(ជ២) មេរៀនទី៣៖ (មេរៀនសង្ខេប) បរិមណ្ឌលប្រសាទ

មេរៀនសង្ខេប

សេចក្ដីផ្ដើម

·      ប្រព័ន្ធប្រសាទបង្កឡើងពីមជ្ឈមណ្ឌលប្រសាទនិងបរិមណ្ឌលប្រសាទ។

·      បរិមណ្ឌលប្រសាទកើតឡើងពីសរសៃប្រសាទជាច្រើនដែលបង្កឡើងពីបាច់អាក់សូន (បាច់ប្រសាទ)។

·      
អាក់សូននៅក្នុងសរសៃប្រសាទហៅថាភីបប្រសាទ

·      វាមាននាទីដឹកនាំព័ត៌មានរវាងមជ្ឈមណ្ឌលប្រសាទនិងផ្នែកផ្សេងៗនៃសារពាង្គកាយ។

១. កាយវិភាគវិទ្យានៃបរិមណ្ឌលប្រសាទ

       ·      បរិមណ្ឌលប្រសាទ កើតឡើងពីសរសៃប្រសាទលលាដ៍ក្បាល១២គូ ដែលចេញពីខួរក្បាល និងសរសៃប្រសាទឆ្អឹងខ្នងចំនួន៣១គូ ដែល

             ចេញពីខួរឆ្អឹងខ្នង។

       ·      សរសៃប្រសាទភ្ជាប់មជ្ឈមណ្ឌលប្រសាទជាមួយផ្នែកផ្សេងៗនៃសារពាង្គកាយ។

       ·      បរិមណ្ឌលប្រសាទមានទំនាក់ទំនងជាមួយចលនាឆន្ទៈផងនិងចលនាអឆន្ទៈផង។

       ·      សរសៃប្រសាទលលាដ៍ក្បាលទាំងអស់

ប្រើសម្រាប់ទាក់ទងសរីរាង្គវិញ្ញាណ

(ភ្នែក ត្រចៀក ច្រមុះ...) និងទម្រង់

ផ្សេងៗទៀតរបស់ក្បាល និងកញ្ជឹងក។

        ·      សរសៃប្រសាទឆ្អឹងខ្នង កើតឡើងពីសរសៃប្រសាទវិញ្ញាណនាំ និងសរសៃប្រសាទចលករ។

        ·      សរសៃប្រសាទវិញ្ញាណនាំ បញ្ជូនអាំងភ្លុចប្រសាទ ចេញពីសរីរាង្គវិញ្ញាណទៅកាន់មជ្ឈមណ្ឌលប្រសាទ។

         ·      សរសៃចលករ បញ្ជូនអាំងភ្លុចប្រសាទពីមជ្ឈមណ្ឌលប្រសាទទៅកាន់សាច់ដុំឬ ក្រពេញ។

         ·      បរិមណ្ឌលប្រសាទចែកចេញជា២ផ្នែកគឺ

• ប្រព័ន្ធប្រសាទសូម៉ាទិច មាននាទីដឹកនាំអាំងភ្លុចប្រសាទពីមជ្ឈមណ្ឌលប្រសាទទៅកាន់សាច់ដុំជាប់ឆ្អឹងនិងត្រួតពិនិត្យចលនាឆន្ទ:របស់សារពាង្គកាយដូចជា ការរត់ ការផាត់ពណ៌ ការច្រៀង…។

• ប្រព័ន្ធប្រសាទស្វ័យប្រវត្តិ មាននាទីតម្រូវចលនាអឆន្ទ:នៃសរីរាង្គខាងក្នុងដូចជា តម្រូវចង្វាក់ដង្ហើម ការបញ្ចេញចោល ដំណើររបត់ឈាម ការរំលាយអាហារ …។ល។

២. ចលនាតាមឆន្ទះ និងរេផ្លិច

២.១ ចលនាតាមឆន្ទះ

          ·      ចលនាតាមឆន្ទៈ ជាចលនាដែលកើតឡើងដោយញ្ញាណ ដូចជាការមើលសៀវភៅ ការចាប់កាន់អ្វីមួយ ការនិយាយជាដើម ដែល

        សកម្មភាពទាំងនេះជាការបញ្ជារបស់ខួរក្បាល។

២.២ រេផ្លិច

         ·       រេផ្លិច ជាសកម្មភាពអឆន្ទៈដែលកើតឡើងដោយស្វ័យប្រវត្តិគ្មានការចូលរួមពីខួរក្បាលទេ។

