(ជ៤) មេរៀនទី៣៖ (មេរៀនសង្ខេប) ជំងឺមិនឆ្លង

មេរៀនសង្ខេប

សេចក្ដីផ្ដើម

·        ជំងឺខ្លះមិនបង្កឡើងដោយមេរោគទេ ជំងឺទាំងនោះហៅថាជំងឺមិនឆ្លង។

·     ជំងឺនេះមិនឆ្លងទៅមនុស្សដទៃតាមរយៈការប៉ះពាល់ ឬការរួមភេទ។

·     ជំងឺមិនឆ្លងមានជំងឺទល់លាមក ជំងឺរលាកក្រពះ ជំងឺខ្វះអាហារ ជំងឺធាត់ ជំងឺទឹកនោមផ្អែម ជំងឺបេះដូង ជំងឺសរសៃឈាម ជំងឺ  មហារីក...។ 

១. ជំងឺទល់លាមក

            ·       ជំងឺទល់លាមកជាជំងឺដែលលាមកក្លាយជាស្ងួតរឹង ហើយពោះវៀនពិបាកធ្វើចលនា ឬមិនបញ្ចេញលាមកមកក្រៅសារពាង្គកាយបាន។

            ·       
ជំងឺទល់លាមកបណ្ដាលមកពី៖ 

·         កង្វះជាតិលែលុយឡូសនៅក្នុងអាហារ

·         ការបរិភោគអាហារមិនទៀងទាត់

·         ការផឹកទឹកតិចពេក

·         កង្វះលំហាត់ប្រាណ...។

            ·      វិធីដែលល្អដើម្បីបង្ការរោគទល់លាមក គឺត្រូវបរិភោគ អាហារឱ្យ

           មានតុល្យភាព ផឹកទឹកឱ្យបានច្រើន និងធ្វើលំហាត់ប្រាណឱ្យ 

           បានទៀងទាត់។

២. ជំងឺកង្វះអាហារ

·      ជំងឺកង្វះអាហារ ជាផលនៃការបរិភោគអាហារខ្វះសារធាតុចិញ្ចឹមដូចជា កង្វះប្រូតេអ៊ីន កង្វះវីតាមីនបេ (B) សេ(C) និងដេ(D) ឬជាតិ

ដែកក្នុងអាហារ ដូចជាជំងឺស្លេក។

            ·      ដើម្បីចៀសវាងជំងឺកង្វះអាហារ យើងត្រូវបរិភោគអាហារឱ្យមានតុល្យភាព គឺបរិភោគអាហារដែលមានសារធាតុចិញ្ចឹមគ្រប់គ្រាន់ មិន

          ច្រើនហួសមិនតិចហួស។

៣.​ ជំងឺធាត់

·      ជំងឺធាត់ បណ្ដាលមកពីការបរិភោគច្រើនហួសក្នុងរយៈពេលយូរ។ អ្នកធាត់ហួសបានទទួលថាមពលពីអាហារច្រើនជាងថាមពលដែល

បញ្ចេញ។ ខ្លាញ់ក៏បានស្តុកទុកជាច្រើនហើយមនុស្សក៏កើនទម្ងន់យ៉ាងខ្លាំង។

·      ភាពធាត់ហួសអាចបណ្ដាលឱ្យមានជំងឺផ្សេងៗដូចជា ជំងឺបេះដូង ជំងឺទឹកនោមផ្អែម ជំងឺលើសឈាមជាដើម។

·      ដូចនេះមនុស្សដែលធាត់ហួសគួរជ្រើសរើសរបបអាហារសម្រាប់ការបរិភោគ ព្រោះការជ្រើសរើសរបបអាហារមានសារប្រយោជន៍ក្នុងការរក្សាលំនឹងសារធាតុចិញ្ចឹមទៅតាមតម្រូវការរបស់សារពាង្គកាយ។

