលរួមធ្វើឱ្យអាកាសធាតុប្រែប្រួលដែរ

·        សត្វទំពាអៀងភាគច្រើន អាហារមិនអាចរំលាយបានទេមុនពេលវាឡើងជូរ ព្រោះមានការបញ្ចេញឧស្ម័នមេតានពីសត្វទៅក្នុងបរិយាកាស។

·        ឧស្ម័នមេតានភាគច្រើនភាយចេញពីដីស្រែ ដំណាំស្រូវនៅតំបន់ដីសើមទៅក្នុងបរិយាកាសតាមរយៈការផុយរលួយនៃសារធាតុសរីរាង្គរបស់រុក្ខជាតិក្នុងស្រែក្រោមអំពើរបស់បាក់តេរី ដែលមាននាទីដូចជាបំពង់នាំឧស្ម័នពីដីទៅក្នុងបរិយាកាស។

·        ទីកន្លែងចាក់សំណល់ក៏ជាប្រភពនៃឧស្ម័នមេតានដែរ​ ព្រោះដំណើររលួយនៃសារធាតុសរីរាង្គដូចជាសំណល់អាហារ រុក្ខជាតិ សត្វ បញ្ចេញមេតានដែលភាយទៅក្នុងបរិយាកាស។

១.២ ផលប៉ះពាល់នៃកង្វក់ខ្យល់

      កង្វក់ខ្យល់បណ្តាលមកពីសកម្មភាពរបស់មនុស្ស រោងចក្រ សហគ្រាសយានយន្ត និងម៉ាស៊ីនគ្រឿងចក្រដែលប្រើដោយចំហេះប្រេងឥន្ធនៈ បានបញ្ចេញឧស្ម័នកាបូនិចឧស្ម័នស្ពាន់ធ័រឌីអុកស៊ីត និងឧស្ម័នផ្សេងៗទៀតទៅក្នុងបរិយាកាស ហើយឧស្ម័នទាំងអស់នេះអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាពមនុស្ស និងសត្វ។

      បាតុភូតបីដែលកើតឡើងពីកង្វក់ខ្យល់គឺ៖

·         ភ្លៀងអាស៊ីត

·         ការបំផ្លាញស្រទាប់អូសូន

·         បម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ

ក. ភ្លៀងអាស៊ីត

      ភ្លៀងអាស៊ីត កើតឡើងពីឧស្ម័នផ្សេងៗដូចជាឧស្ម័នស្ពាន់ធ័រអុកស៊ីត និងអាសូតអុកស៊ីតត្រូវបានបញ្ចេញទៅក្នុងបរិយាកាសដោយរោងចក្រ យានយន្ត....ហើយឧស្ម័នទាំងនោះរលាយក្នុងទឹកភ្លៀង។

      ភ្លៀងអាស៊ីតបំផា្លញរុក្ខជាតិ ច្រោះសារធាតុចិញ្ចឹមពីដីបង្អាក់ការភ្ជាប់អាសូតដោយបាក់តេរីសម្លាប់ត្រីក្នុងទឹក លើសពីនេះបំផ្លាញសំណង់អាគារផ្សេងៗថែមទៀតផង។

ខ. ការបំផ្លាញស្រទាប់អូសូន

·      ផ្នែកខាងលើនៃបរិយាកាសដែលព័ទ្ធជុំវិញផែនដី មានឧស្ម័នអូសូនមួយស្រទាប់ ដែលការពារមិនឱ្យកាំរស្មីស្វាយអ៊ុលត្រា (UV) របស់ព្រះអាទិត្យចាំងចូលដល់ផែនដីបាន។

·      សារធាតុគីមីមួយចំនួនដូចជា ក្លរ៉ូភ្លុយរ៉ូកាបូន(\( CFC_S \))ដែលមាននៅក្នុងកំប៉ុងបាញ់ថ្នាំ ក្នុងម៉ាស៊ីនត្រជាក់ និងក្នុងទូទឹកកកត្រូវបញ្ចេញចោលទៅក្នុងបរិយាកាស។

·      ក្លរ៉ូភ្លុយរ៉ូកាបូន(\( CFC_S \)) មានប្រតិកម្មជាមួយអូសូនធ្វើឱ្យស្រទាប់នេះក្លាយទៅជាស្តើងដែលអាចឱ្យកាំរស្មីស្វាយអ៊ុលត្រាជ្រៀតចូលទៅដល់ផែនដីកាន់តែច្រើនឡើងៗ

