(ជ២)មេរៀនទី២៖ (មេរៀនសង្ខេប) ការលូតលាស់របស់អំប្រ៊ីយ៉ុង

ជំពូកទី២ ការបន្តពូជនិងការលូតលាស់

មេរៀនទី២ ការលូតលាស់របស់អំប្រ៊ីយ៉ុង

១. ការបង្កកំណើតក្រៅ

ការបង្កកំណើតក្រៅ ៖ ជាដំណើរការនៃស្តែម៉ាតូសូអ៊ីត និងអូវូលជាគ្នាក្រៅសារពាង្គកាយញី។ការបង្កកំណើតលក្ខណៈនេះប្រព្រឹត្តិទៅបានដោយមិនអាចខ្វះទឹកបានឡើយ។ ឧទាហរណ៍ ៖ ត្រី កង្កែប ចំពោះសត្វប្រភេទនេះសរីរាង្គចាំបាច់ក្រៅពីក្រពេញភេទគឺជាបំពង់នាំដែលនាំកាម៉ែតចេញពីក្រពេញភេទឆ្ពោះទៅក្នុងទឹក ។ការបង្កកំណើតប្រព្រឹត្តដោយផ្ទាល់នៅក្នុងទឹក បន្ទាប់ពីមេបាបានបញ្ចេញកាម៉ែតរៀងៗខ្លួនទៅក្នុងទឹករួចមក ។

     បញ្ហាប្រឈមនានា

• ជួនកាលល្ហែម៉ាតូសូអ៊ុត និង អូវុលមិនអាចជួបគ្នាបាន

• ជួនកាលកាម៉ែត ឬ កូនញាស់ អាចជាចំណីរបស់សត្វផ្សេងៗ

• អាចងាប់ដោយសារបរិមាណអុកស៊ីសែនក្នុងទឹកមិនគ្រប់គ្រាន់។

     កត្តានាំឱ្យជោគជ័យ

• ការជ្រើសរើសទីកន្លែងបញ្ចេញស្តែម៉ាតូសូអ៊ុត និង អូវុល

• មានរដូវក្នុងការបង្កកំណើត (មានពេលវេលាជាក់លាក់)

• មិនបញ្ចេញកាម៉ែតព្រាវៗ

• បរិមាណនៃការបញ្ចេញស្តែម៉ាតូសូអ៊ីត និង អូវុលមានចំនួនច្រើន ។

២.ការបង្កកំណើតក្នុង

ការបង្កកំណើតក្នុង ៖ គឺជាដំណើរនៃការជួបគ្នារវាងស្តែម៉ាតូសូអ៊ីត ជាមួយអូវុលក្នុងសារពាង្គកាយញី ។ ការបង្កកំណើតរបៀបនេះ ត្រូវការសរីរាង្គពិសេសមួយ(លិង្គពំនាក់)សម្រាប់ដឹកនាំ ស្តែម៉ាតូសូអ៊ុតចូលទៅ ក្នុងសារពាង្គកាយញី ។

បន្ទាប់ពីស្ពៃម៉ាតូសូអ៊ុតចូលក្នុងសារពាង្គញីរួចហើយ វាធ្វើដំណើរទៅជួបអូវុល ដើម្បីធ្វើការបង្កកំណើត ។ ជាលិកាសើមនៃសារពាង្គកាយសត្វញី បនាផ្តល់ទឹកសមស្រប តាមតម្រូវការ សម្រាប់ស្ដែម៉ាតូសូអ៊ីត ហែលទៅជួបជាមួយអូវុល ។

អាកប្បកិរិយា មុនពេលបន្តពូជ មុនពេលមានការបន្តពូជ អរម៉ូនមួយចំនួនមានការត្រួតពិនិត្យទៅលើសរីរៈ របស់សត្វដែលយើងអាច សម្គាល់បានថា ជាអាកប្បកិរិយាមុនពេលមានការបន្តពូជ ដែលសត្វទាំងនោះមាន បម្រែបម្រួលសារពាង្គ កាយខាងក្រៅដូចជា ៖ សម្លេងច្រៀង ពណ៌ស្លាប ពណ៌ស្បែក និងការបញ្ចេញសារធាតុគីមី (ហ្វេរ៉ូម៉ូន)ដែល មានក្លិនប្លែកៗ ។ អាកប្បកិរិយាទាំងនេះ ដាស់ឱ្យមានតំណបនៃការពាក់គ្នានិងការបញ្ចេញកាម៉ែត (អូវុល និង ស្តែម៉ាតូសូអ៊ីត) ។