         ·       ចលនាឆ្លើយតបដោយរេផ្លិចជាចលនាលឿនជាទីបំផុត ព្រោះអាំងភ្លុចប្រសាទធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់តាមសរសៃប្រសាទតែមួយជួរប៉ុណ្ណោះ

        ហៅថាធ្នូរេផ្លិច។

         ·        សកម្មភាពរបស់សារពាង្គកាយ ដែលត្រូវបានត្រួតពិនិត្យដោយរេផ្លិច រួមមាន ការព្រិចភ្នែក ការក្អកធ្វើឱ្យបំពង់ខ្យល់ស្អាត ចលនាដង្ហើម

        ចង្វាក់បេះដូង រន្ធប្រស្រីភ្នែករួមតូចពេលមានពន្លឺខ្លាំង ហើយបើកធំនៅពេលមានពន្លឺខ្សោយ។ល។

         ·      រេផ្លិចចែកចេញជាពីរគឺ៖

·      រេផ្លិចមានល័ក្ខខណ្ឌ គឺសកម្មភាពកើតមានឡើងជាដដែលៗ នាំឱ្យក្លាយជាទម្លាប់ ប៉ុន្ដែបើទុកចោលយូរវានឹងបាត់បង់ទៅវិញ។

·      រេផ្លិចឥតល័ក្ខខ័ណ្ឌ គឺកើតឡើងដោយឯកឯង ដោយគ្មានអ្វីជាស្ពានកណ្ដាល។

  Ø  តើការដកដៃចេញពីវត្ថុក្តៅ ឬស្រួច និងការចាប់កាន់វត្ថុអ្វីមួយមានលក្ខណៈខុសគ្នាដូចម្តេច?

ü  ការដកដៃចេញពីវត្ថុក្តៅ ឬស្រួចជាចលនារេផ្លិច វាប្រព្រឹត្តទៅដោយស្វ័យប្រវត្តិនិងដោយអឆន្ទៈ។ ចំណែកឯការចាប់កាន់វត្ថុអ្វីមួយគឺជាចលនាឆន្ទៈ។

         ·       ធ្នូរេផ្លិចគឺជាចលនាឆ្លើយតបដោយរេផ្លិចលឿនជាទីបំផុតព្រោះអាំងភ្លុចប្រសាទធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់តាមសរសៃប្រសាទមួយជួរប៉ុណ្ណោះ។

         ·       ដើម្បីត្រួតពិនិត្យលក្ខខណ្ឌនៃប្រព័ន្ធប្រសាទវេជ្ជបណ្ឌិតបានប្រើប្រាស់រេផ្លិចនៃការកន្រ្តាក់ជង្គង់និងរេផ្លិចប្តូរទំហំរន្ធប្រស្រីភ្នែកក្នុងតំណប

        ទៅនឹងពន្លឺ។

៣. សារធាតុញៀននិងប្រព័ន្ធប្រសាទ

         ·      សារធាតុញៀន ជាសារធាតុដែលបន្ថយសកម្មភាពនៃមជ្ឈមណ្ឌលប្រសាទ ការវិនិច្ឆ័យ ការពិចារណា និងការប្រមូលអារម្មណ៍ត្រូវបាន

        ថយចុះ។

         ·      ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាពដូចជា បាត់បង់ការចងចាំ វង្វេងវង្វាន់ បាត់បង់លំនឹង និងកើតជំងឺមហារីកនៅសរីរាង្គជាច្រើន។

         ·      
សារធាតុញៀនមួយចំនួន មានគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងចំពោះសុខភាពពីព្រោះវាមានឥទ្ធិពលភ្លាមៗទៅលើ ប្រព័ន្ធប្រសាទ។