·      ការខូចខាតស្រទាប់អូសូននាំឱ្យ៖

·         រុក្ខជាតិនិងដំណាំនានាត្រូវរងការបំផ្លាញយ៉ាងខ្លាំង ព្រោះកំណើនកាំរស្មីស្វាយអ៊ុលត្រានិងធ្វើឱ្យខូចស្លឹកបណ្តាលឱ្យថយចុះនូវប្រសិទ្ធភាពនៃការធ្វើរស្មីសំយោគនិងការស្រូបយកទឹកពីដី។

·         ការបំផ្លាញប្លង់តុងរុក្ខជាតិដែលជាគ្រឹះនៃខ្សែអាហារនៅសមុទ្រ

·         បន្ថយផលិតភាពនៃដំណាំសំខាន់ៗច្រើនមុខលើពិភពលោក

·         ការកើតជំងឺស្បែកបាំងភ្នែកនិងមហារីកស្បែក ។

គ  ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ

·       បម្រែបម្រួលអាកាសធាតុបណ្តាលមកពី៖

·         ការដុតព្រៃការដុតរ៉ែផ្សេងៗដូចជាប្រេងកាតធ្យូងថ្ម ស្ម័នធម្មជាតិពីរោងចក្រនិងយានយន្តផ្សេងៗ ដោយបញ្ចេញឧស្ម័នកាបូនិចនិងអាសូតអុកស៊ីតទៅបរិយាកាស។

·         ការកើនឡើងបរិមាណឧស្ម័នកាបូនិច និងអាសូតអុកស៊ីត វានឹងត្រូវរក្សាទុកក្នុងខ្យល់ដែលនឹងធ្វើឱ្យផែនដីកើនកម្តៅជាងមុន។

·         កំណើនសីតុណ្ហភាពមានឥទ្ធិពលទៅលើផលិតផល ស្បៀង កម្ពស់ទឹកភ្លៀង របាយទឹកភ្លៀង ព្រមទាំងធ្វើឱ្យទឹកសមុទ្រឡើងខ្ពស់ ហើយបណ្តាលឱ្យមានទឹកជំនន់និងភាពរាំស្ងួតកើតមានជាញឹកញាប់។

១.៣ ការទប់ស្កាត់កង្វក់ខ្យល់

      ចំពោះទីក្រុង ប្រទេសមួយចំនួនគេអាចចាត់វិធានការខ្លះៗ សម្រាប់ទប់ស្កាត់កង្វក់ខ្យល់ដូចជា៖

·           ប្រើប្រាស់តែប្រេងឥន្ធនៈគ្មានសំណ

·           ប្រើផលិតផលប្រេងកាតដែលមានជាតិស្ពាន់ធ័រទាបដាំដើមឈើតាមបណ្តោយផ្លូវដែលមានចរាចរណ៍ ព្រោះអាចស្រូបយកធូលី កាបូនម៉ូណូអុកស៊ីត និងកាត់បន្ថយសូរស័ព្ទ។

·           ត្រូវដាក់តំបន់ឧស្សាហកម្មនិងទីកន្លែងចាក់សំរាមនៅឆ្ងាយពីទីក្រុង។

·           សាងសង់ផ្លូវធំៗជាមួយអាគារទាបៗព្រោះផ្លូវតូចៗដែលមានអាគារខ្ពស់ៗនៅសងខាងផ្លូវអាចឱ្យមានការប្រមូលផ្តុំសារធាតុពុលកំរិតខ្ពស់។

·           ប្រើប្រាស់ឧបករណ៍បំប្លែងកាតាលីកម្ម ដើម្បីជួយដល់ការត្រួតពិនិត្យការបញ្ចេញសំណល់ឧស្ម័នកាបូនម៉ូណូអុកស៊ីត និងអ៊ីដ្រូកាបួ។

២. កង្វក់ទឹក

·       ទឹកជាសារធាតុមានប្រយោជន៍សម្រាប់ជីវិត។

·       ទឹកគ្រប់ដណ្តប់ ៧០% នៃផ្ទៃដីប៉ុន្តែធនធានទឹកសាបមានតិចតួចប៉ុណ្ណោះទេ ដែលអាចយកមកប្រើប្រាស់បាន។

·       តំបន់ជាច្រើននៅលើពិភពលោក ធនធានទឹកត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ហួសកម្រិត។