២.១ សត្វល្អិត

កណ្តូបរស់នៅក្នុងតំបន់វាលខ្សាច់ ។ នៅពេលណាដីមានសំណើម និងមានកម្ដៅឧណ្ឌៗវាបន្តពូជជាមួយគ្នា។ អាកប្បកិរិយា មុនពេលបង្កកំណើត សត្វឈ្មោលបញ្ចេញសម្លេងយំ ហើយលោតទៅសង្រួបលើ សត្វញី សត្វឈ្មោលបានចមកោងពោះយ៉ាងខ្លាំង ដើម្បីធ្វើឱ្យផ្នែកខាងចុងពោះប៉ះគ្នា ។ ថង់ ដែលផ្ទុកស្ពែម៉ាតូសូអ៊ីត បានឆ្លងចេញពីពោះសត្វឈ្មោល ចូលទៅក្នុងបោះសត្វញី ។ បន្ទាប់មក ថង់នោះផ្ទុះបែក ខណៈនោះសត្វញីបានប្រើប្រាស់ស្រែម៉ាតូសូអ៊ីត ទាំងអស់នោះដើម្បីបង្ក កំណើតជាមួយអូវុល ។

២.២ បក្សី

នៅក្នុងរដូវបន្តពូជ បក្សីប្រភេទនីមួយៗបានបង្ហាញនូវអាកប្បកិរិយាផ្ទាល់ក្នុងការទាក់ទាញសត្វ5 ។ ជាធម្មតាបក្សតែងតែបែងចែកតំបន់គ្នាក្នុងការគ្រប់គ្រង ។ អាកប្បកិរិយាទាក់ទាញរួមមាន : ការបញ្ចេញសម្លេង ការបង្កើតរូបរាង្គ ។ ប្រសិនបើការទាក់ទាញបានជោគជ័យ វានិងកាច់សម្បុក ។

     របៀបនៃការបន្តពូជ

·       បក្សីឈ្មោលជាន់បក្សីញីទំពីលើខ្នងសត្វញីដោយសង្កត់យ៉ាងខ្លាំងទៅលើក្លូអាក់។

·       សត្វឈ្មោលបញ្ចេញធាតុរាវដែលានផ្ទុកស្លែម៉ាតូសូអ៊ីតទៅក្នុងបន្តពូជរបស់សត្វញី។

·       ស្ពៃម៉ាតូសូអ៊ីតធ្វើដំណើរតាមបណ្តោយបំពង់អូវុលរហូតបានជួបនឹងអូវុលហើយធ្វើការបង្កកំណើត។

·       ក្រោយការបង្កកំណើតត្រូវបានស្រោបដោយស៊ុតលឿង ស៊ុតស និងសំបករឹងព័ទ្ធជុំវិញសម្រាប់ការពារ ។

២.៣ ថនិកសត្វ

ថនិកសត្វឈ្មោលមានសរីរាង្គពិសេសមួយ សម្រាប់បញ្ជូនស្ពែម៉ាតូសូអ៊ីតទៅក្នុងខ្លួនសត្វញី ។ សរីរាង្គនោះហៅថាលិង្គ។

     របៀបនៃការបន្តពូជ

 ·   ពេលពាក់គ្នាសត្វឈ្មោលបានបញ្ចេញទឹកកាមដែលជាសារធាតុរាវល្បាយសារធាតុចិញ្ចឹម និងស្លែម៉ាតូសូអ៊ីត ។

• ស្ពៃម៉ាតុសូអ៊ីតចូលទៅជួបជាមួយអូវុលហើយមានការបង្កកំណើត ។

• ស៊ុតបង្កកំណើត ឬ ស៊ីកូតធ្វើចំណែកជាបន្តបន្ទាប់ហើយក្លាយជាអំប្រ៊ីយ៉ុង ដែលភ្ជាប់ខ្លួន ទៅនិងផ្ទៃស្បូន ។

