(ជ២) មេរៀនទី១៖ (មេរៀនសង្ខេប) ណឺរ៉ូន

មេរៀនសង្ខេប

សេចក្ដីផ្ដើម

          តើមូលហេតុអ្វីបានជានៅពេលដែលយើងប៉ះវត្ថុក្ដៅ ភ្លាមនោះដៃរបស់អ្នកកន្ត្រាក់ថយក្រោយ?

·         នៅពេលដែលយើងប៉ះវត្ថុក្ដៅ ភ្លាមនោះដៃរបស់អ្នកកន្ត្រាក់ថយក្រោយ។  ដោយសារមានអាំងភ្លុចប្រសាទធ្វើដំណើរតាមបណ្ដោយណឺរ៉ូន(សរសៃប្រសាទ)។

១. ណឺរ៉ូន

      ដូចម្ដេចដែលហៅថា ណឺរ៉ូន?

       ·   ណឺរ៉ូនជាកោសិកាឯកទេសដែលដឹកនាំព័ត៌មានទៅពាសពេញប្រព័ន្ធប្រសាទ។

·       ណឺរ៉ូនគឺជាកោសិកា(កោសិកាប្រសាទ)ដែលមានតួនាទីដឹកនាំព័ត៌មានប្រសាទ ឬ អាំងភ្លុចប្រសាទទៅពាសពេញប្រព័ន្ធប្រសាទ។

       ·   ​​ បាច់ប្រសាទគឺជាបណ្ដុំនៃណឺរ៉ូនជាច្រើនផ្ដុំគ្នា។

       ·      សរសៃប្រសាទ(ផ្លូវប្រសាទ)ជាគឺជាបណ្ដុំនៃបាច់ប្រសាទជាច្រើនផ្ដុំគ្នា។

       ·      អាំងភ្លុចប្រសាទ(ចរន្តប្រសាទ)គឺជាព័ត៌មានទាំងឡាយណាដែលណឺរ៉ូនដឹកនាំមានលក្ខណៈជាសញ្ញាអគ្គិសនី។

       ·      ឧទារហណ៍: នៅពេលដៃរបស់អ្នកប៉ះវត្ថុក្ដៅភ្លាម អាំងភ្លុចធ្វើដំណើរតាមបណ្ដោយណឺរ៉ូន ទៅកាន់0 ខួរឆ្អឹងខ្នង។ បន្ទាប់មកខួរឆ្អឹងខ្នងបញ្ជូនព័ត៌មាននេះតាមណ្ដោយណឺរ៉ូនផ្សេងទៀត ទៅកាន់សាច់ដុំ ហើយបណ្ដាលឱ្យសាច់ដុំកន្ត្រាក់។

       ·      រូបផ្គុំណឺរ៉ូន

             ·       ណឺរ៉ូនមាន៣ផ្នែកសំខាន់ៗគឺ៖ ដង់ឌ្រីត តួកោសិកា និង អាក់សូន។

Ø  ដង់ឌ្រីត

             ·      តើដង់ឌ្រីតជាអ្វី?មានតួនាទីដូចម្ដេច?

·       ដង់ឌ្រីតគឺជាសរសៃឆ្មារៗដែលបែកចេញពីតួកោសិកា។

·       ដង់ឌ្រីតមានចំនួនច្រើននៃណឺរ៉ូននីមួយៗ។

·       មាននាទីដឹកនាំអាំងភ្លុចប្រសាទចេញពីមជ្ឈដ្ឋានឬណឺរ៉ូនផ្សេងៗទៀតចូលទៅក្នុងតួកោសិកា។

Ø  តួកោសិកា

·       តើតួកោសិកាជាអ្វី?មានតួនាទីដូចម្ដេច?

·       តួកោសិកាគឺជាផ្នែកធំមួយរបស់ណឺរ៉ូនដែលមានស៊ីតូប្លាសផ្ទុកទៅដោយធាតុកោសិកាជាច្រើនដូចជា ណ្វៃយ៉ូ  មីតូកុងឌ្រី ...។

·       នាទីទទួលព័ត៌មានពីដង់ឌ្រីត និងនិងបញ្ជូនព័ត៌មានបន្តចុះតាមអាក់សូនទៅកាន់ណឺរ៉ូនផ្សេងទៀត។

Ø  អាក់សូន

             ·      តើអាក់សូនជាអ្វី? មានតួនាទីដូចម្ដេច?