          ·      សារធាតុញៀនដែលមានឥទ្ធិពលទៅលើប្រព័ន្ធប្រសាទមានដូចជា៖

·         អាល់កុល

·         នីកូទីន

·         តែ និងកាហ្វេអ៊ីន

          ·      នីកូទីន  ជាសារធាតុញៀនដែលមាននៅក្នុងបារី។

          ·      នីកូទីនមានឥទ្ធិពលមួយចំនួនដូចជា ៖

·         បង្កើនអត្រាចង្វាក់បេះដូង                                                          

·         សម្ពាធឈាម

·         អត្រាដង្ហើម

·         បញ្ញាធ្លាក់ចុះមិនសូវមានការចងចាំ

·         មិនហ៊ានធ្វើការសម្រេចចិត្ត ឬការវិនិច្ឆ័យមានការយឺតយ៉ាវ

·         ខួរក្បាលហាក់ដូចជាស្ពឹកស្រពន់

·   អាល់កុល  ជាសារធាតុញៀនមាននៅក្នុងស្រាឬស្រាបៀ។

·   នៅពេលផឹក អាល់កុលជ្រាបច្រូលដោយផ្ទាល់ទៅក្នុងចរន្តឈាមតាមភ្នាសពោះវៀនតូច។

·   អាល់កុល មានឥទ្ធិពលមួយចំនួនដូចជា៖

·         បន្ថយសកម្មភាពមជ្ឈមណ្ឌលប្រសាទ  

·         ការវិនិច្ឆ័យ ការពិចារណា

·         ការប្រមូលអារម្មណ៍ត្រូវថយចុះ

              ·      បើផឹករយៈពេលយូរអាច​ បាត់បង់ការចងចាំ វង្វេងវង្វាន់បាត់បង់លំនឹង និងកើតជំងឺមហារីកលើសរីរាង្គជាដើម។

            ·      តែ ឬកាហ្វេ  ជាប្រភេទភេសជ្ជៈដែលមានក្លិនឈ្ងុយ ។

            ·      ប្រសិនបើផឹកក្នុងបរិមាណតិចតួច1 ឬ 2 ពែងក្នុងមួយថ្ងៃ នឹងភ្ញោចប្រព័ន្ធប្រសាទដោយជួយសម្រួលដល់ការគិតផ្នែកបញ្ញា។

            ·      បើផឹកហួសកំណត់ បណ្ដាលឱ្យដេកមិនលក់  បង្កើនអត្រាចង្វាក់បេះដូង រសាប់រសល់ ដំណើរញ័រៗ។

៤.  ជំងឺប្រព័ន្ធប្រសាទ

           ·     ជំងឺគ្រុនស្វិតដៃជើងជាជំងឺមួយដែលបង្កដោយវីរុសគ្រុនស្វិតដៃជើង។

 ·       វីរុសនេះមាននៅក្នុងខ្យល់ ជាពិសេសកន្លែងគ្មានអនាម័យ ហើយភាគច្រើនកើតមានចំពោះកុមារ។

           ·       របៀបចម្លង

·      ចូលទៅក្នុងឈាមតាមផ្លូវអាហារ និងផ្លូវដង្ហើម

·      ឆ្លងតាមលាមកដោយឆ្លងកាត់តាមមាត់

·      តាមការប៉ះទៅលើកំហាក ឬវត្ថុរាងដែលចេញពីបំពង់កអ្នកដែលទើបចាប់ផ្ដើមឈឺ។

          ·       មេរោគដែលបង្កឱ្យមានជំងឺគ្រុនស្វិតដៃជើង គឺមេរោគប៉ូលីយ៉ូវីរុស។ មេរោគនេះចូលទៅក្នុងសរសៃឈាមហើយ ប្រឆាំង និងបំផ្លាញមជ្ឈ

         មណ្ឌលប្រសាទ។

          ·       នៅក្នុងខួរឆ្អឹងខ្នងវាបំផ្លាញណឺរ៉ូនចលករដែលបញ្ជាមិនឱ្យសាច់ដុំឬក្រពេញធ្វើចលនាបាន។  

          ·        វីរុសគ្រុនស្វិតដៃជើងអាចបណ្ដាលឱ្យអវយវៈស្លាប់ ហើយបើវាបំផ្លាញណឺរ៉ូនដែលបញ្ជាសាច់ដុំសន្ទះទ្រូងនោះប្រដាប់ដង្ហើមនិងមិនអាច

         ធ្វើចលនាបានទេ ហើយកុមារនឹងត្រូវស្លាប់ភ្លាមៗ។

          ·       ជំងឺនេះមិនអាចព្យាបាលបានទេ ព្រោះគ្មានថ្នាំព្យាបាល។ ប៉ុន្ដែយើងអាចចាក់វ៉ាក់ស៊ាំងជំងឺនេះ ទើបកុមារមិនកើតជំងឺគ្រុនស្វិតដៃជើង។