៣.ការលូតលាស់របស់អំប្រ៊ីយ៉ុង

មិនខុសគ្នាពីការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិទេ ។ ការបង្កកំណើតរវាងស្ពែម៉ាតូសូអ៊ីត និង អូវុល បង្កើតបានជាស៊ីកូតក្នុងដំណាក់កាលដំបូងនៃការលូតលាស់ ។ ការលូតលាស់នៅតែបន្តរហូត បង្កើតបាននូវសាពាង្គកាយពេញលេញមួយ ។ ការលូតលាស់រួមមាន ៖ ចំណែកកោសិកា ការរីកធំធាត់ ការបំលែងឯកទេស។

៣.១ ចំណែកកោសិកា

ក្រោយពេលមានការបង្កកំណើត ស៊ីកូតចាប់ផ្តើមធ្វើចំណេកកោសិកាបន្តបន្ទាប់ ។ ដំបូងឡើយស៊ីកូតចែកខ្លួនតាមរយៈមីតូស បង្កើតបានកោសិកាកូនពីរ ។ កោសិកាកូននីមួយៗចែកខ្លួនបន្តទៀតបានកោសិកាកូនបួនបន្តបន្ទាប់ ។ កោសិកាចែកខ្លួនជាបន្តបន្ទាប់រហូត ។ ក្នុងរយៈពេលកោសិកាធ្វើចំណែកវាមិនកើនមាឌទេ ។ បួនថ្ងៃក្រោយពីការបង្កកំណើត អំប្រ៊ីយ៉ុងមានរាងជាកូនបាល់ (ម៉ូរុលឡា) កោសិកាបន្តធ្វើចំណែកបង្កើតបានជាស្វ៊ែរប្រហោងក្នុងមួយ (កើតពីកោសិកាក្រាស់មួយ ស្រទាប់) ផ្នែកខាងក្នុងស្វ៊ែរមានផ្ទុកធាតុរាវ (ដំណាក់កាលប្លាស្មូឡា មានផ្ទុកប្លាស្តូស៊ីល) ។

៣.២ ហ្គាសស្ត្រូឡាស្យុង

នៅពេលដែលប្លាស្តូឡាកើនចំនួនបាន៣០០ទៅ៤០០កោសិកា ដំណាក់កាលហ្គាស្ត្រូឡាស្យុងក៏បានកើតឡើង ។ កោសិកានៅចំហៀងម្ខាងរបស់ប្លាស្តូឡាធ្វើចចលនាឆ្ពោះទៅខាងក្នុង បង្កើតបានជាអំប្រ៊ីយ៉ុង ដែលមានពីរស្រទាប់ហៅថា ហ្គាស្ត្រូឡា ។ រន្ធចំហរមួយកើតមានឡើងហៅថា ប្លាស្តូព័រ ។ ក្នុងដំណាក់កាលហ្គាស្ត្រូឡា កោសិកាស្រទាប់ខាងក្រៅហៅថា អ៊ុចតូឌែម ។ ស្រទាប់នេះមាន ការបំលែងឯកទេសទៅជា ៖

·       ប្រព័ន្ធប្រសាទ (ខួរក្បាល ខួរឆ្អឹងខ្នង សរសៃរប្រសាទ)

·       ភ្នាសខាងក្នុងមាត់ រន្ធច្រមុះ និង ទ្វាធំ

·       អេពីឌែមរបស់ស្បែក ក្រពេញញើស សក់ ក្រចក ។

កោសិកានៃស្រទាប់ខាងក្នុងហៅថាអង់ដូឌែម។ ប្រហោងក្នុងរបស់ហ្គាស្ត្រូឡា គឺជាពោះវៀនដំបូង។ ក្រោយមកវាក្លាយជាប្រដាប់រំលាយអាហារ និង បន្ទាប់មកមានការបំលែងឯកទេសទៅជា៖

