(ជ៦)មេរៀនទី២៖ (មេរៀនសង្ខេប) ថេរលំនឹង

ជំពូក៦ ប្រតិកម្មរវាងសត្វនិងមជ្ឈដ្ឋាន

មេរៀនទី២ ថេរលំនឹង

សេចក្តីផ្តើម

         នៅតំបន់អង់តាក់ទិច សីតុណ្ហភាពអាចធ្លាក់ចុះដល់ -40°C ក្រោមសូន្យ ឬក៏ទាបជាងនេះទៀត នៅពេលមានព្យុះទឹកកកយ៉ាងខ្លាំង ។ ស៊ុតរបស់ភេសមុទ្រមិនត្រូវឱ្យប៉ះដីទេ ព្រោះវានឹងកកហើយងាប់ភ្លាម។ ដូច្នេះបក្សីឈ្មោលទ្រស៊ុតនៅលើជើងរបស់វា។ ថ្វីបើអាកាសធាតុត្រជាក់ខ្លាំងបែបនេះក៏ដោយស៊ុតនៅតែរក្សាសីតុណ្ហភាព 38°C ជានិច្ច។ សីតុណ្ហភាពសារពាង្គកាយភេសមុទ្រមិនដែលធ្លាក់ក្រោមកម្រិតនេះទេ ។ លំនាំដែលរក្សាសីតុណ្ហភាពសារពាង្គកាយឱ្យនៅថេរ ជាឧទាហរណ៍មួយនៃថេរលំនឹង ។

១. តម្រូវការថេរលំនឹង

ការប្រែប្រួលក្នុងឈាមបណ្តាលឱ្យមានការប្រែប្រួលមជ្ឈដ្ឋានខាងក្នុងសារពាង្គកាយ។

            ថេរលំនឹង ជាការរក្សាមជ្ឈដ្ឋានខាងក្នុងសារពាង្គកាយឱ្យនៅនឹងមិនប្រែប្រួល។ ប្រព័ន្ធប្រសាទសម្របសម្រួល និងបញ្ជាឱ្យមានលំហូរនៃអរម៉ូនអាដ្រេណាលីន។ការបញ្ចេញអរម៉ូនអាដ្រេណាលីនពីក្រពេញអង់ដូគ្រីនធ្វើឱ្យរាងកាយត្រៀមខ្លួនធ្វើសកម្មភាព(បេះដូងលោតញាប់ និងចង្វាក់ដង្ហើមលឿនជាដើម)។ ការរក្សាសីតុណ្ហភាព កម្រិតpH និងប៉ូតង់ស្យែលទឹកក្នុងសារពាង្គកាយគឺចាំបាច់ណាស់។ដូចនេះសមាសភាគក្នុងជាលិការាវត្រូវស្ថិតក្នុងដែនកំណត់ជាក់លាក់។