៤. ជំងឺលើសឈាម

            ·      ជំងឺលើសឈាមបណ្ដាលមកពីខ្លាញ់នៅក្នុងស្រទាប់សរសៃឈាមអាកទែ មានកម្រាស់ក្រាស        (លូតលាស់ខ្លាំង)។ ស្រទាប់ខ្លាញ់

          នេះ ធ្វើឱ្យភាពយឺតរបស់សរសៃអាកទែថយចុះ ដែលធ្វើឱ្យការបញ្ជូនឈាមពីបេះដូងទៅក្នុងសរសៃអាកទែប្រព្រឹត្តទៅមិនប្រក្រតី។

            ·      សំពាធឈាមនៅក្នុងសរសៃអាកទែក៏កើនឡើង។

            ·       ជំងឺលើសឈាមពុំមានន័យថាបរិមាណឈាមកើនឡើងនោះទេ។

            ·       មូលហេតុបណ្ដាលមកពីការបរិភោគអាហារសម្បូរជាតិខ្លាញ់ និងអាហារប្រៃ។ ការជក់បារី ការផឹកស្រា និងធាត់ហួសក៍នាំឱ្យសំពាធ

          ឈាមកើនហួសដែរ។

៥  ជំងឺទឹកនោមផ្អែម

·      ជំងឺទឹកនោមផ្អែមគឺជាជំងឺដែលបរិមាណគ្លុយកូសក្នុងឈាមលើសហើយត្រូវបញ្ចេញចោលតាមទឹកនោម

·       នេះជារោគសញ្ញានៃជំងឺទឹកនោមផ្អែម ដែលមិនមែនជារោគសញ្ញានៃជំងឺប្រដាប់ទឹកនោមទេ។

·      ជំងឺទឹកនោមផ្អែមបណ្ដាលមកពីលំពែងបញ្ចេញអរម៉ូនអាំងស៊ុយលីនមិនគ្រប់គ្រាន់។

៦ ជំងឺបេះដូង និងសរសៃឈាម

            ·      ជំងឺបេះដូងច្រើនកើតមានឡើងចំពោះមនុស្សចាស់ហើយគេច្រើននិយាយជាទូទៅដោយភ្ជាប់ជាមួយបញ្ហានៃបេះដូងនិងសរសៃឈាម។

            ·      ជំងឺបេះដូងបណ្ដាលមកពីបញ្ហាជាច្រើនដូចជា សម្ពាធឈាមឡើងខ្ពស់ ការបាត់បងភាពយឺតរបស់សរសៃអាកទែ និងការគាំងបេះដូង

           ជាដើម។

            ·      បេះដូង ជាសរីរាង្គមួយសំខាន់ក្នុងប្រដាប់របត់ឈាម។

            ·      បេះដូងបញ្ជូនឈាមទៅគ្រប់កោសិកាតាមរយៈសរសៃឈាម ហើយឈាមនាំសារធាតុចិញ្ចឹម និងអុកស៊ីសែនទៅចិញ្ចឹមកោសិកា។

·       ខាងក្រោមនេះជាបញ្ហាដែលបណ្ដាលឱ្យកើតជំងឺបេះដូង៖

·         ការបាត់បង់ភាពយឺតរបស់សរសៃអាកទែ ឬ អាកតេរីយ៉ូសក្លេរ៉ូស៊ីស បណ្ដាលមកពីសរសៃអាកទែឡើងក្រាស់ហើយមិនមានភាពយឺត។ ម្យ៉ាងទៀត វាបណ្ដាលមកពីជាតិកូឡេស្ដេរ៉ុល ឬខ្លាញ់កកនៅក្នុងសរសៃអាកទែដែលនាំឱ្យស្ទះចរន្ដឈាម។