•        ភ្នាសខាងក្នុងបំពង់ខ្យល់ ទងសួត សួត
•       ថ្លើម លំពែង
•        ទីរ៉ូអ៊ុត ប៉ារ៉ាអ៊ុត ទីមុស ប្លោកនោម ។

កោសិកានៃស្រទាប់ខាងក្រៅ រុញឆ្ពោះទៅក្នុងបង្កើតបានជា កោសិកាស្រទាប់ទីបី គឺមេសូឌែម ។ មានការបំលែងឯកទេស ៖

•        ឆ្អឹង និង សាច់ដុំ
•        ឈាម និង សរសៃរឈាម
•     ប្រដាប់បន្តពូជ និង ប្រដាប់បញ្ចេញចោល

៣.៣ ការរីកធំធាត់ និង បំលែងឯកទេស

ការរីកមាឌមុននិងធ្វើចំណែក។ អំប្រ៊ីយ៉ុងក៏ចាប់ផ្តើមកើនមាឌដែរ។ កោសិកាអំប្រ៊ីយ៉ងបានតម្រៀបទៅជាទម្រង់ពិសេសមួយ ហើយកោសិកានីមួយៗមាននាទីពិសេសផ្ទាល់។ ហ្គាស្ត្រូឡាស្យុងមានការតម្រៀបគ្នាទៅតាមស្រទាប់ខុសៗគ្នា តែរូបរាង្គកោសិកានីមួយៗដូចគ្នាដដែរ។ កោសិកានីមួយៗ មានការប្រែប្រួលពីកោសិកាដែលមិនមានឯកទេស ទៅជាកោសិកាដែលមានឯកទេស ។

សញ្ញាដំបូងនៃការបំលែងឯកទេសរបស់សត្វករដេរ

·       ជាលិកាមេសូឌែមដែលស្ថិតនៅតាមបណ្តោយអ័ក្សកណ្តាលបង្កើតបានជាពួរប្រសាទ ។

·       ប្រព័ន្ធប្រសាទលូតលាស់ចេញពីជាលិកាម៉ិចតួឌែម ដែលស្ថិតនៅចំពីខាងលើងពួរប្រសាទ។

·       កោសិកានៃស្រទាប់អ៊ុចតូឌែមឡើងក្រាស់ ហើយបង្កើតបានជាបន្ទះប្រសាទ ហៅថាកំពកប្រសាទ ។

·       កំពកប្រសាទទាំងពីរលូតវែង ភ្ជាប់គ្នាចំពីខាងលើនៃមជ្ឈមណ្ឌលប្រសាទ បង្កើតបានជាបំពង់ប្រសាទ

បំពង់ប្រសាទបង្កើតបានជា ខួរក្បាល និង ពួរឆ្អឹងខ្នង ។

៤. ការលូតលាស់របស់មនុស្ស

ការលូតលាស់របស់មនុស្ស ត្រូវបានចែកចេញជាពីរដំណាក់កាលគឺ ដំណាក់កាលលូតលាស់របស់អំប្រ៊ីយ៉ុង (ពីរខែដំបូង) ដំណាក់កាល លូតលាស់របស់គភ៌ (ខែទី៣ រហូតដល់ខេទី៩)

សរីរាង្គសំខាន់ៗត្រូវបានង្កើតឡើងក្នុងដំណាក់កាលអំប្រ៊ីយ៉ុង ដោយឡែកក្នុងដំណាក់កាលការលូតលាស់របស់គភ៌ គឺជាដំណាក់

កាលមួយដែលធ្វើឱ្យកាន់តែប្រសើរនៅសរីរាង្គផ្សេងៗ។ ចំពោះស៊ីកូតមនុស្សមានជាតិលឿងតិចតួច ហើយមានសារធាតុចិញ្ចឹម

សម្រាប់អំប្រ៊ីយ៉ុងត្រូវបានផ្គត់ផ្គង់ដោយកូរ្យុង(Chorion) ដែលបន្ទាប់មកក្លាយទៅជាផ្នែកមួយនៃសុក ។

