(ជ៥) មេរៀនទី១៖ (មេរៀនសង្ខេប) អំពើរបស់មនុស្សលើបរិស្ថាន

មេរៀនសង្ខេប

សេចក្ដីផ្ដើម

·      កំណើនប្រជាជនលើពិភពលោកកើនឡើងបណ្តាលឱ្យមានការបង្កើនផលិតផលសំខាន់ៗជាច្រើនដូចជា បន្លែផ្លែឈើ គ្រាប់ធញ្ញជាតិ

សាច់សត្វ.....

·       ក្រៅពីអាហារ មនុស្សត្រូវការជម្រក សម្ភារៈសំណង់  ឥន្ធនៈ ( រ៉ែធ្យូង ប្រេងកាត លោហៈ...)

១. អំពើរបស់មនុស្ស

            ·      បរិស្ថាន គឺសំដៅទៅលើភាវៈមានជីវិត និងភាវៈគ្មានជីវិតដែលនៅជុំវិញខ្លួនយើងដូចជាដើមឈើ ខ្យល់ ទឹក ទន្លេ ដី សត្វ...។

            ·      មនុស្សរស់នៅអាស្រ័យដោយផ្ទាល់ឬមិនផ្ទាល់ទៅនឹងបរិស្ថានជុំវិញខ្លួន ហើយការប្រើប្រាស់ធនធានធម្មជាតិសំខាន់ៗសម្រាប់ការ

          រស់នៅរបស់មនុស្សមានឥទ្ធិពលខុសៗគ្នាទៅលើបរិស្ថាន តាមប្រភេទនៃទង្វើរបស់មនុស្ស។

      ទង្វើទាំងនោះរួមមាន៖

·         ការទាញយកផលពីធម្មជាតិដូចជាត្រី រ៉ែ ព្រៃឈើ ទឹក ស្អាត ត្បូង...

·         ការបោះចោលសំណល់ទៅក្នុងបរិស្ថានវិញដូចជាកាកសំណល់ រឹង រាវ ឧស្ម័ន ។

·         ការបំផ្លាញជម្រមធម្មជាតិ ដូចជាការកាប់ឆ្ការព្រៃដើម្បីធ្វើផ្លូវថ្នល់ លំនៅឋាន ឬរោងចក្រ...។

២. ឥទ្ធិពលនៃទង្វើរបស់មនុស្ស

            ·      មនុស្សរាប់ពាន់លាននាក់នៅលើពិភពលោក ទាញយកផលពីធម្មជាតិ ហើយបោះចោលវត្ថុខ្លះទៅក្នុង  បរិស្ថានវិញនិងបំផ្លាញជម្រក

          ធម្មជាតិ ដើម្បីផលិតរបស់អ្វីផ្សេងទៀតនោះពិភពនៃធម្មជាតិនឹងអាចប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំង។

២.១​ ការទាញយកផលពីបរិស្ថាន

·      ធនធានធម្មជាតិដូចជាខ្យល់ ទឹក ដីដែលមានដំណើរការជាវដ្តតាមធម្មជាតិ និងមិនបាត់បង់ជារៀងរហូតឡើយ។

·      ចំពោះរុក្ខជាតិ សត្វបន្តពូជដោយខ្លួនឯង ប្រសិនបើយើងប្រើប្រាស់វាខ្ជះខ្ជាយ ឬលឿនជាងការកកើតឡើងវិញ វានឹងបាត់បង់ ដោយសារសកម្មភាពផ្សេងៗរបស់មនុស្សបានបំផ្លាញធនធានទាំងនោះបន្តិច  ម្តងៗ។

·      រ៉ែមួយចំនួនដូចជារ៉ែធ្យូងថ្ម ឧស្ម័នធម្មជាតិ ប្រេងកាតលោហៈ រ៉ែត្បូង...មិនអាចកើតឡើងវិញភ្លាមៗបានទេ។

·       ធនធានទាំងនេះត្រូវបានបង្កើតនៅក្រោមលក្ខខណ្ឌពិសេសផ្សេងៗ។

·      ធនធានធម្មជាតិទាំងនេះត្រូវការរយៈពេលរាប់លានឆ្នាំ ប៉ុន្តែមនុស្សបានប្រើប្រាស់វាអស់យ៉ាងឆាប់រហ័ស និងមិនយូរប៉ុន្មាន វានឹងត្រូវហិនហោចអស់គ្មានសល់។