             ·      អាក់សូនជាពន្លយធំមួយ ហើយវែងដែលបែកចេញពីតួកោសិកា។ ចំពោះណឺរ៉ូនមួយមានដង់ឌ្រីតច្រើនតែមានអាក់សូនមានតែ​មួយ។

             ·      នៅខាងចុងអាក់សូនមានស្ញាញអាក់សូនដែលជាកំពកតូចៗជាច្រើន។

             ·      មាននាទីទទួលយកព័ត៌មានពីតួកោសិកា ហើយបញ្ជូនទៅកាន់ណឺរ៉ូនផ្សេងទៀតឬទៅកាន់សាច់ដុំនិងក្រពេញ។

២ ប្រភេទផ្សេងៗណឺរ៉ូន

        ណឺរ៉ូនចែកជាបីប្រភេទសំខាន់ៗគឺ៖

          ១. ណឺរ៉ូនវិញ្ញាណនាំ

          ២. ណឺរ៉ូនភ្ជាប់

          ៣. ណឺរ៉ូនចលករ

              ណឺរ៉ូនមានរូបរាងនិងនាទីខុសៗគ្នា ។ ប៉ុន្តែណឺរ៉ូនទាំងអស់មានលក្ខណៈរួមមួយចំនួនដូចជា៖

·      ដង់ឌ្រីត

·      តួកោសិកា

·      អាក់សូន

         ·      ដូចម្តេចដែលហៅថាធ្មួលវិញ្ញាណ?

·         ធ្មួលវិញ្ញាណជាកោសិកាប្រសាទទាំងឡាយណាដែលស្ថិតនៅក្នុងសរីរាង្គវិញ្ញាណផ្សេងៗ ។

·         ធ្មួលវិញ្ញាណមាននាទី ចាប់យករំញោចផ្សេងៗដូចជា ពន្លឺ សូរសំឡេង កម្ដៅ… ពីមជ្ឈដ្ឋានខាងក្រៅសារពាង្គកាយ។

២.១ ណឺរ៉ូនវិញ្ញាណនាំ

      ·      តើណឺរ៉ូនវិញ្ញាណនាំមាននាទីដូចម្ដេច?

·         ណឺរ៉ូនវិញ្ញាណនាំមាននាទីដឹកនាំអាំងភ្លុចប្រសាទទៅកាន់ខួរឆ្អឹងខ្នងនិងខួរក្បាល។

·         ណឺរ៉ូនខ្លះទៀតចាប់យកអាំងភ្លុចប្រសាទពីមជ្ឈដ្ឋានខាងក្នុងសារពាង្គកាយ និងខ្លះទៀតចាប់យកអាំងភ្លុចប្រសាទពីមជ្ឈដ្ឋានខាងក្រៅសារពាង្គកាយ។

·         ណឺរ៉ូនវិញ្ញាណនាំទាំងនេះមាននៅក្នុងសរីរាង្គវិញ្ញាណដូចជា ភ្នែក ច្រមុះ អណ្ដាត ត្រចៀក និងស្បែក។

·         មានដង់ឌ្រីតភ្ជាប់នឹងសរីរាង្គវិញ្ញាណ ឯម្ខាងទៀតភ្ជាប់ជាមួយណឺរ៉ូនភ្ជាប់ដែលមានទីតាំងនៅក្នុងខួរក្បាលឬខួរឆ្អឹងខ្នង។

២.២. ណឺរ៉ូនចលករ

                 ណឺរ៉ូនចលករមាននាទីដឹកនាំអាំងភ្លុចប្រសាទចេញពីខួរក្បាល

         និងខួរឆ្អឹងខ្នង។ ភាគច្រើនដឹកនាំព័ត៌មានដែលធ្វើឱ្យសាច់ដុំនិង

         ក្រពេញធ្វើសកម្មភាព។

២.៣. ណឺរ៉ូនភ្ជាប់ឬអន្ដរណឺរ៉ូន

      តើអន្តរណឺរ៉ូនមាននាទីដូចម្ដេច?