៤.១ ការលូតលាស់ដំបូង

ស៊ុតបង្កកំណើត ឬ ស៊ីកូត ចាប់ផ្តើមធ្វើចំណែកតាមមីតូស នៅក្នុងដៃស្បូន ។ ចំណែកកោសិកាមានជាបន្តបន្ទាប់ ដោយកោសិកានីមួយៗធ្វើចំណែក ហើយចំនួនកោសិកាលមានការកើនឡើងទ្វេដង។ បួនថ្ងៃក្រោយ ពេលមានការបង្កកំណើត អំប្រ៊ីយ៉ុងជាដុំបាល់រឹង មួយដែលមានកោសិកាប្រហែល ៦៤ ហៅថា ម៉ូរុលឡា។ ដំណាក់កាលដំបូងនៃការលូតលាស់រួមមានការកាច់សំបុកហ្គាស្ត្រូឡាស្យុង និងណឺរុលឡាស្យុង ។

ក. ការកាច់សំបុក

 ម៉ូរុលឡារីកធំធាត់ប្រហោងមួយពេញទៅដោយធាតុរាវកើតឡើងនៅចំកណ្តាលដែលប្លែងទៅជាទម្រង់ ប្រហោងក្នុងមួយហៅថា ប្លាស្តូស៊ីល ។ កោសិការបស់ប្លាស្តូស៊ីលដែលមានរូបរាង្គដូចៗគ្នាចាប់ផ្តើមធ្វើឯកទេសកម្ម។ ការបំលែងឯកទេសមានការធានារ៉ាប់រងការលូតលាស់របស់ជាលិកាប្រភេទផ្សេងៗទាំងអស់ក្នុងសារពាង្គកាយ។ ដុំកោសិកាខាងក្នុងដែលកកើតឡើងបន្តិចម្តងៗពីកោសិកាមួយក្រុមនៅក្នុងតំបន់មួយនៃប្លាស្តូស៊ីសក្លាយទៅជាអំប្រ៊ីយ៉ុង ។ ស្រទាប់កោសិកាដែលនៅព័ទ្ធជុំវិញប្រហោងហៅថា ត្រូផូប្លាស។ ប្រហែល ៦ ទៅ ៧ ថ្ងៃក្រោយពេលមានការបង្កកំណើត ប្លាស្តូស៊ីសភ្ជាប់ខ្លួនទៅនិងភ្នាស់សើមស្បូនដែលជាកន្លែងសម្បូរទៅដោយសរសៃរឈាម។ នោះស្រទាប់ប្រូតូផ្លាស បានបញ្ចេញអង់ស៊ីម ដើម្បីបំផ្លាញកោសិការបស់ភ្នាស់សើមស្បូនដែលជួយឱ្យប្លាស្តូស៊ីសអាចជ្រៀតចូលទៅក្នុងកម្រាស់នៃភ្នាស់សើមស្បូនបានងាយ ។

ខ. ហ្គាសស្ត្រូឡាស្យុង

ដុំកោសិកាផ្នែកខាងក្នុងប្លាស្តូស៊ីស បំបែកខ្លួនជាពីរស្រទាប់ដែលបន្ទាប់មកបង្កើតបានជាស្រទាប់ទីបី។ ស្រទាប់ទីបីកើតឡើងតាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរទីកន្លែងរបស់កោសិកា។ លទ្ធផលនៃហ្កាស្ត្រូឡាស្យុងបានបង្កើតជាកោសិកាបីស្រទាប់ផ្សេងៗគ្នាគឺ អ៊ិចតូឌែម មេសូឌែម និង អង់ដូឌែម។ ស្រទាប់ទាំងបីនេះ នឹងក្លាយទៅជាស្រទាប់ខ្នរដំបូង ពីព្រោះជាលិកា និងសរីរាង្គទាំងអស់របស់អំប្រ៊ីយ៉ុងនឹងត្រូវកើតឡើងពីស្រទាប់ទាំងបីនេះ ។