·         ការឈឺចាប់ក្នុងទ្រូង បណ្ដាលមកពីបេះដូងមិនទទួលឈាមបានគ្រប់គ្រាន់។

·         ការគាំងបេះដូង បណ្ដាលមកពីការកកស្ទះក្នុងសរសៃឈាម ឬការដាច់សរសៃឈាមដែលធ្វើឱ្យឈាមមិនអាចហូរចូលបេះដូងបាន។

·         ស្ដ្រូក(Stroke) បណ្ដាលមកពីខួរក្បាលមិនបានទទួលឈាមគ្រប់គ្រាន់ដោយសារការស្ទះឬដាច់សរសៃឈាម។

      កត្តាសំខាន់បណ្តាលឱ្យកើតជំងឺបេះដូងមាន៖

·           ការជក់បារី

·           ការលើសទម្ងន់

·           ការមិនបានហាត់ប្រាណឱ្យបានទៀងទាត់។

៦.១ ការជក់បារី

·      ក្នុងផ្សែងបារីមានសារធាតុពុលជាច្រើន ដែលបណ្ដាលឱ្យមានជំងឺបេះដូង ជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល  ជំងឺក្រិនសរសៃឈាម និងជំងឺផ្សេងៗទៀតជាច្រើន។

·       ដូចនេះការជក់បារីបង្កើនអាត្រាអ្នកជំងឺបេះដូង ជំងឺសួត សរសៃឈាម និងជំងឺខួរក្បាល។

៦.២ ការបរិភោគ

·      ការបរិភោគអាហារត្រូវមានបន្លែ ផ្លែឈើ និងគ្រាប់ធញ្ញជាតិទាំងអស់អាចកាត់បន្ថយជំងឺសរសៃឈាម និងជំងឺបេះដូងបាន។

·       ការតមអាហារមួយចំនួនក៍ជាកត្តាសំខាន់ដែលនាំឱ្យមានការកាត់បន្ថយជាតិកាល់ស្យូម និងខ្លាញ់ក្នុងអាហារ ព្រោះការបរិភោគច្រើនមិនមែនសុទ្ធតែល្អ និងចាំបាច់ទេ។

៦.៣ លំហាត់ប្រាណ

·      សកម្មភាពមួយចំនួនដូចជាការហែលទឹក ការជិះកង់ ការរត់ ការដើរកម្សាន្ដជាវិធីល្អមួយក្នុងការធ្វើលំហាត់ប្រាណ។

·       ការធ្វើលំហាត់ប្រាណទៀងទាត់ជាវិធីមួយជួយក្នុងការកាត់បន្ថយជំងឺបេះដូង។

៧. ជំងឺមហារីក

·      ជំងឺមហារីកជាជំងឺមួយដែលបណ្ដាលមកពីការលូតលាស់ខុសធម្មតានៃកោសិកាណាមួយហើយបង្កើតបានជាសំណុំកោសិកាហៅថាដុំ ដុំ

     នេះគឺជាមហារីក។ 

·       ដុំមហារីកនេះអាចរីករាលដាលពេញទាំងសារពាង្គកាយតាមផ្លូវឈាម និងទឹករងៃដែលបណ្តាលឱ្យខូចសរីរាង្គដទៃទៀត។

·      មូលហេតុចម្បងដែលបង្កឱ្យមានជំងឺមហារីកគឺ៖

·         ការប្រើកាំរស្មី X ច្រើនហួសក្នុងការព្យាបាលជំងឺ ក៏បណ្តាលឱ្យកើតជំងឺមាហារីក

·         ការជក់បារី និងការផឹកស្រាអាចបណ្តាលឱ្យកើតមហារីកមាត់ បំពង់ក សួត។

·         ការបរិភោគអាហារខ្លាញ់ច្រើន ព្រោះបណ្ដាលឱ្យកើតជំងឺមហារីកស្រទាប់ពោះវៀន មហារីកដោះ និងសរីរាង្គដទៃទៀតដែលត្រួតពិនិត្យដោយអរម៉ូន។

·        
កាកសំណល់គីមីក្នុងបរិស្ថាន