·         ស្ថិតនៅក្នុងខួរក្បាលនិងខួរឆ្អឹងខ្នង ដែលចុងម្ខាងភ្ជាប់ជាមួយណឺរ៉ូនវិញ្ញាណនាំ ហើយចុងម្ខាងទៀតភ្ជាប់ជាមួយណឺរ៉ូនចលករ។

·         នៅក្នុងខួរក្បាល ណឺរ៉ូនភ្ជាប់បង្កើតបានតំណដែលអាចបញ្ជូនព័ត៌មានរវាងផ្នែកផ្សេងៗនៃខួរក្បាល។ ក្នុងសារពាង្គកាយវាមានប្រហែល 97% នៃណឺរ៉ូនទាំងអស់។

            ·      
នាទីណឺរ៉ូន

៣. ទិសដៅអាំងភ្លុចប្រសាទ

           ·      ណឺរ៉ូនដឹកនាំព័ត៌មានអាំងភ្លុចប្រសាទតាមទិសដៅតែមួយគត់។

           ·      អាំងភ្លុចប្រសាទធ្វើដំណើរតាមដង់ឌ្រីតទៅកាន់តួកោសិកា។ ចេញពីតួកោសិកា អាំងភ្លុចប្រសាទធ្វើដំណើរតាមអាក់សូនឆ្ពោះទៅ       

              កាន់ណឺរ៉ូនក្បែរគ្នាក្នុងច្រវាក់តែមួយ។ អាំងភ្លុចប្រសាទ ធ្វើចលនាយឺតៗជាងចរន្តអគ្គិសនី។ វាធ្វើចលនាតាមបណ្ដោយអាក់សូនក្នុង     

              ល្បឿនប្រហែល120m ក្នុងមួយវិនាទី។

          ·      សសៃប្រសាទមួយក្រុម បញ្ជូនអាំងភ្លុចប្រសាទទៅកាន់មជ្ឈមណ្ឌលប្រសាទ(ខួរក្បាលនិងខួរឆ្អឹងខ្នង)។

          ·      ឯសរសៃប្រសាទមួយក្រុមទៀត ដឹកនាំអាំងភ្លុចប្រសាទចាកចេញពីមជ្ឈមណ្ឌលប្រសាទត្រឡប់ទៅកាន់ផ្នែកផ្សេងៗនៃសារពាង្គកាយ។

           ·      ដង់ឌ្រីតទទួលព័ត៌មានពីកោសិកាធ្មួលឬណឺរ៉ូនផ្សេងៗទៀត។

           ·      អាំងភ្លុចប្រសាទធ្វើដំណើរតាមដង់ឌ្រីតទៅកាន់តួកោសិកា។

           ·      ចេញពីតួកោសិកាអាំងភ្លុចប្រសាទធ្វើដំណើរតាមអាក់សូនឆ្ពោះទៅកាន់ណឺរ៉ូនក្បែរគ្នាក្នុងច្រវាក់តែមួយ។

·     សញ្ញាអគ្គិសនីនៃណឺរ៉ូន

·         អាំងភ្លុចប្រសាទធ្វើដំណើរនៅលើណឺរ៉ូនមានលក្ខណៈជាសញ្ញាអគ្គិសនី​។

·         អាំងភ្លុចប្រសាទធ្វើដំណើរយឺតជាងចរន្តអគ្គិសនី។

·         ល្បឿនរបស់អាំងភ្លុចប្រសាទធ្វើដំណើរនៅលើណឺរ៉ូនប្រហែល 120m/s​ នៅលើច្រវ៉ាក់តែមួយ។

៤. ស៊ីណាប់

                  ·      ស៊ីណាប់គឺជាលំហនៅចន្លោះអាក់សូនរបស់ណឺរ៉ូន ជាមួយដង់ឌ្រីតនៃណឺរ៉ូនមួយក្បែរគ្នា។

                  ·      តើអាំងភ្លុចប្រសាទឆ្លងកាត់ស៊ីណាប់យ៉ាងដូចម្តេច?

·         អាំងភ្លុចប្រសាទអាចឆ្លងកាត់ស៊ីណាប់បានដោយសារ ក្នុងស្ញាញអាក់សូនមានពពុះតូចៗជាច្រើន ដែលផ្ទុកសារធាតុគីមី។ នៅពេលអាំងភ្លុចប្រសាទទៅដល់ស្ញាញអាក់សូន ពពុះតូចៗក៏ផ្ទុះបែក ហើយបញ្ចេញសារធាតុគីមីដែលសាយឆ្លងកាត់ស៊ីណាប់។ នៅផ្នែកស្ញាញអាក់សូនម្ខាងទៀត សារធាតុគីមីនេះបង្កើតអាំងភ្លុចប្រសាទថ្មីមួយទៀតនៅក្នុងដង់ឌ្រីតនៃណឺរ៉ូនក្បែរនោះ។តាមលំនាំនេះ អាំងភ្លុចប្រសាទធ្វើចលនាឆ្លងកាត់ពីណឺរ៉ូនមួយទៅណឺរ៉ូនមួយផ្សេងទៀត។

               ·      ការចម្លងព័ត៌មាននៅលើណឺរ៉ូន