គ.ណឺរុលឡាស្យុង

ក្នុងដំណើរការលូតលាស់របស់មនុស្ស ដំណាក់កាលសំខាន់បន្ទាប់ពីហ្គាស្ត្រូឡាស្យុង គឺជាណឺរុលឡាស្យុង ដែល ជាដំណាក់កាលលូតលាស់របស់ប្រព័ន្ធប្រសាទ។ ផ្នែកមួយនៃជាលិកាមេសូឌែមនៃអ័ក្សកណ្តាល ចាប់ផ្តើមធ្វើបំលែងឯកទេសក្លាយទៅជាពួរប្រសាទ។ មជ្ឈមណ្ឌលប្រសាទចាប់ផ្តើមមានការលូតលាស់ចំពីខាងលើពួរប្រសាទ។ គែមទាំងពីរនៃបន្ទះប្រសាទងើបខ្ពស់ឡើង ហើយកកើតឡើងបានជាកំពកប្រសាទមួយគូ។ កំពកទាំងពីរមានការលូតវែងូលគ្នាបន្តិចម្តងៗ ភ្ជាប់គ្នាបង្កើតបានជាបំពង់ប្រសាទ។ បន្ទាប់មកបំពង់ប្រសាទលូតលាស់ទៅជាពួរឆ្អឹងខ្នង និងខួរក្បាល ។

ឃ. ភ្នាសក្រៅរបស់អំប្រ៊ីយ៉ុង

អំប្រ៊ីយ៉ុង ត្រូវបានរុំព័ទ្ធពីខាងក្រៅដោយថង់ទឹកភ្លោះ។ ថង់ទឹកភ្លោះ ពេញទៅដោយធាតុរាវ គឺទឹកភ្លោះ។ ធាតុរាវវាមាននាទីការពារអំប្រ៊ីយ៉ុងទប់ទល់នឹងការប៉ះទង្គិចផ្សេងៗពីខាងក្រៅ។ កូរ្យុង ជាភ្នាសមួយផ្សេងទៀតដែលត្រូវបានលូតលាស់ចេញពីគ្រូផូប្លាស។ កូរ្យុង មានរាងដូចម្រាមដៃហៅថា ប្រាំងកូរ្យុង ។ ជ្រាំងកូរ្យុង និង ភ្នាសសើមស្បូនបង្កើតបានជា សរីរាង្គមួយសម្រាប់ទ្រទ្រង់ជីវិត ហៅថា សុក។ សុកមាននាទីដូចសួត ដោយវាស្រូបយកអុកស៊ីសែនពីឈាមម្តាយនិងបញ្ជូនកាបូនឌីអុកស៊ីតទៅកាន់ឈាមម្តាយវិញ។ វាមាននាទីដូចប្រដាប់រំលាយអាហារដោយនាំយកសារធាតុចិញ្ចឹមពីឈាមម្ដាយទៅឱ្យអំប្រ៊ីយ៉ុង។ វាមាននាទីដូចតម្រងនោមដែរ ដោយស្រូបយកកាកសំណល់អាសូតចេញពីឈាមរបស់អំប្រ៊ីយ៉ុង។

ង. សារៈសំខាន់នៃការលូតលាស់

ដំណាក់កាលដំបូងនៃការលូតលាស់នេះមានសារៈសំខាន់ណាស់ ព្រោះកត្តាខាងក្រៅមួយចំនួនអាចបង្អាក់ដល់ការលូតលាស់របស់អំប្រ៊ីយ៉ុង។ សុកដើរតួជារបាំងការពារចំពោះសារធាតុចង្រៃមួយចំនួន ឬភ្នាក់ងារបង្កជំងឺ។ ប៉ុន្តែភ្នាក់ងារបង្កជំងឺខ្លួនដូចជាវីរុសអាចឆ្លងពីម្ដាយទៅអំប្រ៊ីយ៉ុងនិងបណ្តាលឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ឧទាហរណ៍ វីរុសបង្កជំងឺកញ្ជើលឆ្លងទៅអំប្រ៊ីយ៉ុង។ ជំងឺនេះអាចបណ្តាលឱ្យផ្ចង់ ខ្វាក់ភ្នែក ឬក៏អន់ប្រាជ្ញា។ ថ្នាំមួយចំនួនដូចជា កាផេអ៊ុន អាល់កុលអាចឆ្លងកាត់របាំង សុកទៅដល់អំប្រ៊ីយ៉ុង ជួនកាលក៏បណ្តាលឱ្យមានការលូតលាស់មិនប្រក្រតី។ ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះត្រូវតែចៀសវាងកុំប្រើប្រាស់ឱសថមិនចាំបាច់ក្នុងរយៈពេលនោះ។ ការជក់បារីអាចបណ្តាលឱ្យមានបញ្ហាក្នុពេលមានគភ៌ ព្រោះផ្សែងបារីមានជាតិនីកូទីន។ សារធាតុនេះធ្វើឱ្យសរសៃឈាមរបស់ស្បូនរួមតូចដែលបណ្តាលឱ្យការផ្តល់ឈាមរបស់សុកទៅឱ្យអំប្រ៊ីយ៉ុងថយចុះ។ អំប្រ៊ីយ៉ុងទទួលបានអាហារតិចតួចដែលធ្វើឱ្យទារកកើតមកមានទម្ងន់ស្រាលនិងសុខភាពមិនប្រក្រតី ។