១.១ តំណបអវិជ្ជមាន

តំណបអវិជ្ជមាន ជាការត្រួតពិនិត្យថេរលំនឹងក្នុងសារពាង្គកាយ។

ការត្រួតពិ​និត្យថេរលំនឹងណាមួយកើតឡើង ត្រូវតែមាន៖

·       រំញោច

·       ធ្មួល

·       ចលនការកែតម្រូវស្វ័យប្រវត្តិ

·       តំណបអវិជ្ជមាន។

១.២ ឧទាហរណ៍ថេរលំនឹងចំពោះមនុស្ស

ការប្រែប្រួលកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមក្នុងមួយថ្ងៃ

ក. និយ័តកម្មកំហាប់គ្លុយកូសក្នុងឈាម

គ្លុយកូសជាស្ករសំខាន់ដែលដឹកនាំតាមឈាម ។ ប្រសិនបើកម្រិតជាតិស្ករទាប ពេកសរីរាង្គផ្សេងៗជាពិសេស ខួរក្បាល និងបេះដូងត្រូវបានបាត់បង់នូវប្រភពថាមពលដ៏សំខាន់របស់ពួកវា។ ប្រសិនបើ កម្រិតជាតិស្ករខ្ពស់ពេកវាបណ្តាលឱ្យជាលិកាបាត់បង់ទឹកតាមអូស្មូស។ ដូចនេះទឹកចាកចេញពីឈាម។ កម្រិតគ្លុយកូសក្នុងឈាមអាចកើនឡើងក្រោយពេលបរិភោគអាហារ។ វាអាចធ្លាក់ក្នុងរយៈពេលលំហាត់ប្រាណយ៉ាងខ្លាំងក្លា ឬការអត់ឃ្លាន។ ការប្រែប្រួលនៃកម្រិតជាតិស្ករជាតិស្ករក្នុងឈាមបានភ្ញោចអ៊ីឡូឡង់កេរ៉ង់ (llots de Langerhans) នៅក្នុងលំពែង។ អ៊ីឡូឡង់កេរ៉ង់ដោយតម្រូវបរិមាណអាំងស៊ុយលីន (Insuline) ដែលវាផលិត។ ផលត្រឡប់មកវិញគឺបណ្តាលឱ្យថ្លើមបញ្ចេញគ្លុយកូស ឬក៏ស្ដុកគ្លុយកូសទុកក្រោមទម្រង់ជាគ្លីកូសែន ។

ខ. ថេរលំនឹងតាមរយៈតម្រងនោម

តម្រង់នោមជាសរីរាង្គសំខាន់នៃថេរលំនឹង។តម្រងនោមសម្របសម្រួលបរិមាណទឹកក្នុងឈាមដោយតម្រូវ

២. ស្បែក

ស្បែក គ្រប់ដណ្តប់និងការពាររាងកាយទាំងមូលក៏ជាសរីរាង្គវិញ្ញាណសរីរាង្គបញ្ចេញចោលនិងជានិយ័តករសីតុណ្ហភាពរបស់រាងកាយ។

២.១ រូបផ្គុំស្បែក

ស្បែកមានពីរផ្នែកសំខាន់ៗគឺ៖

·                                      ផ្នែកខាងក្រៅ (អេពីឌែម)

ផ្នែកខាងក្នុង (ឌែម)

ក. អេពីឌែម

ស្រទាប់លើនៃអេពីឌែមរបស់ម្រាមដៃ ម្រាមជើង បាតដៃ និងបាតជើងមានស្នាមចង្អូរ និងស្នាមលកពីកំណើត ដែលជួយក្នុងការក្តាប់ ឬកាន់។ នៅចុងម្រាមគេហៅថា ស្នាមក្រយៅដៃ ដែលជួយក្នុងការកំណត់លក្ខណៈពិសេស របស់មនុស្សម្នាក់ៗ។

ខ. ឌែម

មានកម្រាស់ក្រាស់ប្រែប្រួលទៅតាមផ្នែកនៃរាងកាយ។ ឧទាហរណ៍៖ បាតដៃនិងបាតជើង ឌែមមានកម្រាស់ពី ៣ទៅ ៤មម(ជាទ្រនាប់ការពារស្បែក)។ នៅលើផ្ទៃភ្នែក ឌែមមានកម្រាស់ត្រឹមតែ ០.៥ មម។ មានផ្ទុកកោសិកាប្រសាទ សរសៃឈាម សាច់ដុំ ឫសសក់ និងក្រពេញ។ ពេលរងារសាច់ដុំកន្រ្តាក់ទាញរោមត្រង់ឡើងលើដែលជួយមិនឱ្យ កម្តៅចេញនិងចូលបាន ហៅថាការឡើងសម្បុរគីង្គក់។

គ. តម្រូវសីតុណ្ហភាព

ការបែកញើសក៏ជួយដកយកកម្តៅលើសចេញដែរ។ ញើសភាគច្រើនមានទឹក ៩៩% និង១% ជាល្បាយនៃអំបិល អាស៊ីត និងកាកសំណល់។ ស្បែកមានក្រពេញញើសប្រហែល ១០០/១សង់ទីម៉ែត្រការេ។

ក្រពេញញើសអាប៉ូគ្រីនមាននៅក្លៀក និងក្រលៀនផលិតញើសដែលមានផ្ទុកប្រូតេអ៊ីន និងអាស៊ីតខ្លាញ់ធ្វើឱ្យ បាក់តេរីងាយលូតលាស់ដែលកាកសំណល់របស់បាក់តេរីធ្វើឱ្យញើសមានក្លិមិនល្អ ។