            ·      ធនធានទឹកកំពុងរងការបំពុលដោយសារសំណល់ឧស្សាហកម្ម ទឹកលូសំអុយ សំណល់គីមី និងសារធាតុចិញ្ចឹម(បណ្តាលមកពីលំហូរ

          កសិកម្ម)។

            ·      សារធាតុបំពុលទឹកមានធ្លាក់ចូលក្នុងទឹកស្ទឹង ទន្លេ បឹងបួ ឬការធ្លាយកំពប់ប្រេងកើតមានឡើងដោយនាវាដឹកប្រេងធំៗនៅក្នុងសមុទ្រ។

      ធាតុកខ្វក់ដែលជាប្រភពនៃការបំពុលទឹកមានដូចខាងក្រោម៖

·         សំណល់សរីរាង្គ

·         សំណល់អសរីរាង្គ

២.១ សំណល់សរីរាង្គ                                                                                                                                

·      សំណល់សរីរាង្គភាគច្រើនជាសំណល់ដែលចេញពីរុក្ខជាតិនិងសត្វ។សំណល់ទាំងនេះជាសំណល់អាចបំបែកធាតុបានដោយបាក់តេរី។

·      ទឹកសំអុយនិងកាកសំណល់ដែលផលិតចេញពីរោងចក្រផលិតស្បៀងអាហារ  

·      សមាសធាតុសរីរាង្គមានន័យថាមានសមាសធាតុកាបូននៅក្នុងនោះ ឬនិយាយយ៉ាងខ្លីមានន័យថាអាចបំបែកបានដោយបាក់តេរីឬផ្សិត...។

·      ក្នុងន័យនេះសំណល់សរីរាង្គជាសំណល់ដែលជាភាវៈមានជីវិត(រុក្ខជាតិ ឬសត្វ...)

·      ជាសំណល់ដែលចេញពីរុក្ខជាតិនិងសត្វ៖ កាកសំណល់ដែលផលិតចេញពីរោងចក្រផលិតអាហារ​ ក្រដាសជាប្រភពនៃធាតុកខ្វក់នៅក្នុងទឹក។

·      ប្រសិនបើសំណល់មានលក្ខណៈបែបធំធេងនោះ និងធ្វើឱ្យអុកស៊ីសែននៅក្នុងទឹកធ្លាក់ចុះនាំទៅរកការស្លាប់នៃត្រី និងភាវៈរស់នានានៅក្នុងទឹកហើយកម្ពស់ទឹកកាន់តែរាក់ជាងមុនដោយសារកម្រិតកករជាច្រើន។

២.២ សំណល់អសរីរាង្គ

            ·      សំណល់អសរីរាង្គ ជាសំណល់ដែលបានមកពីភាវៈឥតជីវិត(ប្លាស្ទិច ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត កំប៉ុង...)

            ·      បណ្តាលមកពីការជីកយករ៉ែនិងការចាក់ចោលសំណល់សារធាតុខនិជទៅក្នុងទឹក ផ្លូវទឹក ហើយសំណល់ខ្លះមានសារធាតុបារត

          និងសំណដែលជាសារធាតុបំពុលចំពោះមនុស្ស និងសត្វ។

            ·       បម្រើបម្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតដែលនាំសារធាតុបំពុលទាំងនេះចូលទៅក្នុងដីនិងហូរចូលទៅក្នុងទឹក។

            ·       ជះឥទ្ធិពលក្នុងខ្សែរអាហារ៖

២.៣ ការកម្ដៅ

·      ដំណើរការផលិតរបស់រោងចក្រនៅតាមមាត់ទន្លេ បឹង បញ្ចេញកាកសំណល់ដែលមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ចូលប្រព័ន្ធផ្លូវទឹកនាំឱ្យមាន

ការកើនឡើងកម្តៅដែលធ្វើឱ្យត្រីងាប់ រុក្ខជាតិក្នុងទឹកងាប់។ 

២.៤ ភ្នាក់ងារបង្ករោគ

·      កាលណាមានការបំពុលទឹកនាំឱ្យមានការកើនឡើងនៃភ្នាក់ងារបង្ករោគដូចជា បាក់តេរី អាមីប វីរុស ដង្កូវបរាសិត​ដែលនាំទៅរកជម្ងឺ

អាសន្នរោគ រាគមួល ជម្ងឺថ្លើម គ្រុនពោះវៀន...។

២.៥ ការទប់ស្កាត់កង្វក់ទឹក

·   ការបង្កបង្កើនផល៖ ត្រូវប្រើថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតក្នុងបរិមាណតិចតួច។