៤.២ ការលូតលាស់របស់គភ៌

ចុងខែទី១ នៃការលូតលាស់អំប្រ៊ីយ៉ុងក្លាយទៅជាគភ៌ដែលភាគច្រើនជាលិកានិងសរីរាង្គសំខាន់ៗត្រូវបានកកើតឡើង។ រយ:ពេលនេះទងសុកបានកើតឡើង។ ក្នុងទងសុក មានសរសៃអាកទែពីរ និងសរសៃវ៉ែនមួយដែលភ្ជាប់គភ៌ទៅនឹងសុក។ ប្រព័ន្ធសាច់ដុំរបស់គភ៌លូតលាស់យ៉ាងល្អ។ គភ៌មានប្រវែងប្រហែល 8cm និងទម្ងន់ប្រហែល 28g។ ខែទី 4 ទី 5 និងទី 6 ក្រោយពេលបង្កកំណើតជាលិការបស់គភ៌ក្លាយជាមានលក្ខណៈស្មុកស្មាញនិងមានឯកទេសកម្មព្រមទាំងចាប់ផ្ដើមបំពេញនាទីរៀងៗខ្លួន។ បេះដូងរបស់គភ៌ប្រែជាខ្លាំងល្មមគ្រប់គ្រាន់អាចស្តាប់ឮដោយប្រដាប់ស្ដាប់ចង្វាក់បេះដូង(Stethoscope)។ ឆ្អឹងជំនួសដោយឆ្អឹងខ្ចីដែលបង្កើតបានជាគ្រោងឆ្អឹងដំបូង។ ស្រទាប់រោមទន់ៗដុះលូតលាស់នៅលើស្បែករបស់គភ៌ ។ ដោយគភ៌ កើនទំហំពោះម្តាយក៏ឡើងប៉ោងតម្រូវតាមនោះដែរ។ ម្តាយចាប់ផ្ដើមមានអារម្មណ៍ថាកម្រើក។ នៅចុងខែទី 6 ក៏មានប្រវែង 35cm និងទម្ងន់ប្រហែល 700g។

ខែទី 7 ទី 8 និងទី ១ ប្រព័ទ្ធសរីរាង្គលូតលាស់ពេញលេញ។ គភ៌លូតលាស់ទំហំនិងទម្ងន់។ ទម្រង់របស់វាកើតទ្វេ ហើយសួតនិងសរីរាង្គផ្សេងៗទៀតទទួលរងការប្រែប្រួលដែលត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ការរស់នៅក្រៅស្បូន។ រយៈពេលនេះគភ៌អាចតម្រូវសីតុណ្ហភាពរាងកាយរបស់វា។ លើសពីនេះ មជ្ឈមណ្ឌលប្រសាទនិងសួតលូតលាស់ពេញលេញ។ គភ៌លូតលាស់បានពេញលេញក្នុងរយៈពេល ៩ខែជាមធ្យម។ ទារកកើតមុនខែទី​៨ នៃការលូតលាស់ហៅថា ទារកកើតមិនគ្រប់ខែ។ ទារកបែបនេះតែងមានបញ្ហាដង្ហើម ពីព្រោះសួតរបស់វាលូតលាស់មិនទាន់ពេញលេញ ។