២.២ ការបោះចោលកាកសំណល់

            ·      កំណើនប្រជាជនមានន័យថា កាកសំណល់ឧស្សាហកម្មកសិកម្ម និងកាកសំណល់ផ្ទះបាយ(មនុស្ស)កាន់តែច្រើនហើយតម្រូវការ

          កន្លែងចោលកាកសំណល់ក៏ច្រើនដែរ។

            ·      សំរាមដែលយើងបោះចោលរាល់ថ្ងៃមានកាកសំណល់ម្ហូបហូបអាហារ សំបកកំពុង ថង់ប្លាស្ទិក សំបកដប ក្រដាសកាសែត។

            ·      សំរាម និងសមណល់ជាបញ្ហាមួយធំបំផុតដែលត្រូវការកន្លែងទុកដាក់វាដោយមិនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់    បរិស្ថាន។

            ·      ប្រសិនបើយើងបោះចោលសំរាម និងកាកសំណល់ពាសវាល នៅពេលវាបំបែក ធាតុគីមីពុលគ្រប់ប្រភេទនឹងហូរចូលក្នុងដីនិងទឹក។

            ·       ធាតុគីមីភាគច្រើន ហូរចូលទៅក្នុងទឹកសម្រាប់ប្រើប្រាស់ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាព មនុស្ស សត្វទាំងឡាយ។

២.៣  ការបំផ្លាញជម្រកធម្មជាតិ

      មនុស្សកែប្រែធម្មជាតិនៅជុំវិញខ្លួនតាមវិធីច្រើនរូបភាពដូចជា៖

·      ការកាប់ព្រៃឈើដើម្បីយកដីធ្វើកសិដ្ឋាន

·      ការសាងសង់ទំនប់ទឹក សង់ផ្ទះ ធ្វើរោងចក្រ

·      ការធ្វើផ្លូវ

·      ការបង្កើតទីក្រុងថ្មី ឬពង្រីកទីក្រុង... ដែលនាំទៅរកការបាត់បង់ដីស្រែ និងស្ថានប្រព័ន្ធសំខាន់ៗសម្រាប់រុក្ខជាតិនិងសត្វជាច្រើន។

            ·      សកម្មភាពទាំងនោះនៅតែបន្តជំនួសកន្លែងនៃសហគមន៍ធម្មជាតិ ដែលជាហេតុនាំឱ្យមានការដកយកប្រភេទភាវៈរស់ជាច្រើន(សត្វ

          និងរុក្ខជាតិ)ចេញពីស្ថានប្រព័ន្ធអាចធ្វើឱ្យស្ថានប្រព័ន្ធនៅគ្មានតុល្យភាព និងខូចខាតដល់មណ្ឌលជីវៈផងដែរ។

           ·      ទង្វើរបស់មនុស្សតែងតែធ្វើឱ្យបរិស្ថានប្រែប្រួល ឥទ្ធិពល នៃទង្វើនេះមានតែនៅក្នុងតំបន់តូចៗ ក៏ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ននេះបច្ចេកវិទ្យាទំនើបអាច

         ឱ្យមនុស្សបំផ្លាញប្រទេសឬក៏ពិភពលោកទាំងមូលបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស។

           ·      បច្ចេកវិទ្យាទំនើបអាចឱ្យមនុស្សកាប់ព្រៃឈើយ៉ាងលឿនក្នុងរយៈពេលខ្លី រហូតធ្វើឱ្យប្រែប្រួលរបបទឹកភ្លៀង សូម្បីតែនៅកន្លែងឆ្ងាយពី

         ព្រៃឈើក៏ដោយ។

           ·      ដូចនេះយើងត្រូវតែចូលរួមទប់ស្កាត់ភាពបង្កក្តីអន្តរាយចំពោះធម្មជាតិឱ្យបាន ដោយយើងត្រូវយល់ពីបញ្ហាបរិស្ថាននិងការគ្រប់គ្រងបញ្ហា

         នេះឱ្យបានសមស្រប។