·   សំណល់មនុស្ស៖ សាងសង់បង្គន់អនាម័យឱ្យឆ្ងាយពីប្រភពទឹក។

·   ថង់ប្លាស្ទិចនិងកាកសំណល់ផ្សេងៗ៖ ប្រើប្លាស្ទិចឱ្យបានតិចបំផុត ហើយកប់វាឱ្យជ្រៅទៅក្នុងដី ឆ្ងាយពីប្រភពទឹក។

·    សំណល់ពីរោងចក្រកែឆ្នៃ៖ សំណល់ទាំងនេះត្រូវដឹកយកទៅកប់ចោលឱ្យឆ្ងាយពីប្រភពទឹកនិងឱ្យជ្រៅ។

·   ប្រេងម៉ាស៊ីនដែលបូមស្តាចេញពីយានយន្តនិងម៉ាស៊ីននានា៖ ចៀសវាងការផ្លាស់ប្តូរប្រេងម៉ាស៊ីន គ្រឿងចក្រ ត្រូវយកទៅចាក់ចោលឱ្យឆ្ងាយពីប្រភពទឹក និងមិនត្រូវលាងយានយន្តក្នុងប្រភពទឹក។

៣. កង្វក់ដី

·      ជាវត្តមានរបស់សារធាតុពុលចូលទៅក្នុងដី។

·      សម្រាមនិងកាកសំណល់គឺជាបញ្ហាមួយដ៏ធំ។

·      ហើយអ្វីដែលកាន់តែជាបញ្ហានោះ គឺជាការរកន្លែងទុកដាក់សម្រាមទាំងនោះធ្វើយ៉ាងណាមិនឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាព មនុស្ស សត្វ និងបរិស្ថាន។

·      សារធាតុពុលដែលត្រូវបានបំបែកនិងហូរចូលទៅក្នុងដី។

·      ហើយធាតុគីមីទាំងនោះភាគច្រើនហូរចូលទៅក្នុងទឹកដែលយើងប្រើប្រាស់។

·      សំណល់មួយចំនួនជាសំណល់ដែលអាចបំបែកបានដូចជាអាហារលាមកសត្វ សំណល់រុក្ខជាតិ ក្រដាស...។

·      សំណល់មួយចំនួនទៀតជាសំណល់មិនអាចបំបែកបានអំបែងកែវ ប្លាស្ទិក ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត ដប កំប៉ុងជ័រ ...ហើយសំណល់ទាំងនោះអាចធ្វើឱ្យមានការស្ទះលូផងដែរ។

៤. ការកាត់បន្ថយ ការប្រើប្រាស់ឡើងវិញ និងការកែច្នៃសំណល់ (3Rs)

·      R = Reduce ការកាត់បន្ថយ

·      R = Reuse ការប្រើប្រាស់ឡើងវិញ

·      ​R = Recycle កែឆ្នៃប្រើប្រាស់

ក. ការកាត់បន្ថយបរិមាណសំណល់

·      ការកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ប្លាស្ទិច(អាចមានទម្លាប់ទៅផ្សារយួរកន្ត្រក)

·       កុំព្យាយាមប្រើថង់ប្លាស្ទិចឬជ័រ

·       មិនត្រូវប្រើម៉ូតូឬរថយន្តករណីមិនចាំបាច់

·       មិនត្រូវបើកម៉ាស៊ីនត្រជាក់ចោល

·       មិនត្រូវប្រើប្រាស់អគ្គីសនីដោយឥតប្រយោជន៍

·       មិនត្រូវបើកទឹកចោល...

ខ. ការប្រើប្រាស់ឡើងវិញ និងការកែច្នៃសំណល់

·      ការប្រើប្រាស់ជាថ្មី ឬកែឆ្នៃសំណល់ជាកត្តាមួយកាត់បន្ថយសំណល់ទាំងស្រុង។

·       យើងអាច៖

·      លាងសម្អាតដបទឹក ឬកែវទឹក(កែវជ័រនានា...)ដើម្បីប្រើប្រាស់វាច្រើនដង

·      ក្រដាសប្រើសារជាថ្មី

·      ធ្វើជីកំប៉ុស្ត(ដូចជាបន្លែ ផ្លែឈើ លាមកសត្វ...)សម្រាប់ យកទៅដាក់ដំណាំ...

·       យកទៅធ្វើគ្រឿងតាំងលម្អផ្សេងៗ