(ជ១)មេរៀនទី១៖ (មេរៀនសង្ខេប) រូបផ្គុំនៃស្លឹករុក្ខជាតិ

មេរៀនសង្ខេប

សេចក្ដីផ្ដើម

ភាវៈរស់បរជីព និងអ្នកបំបែកមិនអាចផលិតអាហារបានដោយខ្លួនឯងទេ។

•  ភាវៈរស់បរជីព ស៊ីសារពាង្គកាយដទៃទៀតជាអាហារ។

•     អ្នកបំបែក ស្រូបអាហារពីសាកសពសារពាង្គកាយដទៃទៀត។

•     ភាវៈរស់ស្វ័យជីព(រុក្ខជាតិបៃតង) ផលិតអាហារដោយខ្លួនឯងតាមដំណើររស្មីសំយោគ។

ទោះបីជាស្លឹកមានរូបរាងខាងក្រៅខុសគ្នាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ស្លឹកទាំងអស់បង្កើតឡើងដោយជាលិកាបីប្រភេទគឺជាលិកាការពារមានអេពីឌែម   ជាលិកាគ្រឹះមានមេសូភីល   

និងជាលិកានាំមានទ្រនុងស្លឹក។

•    រូបរាងផ្សេងៗនៃស្លឹករុក្ខជាតិ

ស្លឹករបស់រុក្ខជាតិបង្កឡើងដោយជាលិកាបីប្រភេទ៖

•      ជាលិកាការពារ(អេពីឌែម)

•      ជាលិកាគ្រឹះ(មេសូភីល)

•      ជាលិកានាំ(ទ្រនុងស្លឹក) 

           •     ទម្រង់ផ្នែកខាងក្នុងនៃស្លឹករបស់រុក្ខជាតិ       ទម្រង់ផ្នែកខាងក្រៅនៃស្លឹករបស់រុក្ខជាតិ

១. អេពីឌែម

ជាលិកាការពារ(អេពីឌែម)៖ កើតឡើងពីកោសិកាមួយស្រទាប់ដែលមានភ្នាសក្រៅក្រាស់  ហើយតម្រៀបកៀកគ្នា វាមានលក្ខណៈថ្លា មានជាតិពណ៌តិច ឬគ្មានជាតិពណ៌។ អេពីឌែមអាចការពារ  

កោសិកានៅក្នុងស្លឹកឱ្យផុតពីភាពស្ងួតនៅពេលពន្លឺព្រះអាទិត្យក្ដៅខ្លាំង។

អេពីឌែមរួមមាន៖

·         អេពីឌែមលើ

·        អេពីឌែមក្រោម

·       គុយទីគុល ជាស្រទាប់ដែលកើតឡើងពីសារធាតុម្យ៉ាងភ្លឺរលោងដូចក្រមួនដែលស្ថិតនៅក្រៅបង្អស់នៃផ្នែកខាងលើនិងខាងក្រោមស្លឹក។

·      គុយទីគុលមាននាទី៖

·         ជួយបន្ថយការបាត់បង់ទឹកចេញពីស្លឹក

·         ការពារបណ្ដូរឧស្ម័ន(ជួយរារាំងការស្រួបយកនិងការបញ្ចេញ)

·         ការពាររុក្ខជាតិទប់ទល់នឹងការជ្រៀតចូលនៃមីក្រូសារពាង្គកាយ។

      ស្តូម៉ាត គឺជារន្ធតូចៗដែលស្ថិតនៅផ្ទៃខាងលើនិងខាងក្រោមនៃស្លឹករុក្ខជាតិ។

      អេពីឌែម ផ្ទៃក្រោមស្លឹកមានស្តូម៉ាតច្រើនជាងអេពីឌែមផ្ទៃលើស្លឹក។ 

      ស្ដូម៉ាតនីមួយៗផ្គុំឡើងដោយកោសិកាអេពីឌែមានឯកទេសកម្មមួយគូដែលមានទ្រង់ទ្រាយដូចគ្រាប់ សណ្ដែក​វាមានឈ្មោះថា​ កោសិកាល្បាត។

       នៅចន្លោះកោសិកាល្បាតមានលំហតូចមួយ(ឬអូស្យូល)។

       តួនាទីស្តូម៉ាត៖

·         ស្ដូម៉ាតជាកន្លែងធ្វើបណ្ដូរឧស្ម័ន រវាងកោសិកានៅខាងក្នុងស្លឹក និងមជ្ឈដ្ឋានខាង

ក្រៅ។

·         រំភាយចំហាយទឹកក៏ចេញទៅក្រៅស្លឹកតាមរយៈស្ដូម៉ាតនេះដែរ។

២. មេសូភីល

​​​​   

 ·   ជាលិកាគ្រឹះ (មេសូភីល)៖ ជាស្រទាប់កោសិកាស្ថិតនៅចន្លោះអេពីឌែមលើ

       និងអេពីឌែមក្រោមរបស់រុក្ខជាតិដែលមានផ្ទុកក្លរ៉ូប្លាសសំរាប់ធ្វើរស្មីសំយោគ។

  ·   មេសូភីលបង្កឡើងដោយភ្នាសកោសិកាពីរស្រទាប់គឺ៖

Ø  មេសូភីលប៉ាលីសាត

Ø  មេសូភីល ស្ពោត

·   មេសូភីលប៉ាលីសាត៖ កើតឡើងពីកោសិកា ក្រាស់ដែលស្ថិតនៅជាស្រទាប់។ ស្រទាប់

     កើតឡើងពីកោសិការាងទ្រវែងដែលតម្រៀបកៀកគ្នាយ៉ាងខ្លាំង។

·   មេសូភីលស្ពោត៖ កើតឡើងពីកោសិកាដែលមាន​ ទ្រង់ទ្រាយមិនទៀងទាត់ហើយ

     តម្រៀបគ្នា គ្មានស​ណ្តាប់ធ្នាប់។

·   មេសូភីលស្ពោត៖ ស្ថិតនៅចន្លោះមេសូភីលប៉ាលីសាតនិងអេពីឌែមក្រោម។

៣. ទ្រនុងស្លឹក

      ជាលិកានាំ(ទ្រនុងស្លឹក) របស់រុក្ខជាតិមានលក្ខណៈ​ជាបំពង់តូចៗដែលខាងក្នុងមានលំហធ្វើអោយរុក្ខរសអាចចរបាន។

      កើតឡើងពីជាលិកានាំពីរប្រភេទគឺ​ ស៊ីឡែម និងផ្លូអែម។

      តួនាទីរបស់ជាលិកានាំ

  Ø         ស៊ីឡែម៖ ដឹកនាំទឹក និងអំបិលខនិជរលាយពីឬសទៅស្លឹក។

  Ø   ផ្លូអែម៖ ដឹកនាំអាហារដែលផលិតដោយរស្មីសំយោគ  ទៅគ្រប់ផ្នែកទាំងអស់នៃរុក្ខជាតិដើម្បីចិញ្ចឹម ផ្នែកទាំងនោះ។